आसन्दीवत् अष्ठीवत् चक्रीवत् कक्षीवत् चर्मण्वती इत्य् एतानि सञ्ज्ञायां निपात्यन्ते । वत्त्वं पूर्वेण+एव सिद्धम्, आदेशाथानि निपातनानि । आसन्दीवत् इति आसनशब्दस्य आसन्दीभावो निपात्यते । आसन्दीवान् ग्रामः । आसन्दीवदहिस्थलम् । आसनवान् इत्य् एव अन्यत्र । अपरे तु आहुः, आसन्दीशब्दो ऽपि प्रकृत्यन्तरम् एव अस्ति, तथा चोक्तम्, औदुम्बरी राजासन्दी भवति इति । तस्य सञ्ज्ञायाम् (*८,२।११) इति वत्त्वेन सिद्धम् । आसन्दीवत् इत्य् एत प्रपञ्चार्थम् इह पठ्यते । अष्ठीवत् इति अस्थ्नो ऽष्ठीभावः । अष्ठीवान् इति शरीरैकदेशसञ्ज्ञा । अस्थिमान् इत्य् एव अन्यत्र । चक्रीवत् इति चक्रशब्दस्य चक्रीभावो निपात्यते । चक्रीवान् राजा । चक्रवान् इत्य् एव अन्यत्र । चक्रीवन्ति सदो हविर्धानानि भवन्ति इत्य् एतत् तु छान्दसत्वाद् अनुगन्तव्यम् । कक्षीवत् इति कक्ष्यायाः सम्प्रसारणं निपात्यते । कक्षीवान् नाम ऋषिः । कक्ष्यावान् इत्य् एव अन्यत्र । रुमण्वत् इति लवणशब्दस्य रुमण्भावो निपात्यते । लवणवान् इत्य् एव अन्यत्र । अपरे तु आहुः, रुमन् इति प्रकृत्यन्तरम् अस्ति, तस्य एतन् निपातनं नकारलोपाभावार्थम्, णत्वार्थं च । मतोर् वा नुडर्थम् इति । चर्मण्वती इति चर्मणो नलोपाभावो णत्वं च निपात्यते । मतोर् वा नुडागमः । चर्मण्वती नाम नदी । चर्मवती इत्य् एव अन्यत्र ॥ उदन्वन् उदधौ च
āsandīvat aṣṭhīvat cakrīvat kakṣīvat carmaṇvatī ity etāni sañjñāyāṃ nipātyante / vattvaṃ pūrveṇa+eva siddham, ādeśāthāni nipātanāni / āsandīvat iti āsanaśabdasya āsandībhāvo nipātyate / āsandīvān grāmaḥ / āsandīvadahisthalam / āsanavān ity eva anyatra / apare tu āhuḥ, āsandīśabdo 'pi prakṛtyantaram eva asti, tathā coktam, audumbarī rājāsandī bhavati iti / tasya sañjñāyām (*8,2.11) iti vattvena siddham / āsandīvat ity eta prapañcārtham iha paṭhyate / aṣṭhīvat iti asthno 'ṣṭhībhāvaḥ / aṣṭhīvān iti śarīraikadeśasañjñā / asthimān ity eva anyatra / cakrīvat iti cakraśabdasya cakrībhāvo nipātyate / cakrīvān rājā / cakravān ity eva anyatra / cakrīvanti sado havirdhānāni bhavanti ity etat tu chāndasatvād anugantavyam / kakṣīvat iti kakṣyāyāḥ samprasāraṇaṃ nipātyate / kakṣīvān nāma ṛṣiḥ / kakṣyāvān ity eva anyatra / rumaṇvat iti lavaṇaśabdasya rumaṇbhāvo nipātyate / lavaṇavān ity eva anyatra / apare tu āhuḥ, ruman iti prakṛtyantaram asti, tasya etan nipātanaṃ nakāralopābhāvārtham, ṇatvārthaṃ ca / mator vā nuḍartham iti / carmaṇvatī iti carmaṇo nalopābhāvo ṇatvaṃ ca nipātyate / mator vā nuḍāgamaḥ / carmaṇvatī nāma nadī / carmavatī ity eva anyatra // udanvan udadhau ca
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.