व्रीह्यादिभ्यः प्रातिपदिकेभ्यः इनिठनौ प्रत्ययौ भवतो मत्वर्थे । मतुब् भवत्य् एव । व्रीही, व्रीहिकः, व्रीहिमान् । मायी, मायिकः, मायावान् । न च व्रीह्यादिभ्यः सर्वेभ्यः प्रत्ययद्वयम् इष्यते । किं तर्हि ? शिखादिभ्य इनिर्वाच्य इकन् यवखदादिषु । परिशिष्टेभ्य उभयम् । शिखा मेखला सञ्ज्ञा बलाका माला वीणा वडवा अष्टका पताका कर्मन् चर्मन् हंसा इत्य् एतेभ्य इनिर् एव+इष्यते । यवखद कुमारी नौ इत्य् एतेभ्य इकन्न् एव+इष्यते । परिशिष्टेभ्यो द्वाव् अपि प्रत्ययौ भवतः । व्रीहिग्रहणं किमर्थम्, यावता तुन्दादिषु व्रीहिशब्दः पठ्यते, तत्र इनिठनौ चकारेण विधीयेते ? एवं तर्हि तुन्दादिसु व्रीहिग्रहणम् अर्थग्रहणम् विज्ञायते । शालयो ऽस्य सन्ति शालिनः, शाली, शालिकः, शालिमान् इति । व्रीहिशिखादयः पूर्वं पठिताः । यवखद । कुमारी । नौ । शीर्षान् नञः - अशीर्षी, अशीर्षिकः ॥ तुन्दादिभ्य इलच् च
vrīhyādibhyaḥ prātipadikebhyaḥ iniṭhanau pratyayau bhavato matvarthe / matub bhavaty eva / vrīhī, vrīhikaḥ, vrīhimān / māyī, māyikaḥ, māyāvān / na ca vrīhyādibhyaḥ sarvebhyaḥ pratyayadvayam iṣyate / kiṃ tarhi ? śikhādibhya inirvācya ikan yavakhadādiṣu / pariśiṣṭebhya ubhayam / śikhā mekhalā sañjñā balākā mālā vīṇā vaḍavā aṣṭakā patākā karman carman haṃsā ity etebhya inir eva+iṣyate / yavakhada kumārī nau ity etebhya ikann eva+iṣyate / pariśiṣṭebhyo dvāv api pratyayau bhavataḥ / vrīhigrahaṇaṃ kimartham, yāvatā tundādiṣu vrīhiśabdaḥ paṭhyate, tatra iniṭhanau cakāreṇa vidhīyete ? evaṃ tarhi tundādisu vrīhigrahaṇam arthagrahaṇam vijñāyate / śālayo 'sya santi śālinaḥ, śālī, śālikaḥ, śālimān iti / vrīhiśikhādayaḥ pūrvaṃ paṭhitāḥ / yavakhada / kumārī / nau / śīrṣān nañaḥ - aśīrṣī, aśīrṣikaḥ // tundādibhya ilac ca
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.