निवातशब्दे उत्तरपदे वातत्राणवाचिनि तत्पुरुषे समासे पूर्वपदं प्रकृतिस्वरं भवति । कुट्येव निवातम् कुटीनिवातम् । शमीनिवातम् । कुड्यनिवातम् । वातस्याभावो निवातम्, अर्थाभावः इत्य् अव्ययीभावः । निरुद्धो वातो ऽस्मिन् इति वा निवातम् इति बहुव्रीहिः । तत्र कुड्यादिहेतुके निवाते कुड्यादयो वर्तमानाः समानाधिकरणेन निवातशब्देन सह समस्यन्ते । कुटीशमीशब्दौ गौरादिङोषन्तावन्तोदातौ । कुड्यशब्दो ऽपि कवतेर् यत् डक्किच्च इति यत्प्रत्ययान्त आद्युदात्त इत्य् एके । ड्यक्प्रत्ययान्तो ऽन्तोदात्तः इत्यपरे । वातत्राने इति किम् ? राजनिवाते वसति । सुखं मातृनिवातम् । निवातशब्दो ऽयं पार्श्ववाची रूढिशब्दस् तत्रोभयत्र षष्ठीसमासः ॥ शारदे ऽनार्तवे
nivātaśabde uttarapade vātatrāṇavācini tatpuruṣe samāse pūrvapadaṃ prakṛtisvaraṃ bhavati / kuṭyeva nivātam kuṭīnivātam / śamīnivātam / kuḍyanivātam / vātasyābhāvo nivātam, arthābhāvaḥ ity avyayībhāvaḥ / niruddho vāto 'smin iti vā nivātam iti bahuvrīhiḥ / tatra kuḍyādihetuke nivāte kuḍyādayo vartamānāḥ samānādhikaraṇena nivātaśabdena saha samasyante / kuṭīśamīśabdau gaurādiṅoṣantāvantodātau / kuḍyaśabdo 'pi kavater yat ḍakkicca iti yatpratyayānta ādyudātta ity eke / ḍyakpratyayānto 'ntodāttaḥ ityapare / vātatrāne iti kim ? rājanivāte vasati / sukhaṃ mātṛnivātam / nivātaśabdo 'yaṃ pārśvavācī rūḍhiśabdas tatrobhayatra ṣaṣṭhīsamāsaḥ // śārade 'nārtave
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.