Library·Jayaditya & Vamana: Kasikavrtti·5·5.1·5.1.81

Jayaditya & Vamana: Kasikavrtti 5.1.81

JV 5.1.81

तम् इति द्वितीयासमर्थात् कालवाचिनः प्रातिपदिकात् अधीष्टो भृतो भूतो भावी वा इत्य् अस्मिन्न् अर्थे यथाविहितं प्रत्ययो भवति । अधीष्टः सत्कृत्य व्यापादितः । भृतः वेतनेन क्रीतः । भूतः स्वसत्तया व्याप्तकालः । भावी तादृश एवानागतः । कालाध्वनोर् अत्यन्तसंयोगे (*२,३।५) इति द्वितीया । मासमधीष्टः मासिको ऽध्यापकः । मासं भृतः मासिकः कर्मकरः । मासं भूतः मासिको व्याधिः । मासं भावी मासिकः उत्सवः । ननु चाध्येषणं भरणं च मुहूर्तं क्रियते तेन कथं मासो व्याप्यते ? अध्येषणभरणे क्रियार्थे, तत्र फलभूतया क्रियया मासो व्याप्यमानस् ताभ्याम् एव व्याप्तः इत्य् उच्यते ॥ मासाद् वयसि यत्खञौ

tam iti dvitīyāsamarthāt kālavācinaḥ prātipadikāt adhīṣṭo bhṛto bhūto bhāvī vā ity asminn arthe yathāvihitaṃ pratyayo bhavati / adhīṣṭaḥ satkṛtya vyāpāditaḥ / bhṛtaḥ vetanena krītaḥ / bhūtaḥ svasattayā vyāptakālaḥ / bhāvī tādṛśa evānāgataḥ / kālādhvanor atyantasaṃyoge (*2,3.5) iti dvitīyā / māsamadhīṣṭaḥ māsiko 'dhyāpakaḥ / māsaṃ bhṛtaḥ māsikaḥ karmakaraḥ / māsaṃ bhūtaḥ māsiko vyādhiḥ / māsaṃ bhāvī māsikaḥ utsavaḥ / nanu cādhyeṣaṇaṃ bharaṇaṃ ca muhūrtaṃ kriyate tena kathaṃ māso vyāpyate ? adhyeṣaṇabharaṇe kriyārthe, tatra phalabhūtayā kriyayā māso vyāpyamānas tābhyām eva vyāptaḥ ity ucyate // māsād vayasi yatkhañau

Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

Permanent address: hreem.cc/library/JV/5.1.81

Cite as: Jayaditya & Vamana: Kasikavrtti 5.1.81, in HREEM (hreem.cc/library/JV/5.1.81), after GRETIL, Jayaditya & Vamana: Kasikavrtti Based on the ed.

Edition, numbering and licence

GRETIL 6_sastra/1_gram/jvkasipu.htm — Jayaditya & Vamana: Kasikavrtti Based on the ed. by Aryendra Sharma: Kasika - a commentary on Panini's grammar by Vamana and Jayaditya. Hyderabad : Osmania University, Sanskrit Academy 1969-1985 (Samskrtaparisadgranthavali, 17-) Input by Ms. Mari Minamino, Kyo

GRETIL (SUB Göttingen), CC BY-NC-SA 4.0 — non-commercial use with attribution; the Companion is kept free while this corpus is held. Devanagari generated mechanically from GRETIL's IAST.

More about this text