विस्पष्टादिनि पूर्वपदानि गुनवानेषु उत्तरपदेषु प्रकृतिस्वराणि भवन्ति । विस्पष्टकटुकम् । विचित्रकटुकम् । व्यक्तकटुकम् । विस्पष्टलवणम् । विचित्रलवणम् । व्यक्तलवणम् । विस्पष्टं कटुकम् इति विगृह्य सुप्सुपा इति समासः । विस्पष्टादयो ह्य् अत्र प्रवृत्तिनिमित्तस्य विशेषणम् । कटुकादिभिश् च शब्दैर् गुनवद् द्रव्यम् अभिधीयते इत्य् असामानाधिकरन्यम् अतो न अस्ति कर्मधारयः । विस्पष्टशब्दो गतिरनन्तरः (*६,२।४९) इत्य् आद्युदात्तः । विचित्रशब्दो ऽपि अव्ययस्वरेण । विचित्तशब्दमन्ये अहन्ति । सो ऽपि बहुव्रीहिस्वरेण आद्युदात्त एव । व्यक्तशब्दः उदात्तस्वरितयोर् यणः स्वरितो ऽनुदात्तस्य (*८,२।४) इत्य् आदिस्वरितः । ये च अत्र अपरे पठ्यन्ते तत्र सम्पन्नशब्दस्थाथादिस्वरेण अन्तोदात्तः । पटुपण्डितशब्दौ प्रत्ययस्वरेण । कुशलशब्दः कृत्स्वरेण अन्तोदत्तः । चपलशब्दश्चित्स्वरेण अन्तोदात्तः, चुपेरच्चोपधायाः इत्य् अत्र हि चिदिति वर्तते । निपुणशब्दस्थाथादिस्वरेण अन्तोदत्तः, पुणेरिगुपधलक्षणः कप्रत्ययो ऽयम् । विस्पष्टादीनि इति किम् ? परमलवणम् । उत्तमलवणम् । गुणवचनेषु इति किम् ? विस्पष्टब्राह्मणः । विस्पष्ट । विचित्र । व्यक्त । सम्पन्न । पटु । पण्डित । कुशल । चपल । निपुण । विस्पष्टादिः ॥ श्र-ज्य-अवम-कन्-पाप-वत्सु भावे कर्मधारये
vispaṣṭādini pūrvapadāni gunavāneṣu uttarapadeṣu prakṛtisvarāṇi bhavanti / vispaṣṭakaṭukam / vicitrakaṭukam / vyaktakaṭukam / vispaṣṭalavaṇam / vicitralavaṇam / vyaktalavaṇam / vispaṣṭaṃ kaṭukam iti vigṛhya supsupā iti samāsaḥ / vispaṣṭādayo hy atra pravṛttinimittasya viśeṣaṇam / kaṭukādibhiś ca śabdair gunavad dravyam abhidhīyate ity asāmānādhikaranyam ato na asti karmadhārayaḥ / vispaṣṭaśabdo gatiranantaraḥ (*6,2.49) ity ādyudāttaḥ / vicitraśabdo 'pi avyayasvareṇa / vicittaśabdamanye ahanti / so 'pi bahuvrīhisvareṇa ādyudātta eva / vyaktaśabdaḥ udāttasvaritayor yaṇaḥ svarito 'nudāttasya (*8,2.4) ity ādisvaritaḥ / ye ca atra apare paṭhyante tatra sampannaśabdasthāthādisvareṇa antodāttaḥ / paṭupaṇḍitaśabdau pratyayasvareṇa / kuśalaśabdaḥ kṛtsvareṇa antodattaḥ / capalaśabdaścitsvareṇa antodāttaḥ, cuperaccopadhāyāḥ ity atra hi ciditi vartate / nipuṇaśabdasthāthādisvareṇa antodattaḥ, puṇerigupadhalakṣaṇaḥ kapratyayo 'yam / vispaṣṭādīni iti kim ? paramalavaṇam / uttamalavaṇam / guṇavacaneṣu iti kim ? vispaṣṭabrāhmaṇaḥ / vispaṣṭa / vicitra / vyakta / sampanna / paṭu / paṇḍita / kuśala / capala / nipuṇa / vispaṣṭādiḥ // śra-jya-avama-kan-pāpa-vatsu bhāve karmadhāraye
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.