Library·Jayaditya & Vamana: Kasikavrtti·6·6.2·6.2.156

Jayaditya & Vamana: Kasikavrtti 6.2.156

JV 6.2.156

सम्पादि अर्ह हित अलम् इत्य् एवम् अर्था ये तद्धिताः तदन्तानि उत्तरपदानि नञो गुणप्रतिषेधे वर्तमानात् पराणि अन्तोदात्तानि भवन्ति । सम्पादि-कर्णवेष्टकाभ्यां सम्पादि मुखं कार्णवेष्टकिकम्, न कार्णवेष्टकिकम् अकार्णवेष्टकिकम् । अर्हं - छेदमर्हति छैदिकः, न छैदिकः अच्छैदिकः । हित - वत्सेभ्यो हितः वत्सीयः, न वर्सीयः अवर्सीयः । अलमर्थ - सन्तापाय प्रभवति सान्तापिकः, न सान्तापिकः असान्तापिकः । नञः इति किम् ? गर्दभरथम् अर्हति, गार्दभरथिकः । विगार्दभरथिकः । गुणप्रतिषेधे इति किम् ? गार्दभरथिकादन्यः अगार्दभरथिकः । गुण इति तद्धितार्थप्रवृत्तिनिमित्तं सम्पादित्वाद्य् उच्यते । तत्प्रतिषेधो यत्र+उच्यते समासे तत्र अयं विधिः कर्नवेष्टकाभ्यां । सम्पादि मुखम् इति । सम्पाद्यर्हहितालमर्थाः इति किम् ? पाणिनीयम् अधीते पाणिनीयः, न पाणिनीयः अपाणिनीयः । तद्धिताः इति किम् ? अन्यां वोढुमर्हति कन्यावोढा, न वोढा अवोढा । अर्हे कृत्यतृचश् च (*३,३।१६९) इति तृच् ॥ य-यतोश् च अतदर्थे

sampādi arha hita alam ity evam arthā ye taddhitāḥ tadantāni uttarapadāni naño guṇapratiṣedhe vartamānāt parāṇi antodāttāni bhavanti / sampādi-karṇaveṣṭakābhyāṃ sampādi mukhaṃ kārṇaveṣṭakikam, na kārṇaveṣṭakikam akārṇaveṣṭakikam / arhaṃ - chedamarhati chaidikaḥ, na chaidikaḥ acchaidikaḥ / hita - vatsebhyo hitaḥ vatsīyaḥ, na varsīyaḥ avarsīyaḥ / alamartha - santāpāya prabhavati sāntāpikaḥ, na sāntāpikaḥ asāntāpikaḥ / nañaḥ iti kim ? gardabharatham arhati, gārdabharathikaḥ / vigārdabharathikaḥ / guṇapratiṣedhe iti kim ? gārdabharathikādanyaḥ agārdabharathikaḥ / guṇa iti taddhitārthapravṛttinimittaṃ sampāditvādy ucyate / tatpratiṣedho yatra+ucyate samāse tatra ayaṃ vidhiḥ karnaveṣṭakābhyāṃ / sampādi mukham iti / sampādyarhahitālamarthāḥ iti kim ? pāṇinīyam adhīte pāṇinīyaḥ, na pāṇinīyaḥ apāṇinīyaḥ / taddhitāḥ iti kim ? anyāṃ voḍhumarhati kanyāvoḍhā, na voḍhā avoḍhā / arhe kṛtyatṛcaś ca (*3,3.169) iti tṛc // ya-yatoś ca atadarthe

Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

Permanent address: hreem.cc/library/JV/6.2.156

Cite as: Jayaditya & Vamana: Kasikavrtti 6.2.156, in HREEM (hreem.cc/library/JV/6.2.156), after GRETIL, Jayaditya & Vamana: Kasikavrtti Based on the ed.

Edition, numbering and licence

GRETIL 6_sastra/1_gram/jvkasipu.htm — Jayaditya & Vamana: Kasikavrtti Based on the ed. by Aryendra Sharma: Kasika - a commentary on Panini's grammar by Vamana and Jayaditya. Hyderabad : Osmania University, Sanskrit Academy 1969-1985 (Samskrtaparisadgranthavali, 17-) Input by Ms. Mari Minamino, Kyo

GRETIL (SUB Göttingen), CC BY-NC-SA 4.0 — non-commercial use with attribution; the Companion is kept free while this corpus is held. Devanagari generated mechanically from GRETIL's IAST.

More about this text