समासे ऽनञ्पूर्वे क्त्वा इत्य् एतस्य ल्यप् इत्य् अयम् आदेशो भवति । प्रकृत्य । प्रहृत्य । पार्श्वतःकृत्य । नानाकृत्य । द्विधाकृत्य । समासे इति किम् ? कृत्वा । हृत्वा । अनञ्पूर्वे इति किम् ? अकृत्वा । अहृत्वा । परमकृत्वा । उत्तमकृत्वा । अनञ् इति नञा अन्यदनञ् नञ्सदृशम् अव्ययं परिगृह्यते । तेन नञ् अनव्ययं चनञ् न भवति । स्नात्वाकालकादिषु मयूरव्यंसकादिषु निपातनाल् ल्यबादेशो न भवति । अथवा समासे इति निर्धारणे सप्तमी । तेन क्त्वान्तः समास एव परिगृह्यते । स च येन विधिस् तदन्तस्य इत्य् अनेन तदन्तविधिना, न तु कृद्ग्रहणे गतिकारकपूर्वस्य अपि इति । तथा च अनञ्पूर्वे इत्य् उच्यते । गतिकारकपूर्वस्य् एव तु ग्रहणे सति नञ्पूर्वस्य प्रसङ्ग एव न अस्ति, नञ् न गतिर् न कारकम् इति । प्रधाय, प्रस्थाय इत्य् आदिषु हिप्रभृतीन् अन्तरङ्गन् अपि विधीन् बहिरङ्गो ल्यब् बाधते एव इति ज्ञापितम् एतत् ॥ क्त्वा अपि छन्दसि
samāse 'nañpūrve ktvā ity etasya lyap ity ayam ādeśo bhavati / prakṛtya / prahṛtya / pārśvataḥkṛtya / nānākṛtya / dvidhākṛtya / samāse iti kim ? kṛtvā / hṛtvā / anañpūrve iti kim ? akṛtvā / ahṛtvā / paramakṛtvā / uttamakṛtvā / anañ iti nañā anyadanañ nañsadṛśam avyayaṃ parigṛhyate / tena nañ anavyayaṃ canañ na bhavati / snātvākālakādiṣu mayūravyaṃsakādiṣu nipātanāl lyabādeśo na bhavati / athavā samāse iti nirdhāraṇe saptamī / tena ktvāntaḥ samāsa eva parigṛhyate / sa ca yena vidhis tadantasya ity anena tadantavidhinā, na tu kṛdgrahaṇe gatikārakapūrvasya api iti / tathā ca anañpūrve ity ucyate / gatikārakapūrvasy eva tu grahaṇe sati nañpūrvasya prasaṅga eva na asti, nañ na gatir na kārakam iti / pradhāya, prasthāya ity ādiṣu hiprabhṛtīn antaraṅgan api vidhīn bahiraṅgo lyab bādhate eva iti jñāpitam etat // ktvā api chandasi
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.