स्वाङ्गवाची यः सक्थिशब्दः अक्षिशब्दश् च तदन्तात् बहुव्रीहेः षच् प्रत्ययो भवति समासान्तः । अयम् अर्थो ऽभिप्रेतः । सूत्रे तु दुःश्लिष्टविभक्तीनि पदानि । दीर्घं सक्थि यस्य दीर्घसक्थः । कल्याणाक्षः । लोहिताक्षः । विशालाक्षः । बहुव्रीहौ इति किम् ? परमसक्थिः । परमाक्षिः । सक्थ्यक्ष्णोः इति किम् ? दीर्घजानुः । सुबाहुः । स्वाङ्गात् इति किम् ? दीर्घस्क्थि शकटम् स्थुलाक्षिः इक्षुः । टचि प्रकृते षज्ग्रहणं स्वरार्थम् । चक्रसक्थी स्त्री । दीर्घसक्थी स्त्री । सक्थं चाक्रान्तात् (*६,२।१९८) इति विभाषयोत्तरपदस्य अन्तोदात्तता विधीयते । तत्र यस्मिन् पक्षे न अस्त्य् उदात्तत्वं तत्र ङीपि सति उदात्तनिवृत्तिस्वरस्य अभावाद् अनुदात्तः श्रूयेत । ङीषि तु सर्वत्र+उदात्तः सिद्धो भवति । बहुव्रीहिग्रहणम् आ पादपरिसमाप्तेर् अनुवर्तते ॥ अङ्गुलेर् दारुणि
svāṅgavācī yaḥ sakthiśabdaḥ akṣiśabdaś ca tadantāt bahuvrīheḥ ṣac pratyayo bhavati samāsāntaḥ / ayam artho 'bhipretaḥ / sūtre tu duḥśliṣṭavibhaktīni padāni / dīrghaṃ sakthi yasya dīrghasakthaḥ / kalyāṇākṣaḥ / lohitākṣaḥ / viśālākṣaḥ / bahuvrīhau iti kim ? paramasakthiḥ / paramākṣiḥ / sakthyakṣṇoḥ iti kim ? dīrghajānuḥ / subāhuḥ / svāṅgāt iti kim ? dīrghaskthi śakaṭam sthulākṣiḥ ikṣuḥ / ṭaci prakṛte ṣajgrahaṇaṃ svarārtham / cakrasakthī strī / dīrghasakthī strī / sakthaṃ cākrāntāt (*6,2.198) iti vibhāṣayottarapadasya antodāttatā vidhīyate / tatra yasmin pakṣe na asty udāttatvaṃ tatra ṅīpi sati udāttanivṛttisvarasya abhāvād anudāttaḥ śrūyeta / ṅīṣi tu sarvatra+udāttaḥ siddho bhavati / bahuvrīhigrahaṇam ā pādaparisamāpter anuvartate // aṅguler dāruṇi
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.