अङ्गस्य इति वर्तते । चङ्परे णौ यदङ्गम्, तस्य उपधाया ह्रस्वो भवति । अचीकरत् । अजीहरत् । अलीलवत् । अपीपवत् । अत्र द्विर्वचनोपधाह्रस्वत्वयोः प्राप्तयोः परत्वाद् उपधाह्रस्वत्वम्, तत्र कृते द्विर्वचनम् । इह तु मा भवानटिटत् इति नित्यत्वाद् द्वितीयस्य द्विर्वचनं प्राप्नोति, तथा सति ह्रस्वभाविनो ऽङ्गस्य अकारस्य उपधात्वं विहितम् इति ह्रस्वो न स्यात् ? नैष दोषः । ओणेः ऋदित् - करणं ज्ञापकं नित्यम् अपि द्विर्वचनम् उपधाह्रस्वत्वेन बाध्यते इति । णौ इति किम् ? चङ्युपधाया ह्रस्वः इत्य् उच्यमाने अलीलवत् इत्य् अत्र वचनसामर्थ्यात् अन्तरङ्गाम् अपि वृद्धिम् आदेशं च बाधित्वा ह्रस्वः स्यात् । अदीदपत् इत्य् अत्र ह्रस्वत्वेन पुको बाधः स्यात् । अपीपचत् इत्य् एवम् आदौतु नैव स्यात् । चङि इति किम् ? कारयति । हारयति । उपधाया इति किम् ? अचकाङ्क्षत् । अववाञ्छत् । तदेददुपधाग्रहणम् उत्तरार्थम् अवश्यं कर्तव्यं तद् इह अपि ह्रस्वत्वं निवर्तयति इत्य् एवम् अर्थं येन न अव्यवधानम् इत्य् एतन्नाश्रयितव्यम् इति । उपधाह्रस्वत्वे णेर्णिच्युपसङ्ख्यानम् । वदित्वन्तं प्रयोजितवान् अवीवदत् वीणां परिवादकेन । यो ऽसौ णौ णिलोपस्तस्य स्थानिवद्भावेन अग्लोपित्वात् अङ्गस्य ह्रस्वो न प्राप्नोति । ण्याकृतिनिर्देशात् सिद्धम् ॥ न अग्लोपि-शास्व्-ऋदिताम्
aṅgasya iti vartate / caṅpare ṇau yadaṅgam, tasya upadhāyā hrasvo bhavati / acīkarat / ajīharat / alīlavat / apīpavat / atra dvirvacanopadhāhrasvatvayoḥ prāptayoḥ paratvād upadhāhrasvatvam, tatra kṛte dvirvacanam / iha tu mā bhavānaṭiṭat iti nityatvād dvitīyasya dvirvacanaṃ prāpnoti, tathā sati hrasvabhāvino 'ṅgasya akārasya upadhātvaṃ vihitam iti hrasvo na syāt ? naiṣa doṣaḥ / oṇeḥ ṛdit - karaṇaṃ jñāpakaṃ nityam api dvirvacanam upadhāhrasvatvena bādhyate iti / ṇau iti kim ? caṅyupadhāyā hrasvaḥ ity ucyamāne alīlavat ity atra vacanasāmarthyāt antaraṅgām api vṛddhim ādeśaṃ ca bādhitvā hrasvaḥ syāt / adīdapat ity atra hrasvatvena puko bādhaḥ syāt / apīpacat ity evam ādautu naiva syāt / caṅi iti kim ? kārayati / hārayati / upadhāyā iti kim ? acakāṅkṣat / avavāñchat / tadedadupadhāgrahaṇam uttarārtham avaśyaṃ kartavyaṃ tad iha api hrasvatvaṃ nivartayati ity evam arthaṃ yena na avyavadhānam ity etannāśrayitavyam iti / upadhāhrasvatve ṇerṇicyupasaṅkhyānam / vaditvantaṃ prayojitavān avīvadat vīṇāṃ parivādakena / yo 'sau ṇau ṇilopastasya sthānivadbhāvena aglopitvāt aṅgasya hrasvo na prāpnoti / ṇyākṛtinirdeśāt siddham // na aglopi-śāsv-ṛditām
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.