द्वार इत्य् एवम् आदीनां य्वाभ्याम् उत्तरपदस्य अचामादेर् अचः स्थाने वृद्धिर् न भवति, पूर्वौ तु ताभ्याम् ऐजागमौ भवतः । द्वारे नियुक्तः दौवारिकः । द्वारपालस्य इदं दौवारपालम् । तदादिविधिश् च अत्र भवति । स्वरम् अधिकृत्य कृतो ग्रन्थः सौवरः । सौवरः अध्यायः, सौवर्यः सप्तम्यः इति । व्यल्कशे भवः वैयल्कशः । स्वस्ति इत्य् आह सौवस्तिकः । स्वर्भवः सौवः । अव्ययानां भमात्रे टिलोपः । स्वर्गमनम् आह सौवर्गमनिकः । स्वाध्याय इति केचित् पठन्ति, तदनर्थकम् । शोभनो ऽध्यायः इत्य् एतस्यां व्युत्पत्तौ तु पूर्वेण+एव सिद्धम् । अथ अपि एवं व्युत्पत्तिः क्रियते, स्वो ऽध्यायः स्वाध्यायः इति ? एवम् अप्य् अत्र+एव स्वशब्दस्य+एव पाठात् सिद्धम् । तदादाव् अपि हि वृद्धिरियं भवत्य् एव । स्फ्यकृतस्य अपत्यम् स्फैयकृतः । स्वादुमृदुनः इदम् सौवादुमृदवम् । शुनः इदम् शौवनम् । अणि अन् (*६,४।१६७) इति प्रकृतिभावः । शुनो विकारः शौवं मांसम् । प्रणिरजतादिभ्यो ऽञ् (*४,३।१५४) इत्य् अञ् । श्वादंश्ट्रायां भवः शौवादंष्ट्रो मणिः । स्वस्य इदम् सौवम् । स्वग्रामे भवः सौवग्रामिकः । अध्यात्मादित्वात् ठञ् । अपदान्तार्थो ऽयम् आरम्भः । द्वार । स्वर । व्यल्कश । स्वस्ति । स्वर् । स्फ्यकृत । स्वादुमृदु । श्वन् । स्व । द्वारादिः ॥ न्यग्रोधस्य च केवलस्य
dvāra ity evam ādīnāṃ yvābhyām uttarapadasya acāmāder acaḥ sthāne vṛddhir na bhavati, pūrvau tu tābhyām aijāgamau bhavataḥ / dvāre niyuktaḥ dauvārikaḥ / dvārapālasya idaṃ dauvārapālam / tadādividhiś ca atra bhavati / svaram adhikṛtya kṛto granthaḥ sauvaraḥ / sauvaraḥ adhyāyaḥ, sauvaryaḥ saptamyaḥ iti / vyalkaśe bhavaḥ vaiyalkaśaḥ / svasti ity āha sauvastikaḥ / svarbhavaḥ sauvaḥ / avyayānāṃ bhamātre ṭilopaḥ / svargamanam āha sauvargamanikaḥ / svādhyāya iti kecit paṭhanti, tadanarthakam / śobhano 'dhyāyaḥ ity etasyāṃ vyutpattau tu pūrveṇa+eva siddham / atha api evaṃ vyutpattiḥ kriyate, svo 'dhyāyaḥ svādhyāyaḥ iti ? evam apy atra+eva svaśabdasya+eva pāṭhāt siddham / tadādāv api hi vṛddhiriyaṃ bhavaty eva / sphyakṛtasya apatyam sphaiyakṛtaḥ / svādumṛdunaḥ idam sauvādumṛdavam / śunaḥ idam śauvanam / aṇi an (*6,4.167) iti prakṛtibhāvaḥ / śuno vikāraḥ śauvaṃ māṃsam / praṇirajatādibhyo 'ñ (*4,3.154) ity añ / śvādaṃśṭrāyāṃ bhavaḥ śauvādaṃṣṭro maṇiḥ / svasya idam sauvam / svagrāme bhavaḥ sauvagrāmikaḥ / adhyātmāditvāt ṭhañ / apadāntārtho 'yam ārambhaḥ / dvāra / svara / vyalkaśa / svasti / svar / sphyakṛta / svādumṛdu / śvan / sva / dvārādiḥ // nyagrodhasya ca kevalasya
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.