भस्य टेर्लोपो भवति इष्ठेमेयस्सु परतः । पटु - पटिष्ठः । पटिमा । पटीयान् । लघु - लघिष्ठः । लघिमा । लघीयान् । णाविष्ठवत् प्रातिपदिकस्य कार्यं भवति इति वक्तव्यम् । किं प्रयोजनम् ? पुंवद्भावरभावटिलोपयणादि। परार्थम् । पुंवद्भावः - एनीमाचष्टे एतयति । श्येतयति । तसिलादिष्वाकृत्वसुचः (*६,३।३५) इति इष्ठे पुंवद्भावः उक्तः । रभावः - पृथुमाचष्टे प्रथयति । म्रदयति । टिलोपः - पटुनाचष्टे पटयति । लघयति । यणादिपरम् - स्थूलमाचष्टे स्थवयति । भारद्वाजीयास्तु पठन्ति, णाविष्ठवत् प्रातिपदिकस्य पुंवद्भावरभावटिलोपयणादिपरविन्मतोर्लुक्कनर्थम् इति । स्रग्विणमाचष्टे स्रजयति । वसुमन्तमाचष्टे वसयति । युवानमाचष्टे यवयति । कन्यति । एतद् उभयम् अपि उदाहरणमात्रम्, न परिगणनम् । प्रादयो ऽपि हीष्यन्ते, प्रियमाचष्टे प्रापयति ॥ स्थूल-दूर-युव-ह्रस्व-क्षिप्रक्षुद्राणां यणादिपरं पूर्वस्य च गुणः
bhasya ṭerlopo bhavati iṣṭhemeyassu parataḥ / paṭu - paṭiṣṭhaḥ / paṭimā / paṭīyān / laghu - laghiṣṭhaḥ / laghimā / laghīyān / ṇāviṣṭhavat prātipadikasya kāryaṃ bhavati iti vaktavyam / kiṃ prayojanam ? puṃvadbhāvarabhāvaṭilopayaṇādi. parārtham / puṃvadbhāvaḥ - enīmācaṣṭe etayati / śyetayati / tasilādiṣvākṛtvasucaḥ (*6,3.35) iti iṣṭhe puṃvadbhāvaḥ uktaḥ / rabhāvaḥ - pṛthumācaṣṭe prathayati / mradayati / ṭilopaḥ - paṭunācaṣṭe paṭayati / laghayati / yaṇādiparam - sthūlamācaṣṭe sthavayati / bhāradvājīyāstu paṭhanti, ṇāviṣṭhavat prātipadikasya puṃvadbhāvarabhāvaṭilopayaṇādiparavinmatorlukkanartham iti / sragviṇamācaṣṭe srajayati / vasumantamācaṣṭe vasayati / yuvānamācaṣṭe yavayati / kanyati / etad ubhayam api udāharaṇamātram, na parigaṇanam / prādayo 'pi hīṣyante, priyamācaṣṭe prāpayati // sthūla-dūra-yuva-hrasva-kṣiprakṣudrāṇāṃ yaṇādiparaṃ pūrvasya ca guṇaḥ
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.