Library·Jayaditya & Vamana: Kasikavrtti·8·8.2·8.2.5

Jayaditya & Vamana: Kasikavrtti 8.2.5

JV 8.2.5

यदि एवम्, उदात्ताद् अनुदात्तस्य स्वरितः (*८,४।६६) इत्य् एतस्य अपि आश्रयात् सिद्धत्वं प्राप्नोति, ततश् च दध्यशा इत्य् अत्र अपि स्वरितः स्यात् ? तस्माद् अयम् एव यण्स्वरो यणादेशे सिद्धो वक्तव्यः । केचित् तु ब्रुवते, उदात्तात् स्वरितयणो ऽपि परस्य अनुदात्तस्य स्वरितत्वं दृश्यते । तथा च तैत्तिरीयके शाखान्तरे पठ्यते - यास्ते विश्वाः समिधः सन्त्यग्ने इति । अग्ने इत्य् अयम् अकारः स्वरितः पठ्यते । तथा ब्राह्मणे ऽपि दध्याशयति इत्य् आकारः स्वरितः पठ्यते इति । यथा तु वार्तिकं भाश्यं च, तथा उदात्तात् स्वरितयणः परस्य अनुदात्तस्य अनेन स्वरितत्वं न भवति इति स्थितम् । तथा च भाष्ये स्वरितयण्ग्रहणम् इदं प्रत्याख्यायते । सकृल्ल्व्याशा इत्य् एवम् आदौ उदात्तयणः इत्य् एव स्वरितस्य सिद्धत्वात् । स्वरितयण्व्यवधानम् अव्यवधानम् एव, स्वरिविधौ व्यञ्जनम् अविद्यमानवत् इति । तत् तु क्रियते, पूर्वस्माद् अपि विधौ स्थानिवद्भावात् व्यवधानम् अस्ति, स्वरदीर्घयलोपेषु च लोपाजादेशस्य स्थानिवद्भावः प्रतिषिध्यते इति । उदात्तस्वरितयोः इति किम् ? वैदी आशा वैद्याशा । शार्ङ्गरव्याशा । अनुदात्तयणादेशो ऽयम् । अनुदात्तस्य इति किम् ? कुमार्यत्र । किशोर्यत्र । अत्र इत्य् अयम् आद्युदात्तो लित्स्वरेण ॥ एकादेश उदातेन+उदात्तः

yadi evam, udāttād anudāttasya svaritaḥ (*8,4.66) ity etasya api āśrayāt siddhatvaṃ prāpnoti, tataś ca dadhyaśā ity atra api svaritaḥ syāt ? tasmād ayam eva yaṇsvaro yaṇādeśe siddho vaktavyaḥ / kecit tu bruvate, udāttāt svaritayaṇo 'pi parasya anudāttasya svaritatvaṃ dṛśyate / tathā ca taittirīyake śākhāntare paṭhyate - yāste viśvāḥ samidhaḥ santyagne iti / agne ity ayam akāraḥ svaritaḥ paṭhyate / tathā brāhmaṇe 'pi dadhyāśayati ity ākāraḥ svaritaḥ paṭhyate iti / yathā tu vārtikaṃ bhāśyaṃ ca, tathā udāttāt svaritayaṇaḥ parasya anudāttasya anena svaritatvaṃ na bhavati iti sthitam / tathā ca bhāṣye svaritayaṇgrahaṇam idaṃ pratyākhyāyate / sakṛllvyāśā ity evam ādau udāttayaṇaḥ ity eva svaritasya siddhatvāt / svaritayaṇvyavadhānam avyavadhānam eva, svarividhau vyañjanam avidyamānavat iti / tat tu kriyate, pūrvasmād api vidhau sthānivadbhāvāt vyavadhānam asti, svaradīrghayalopeṣu ca lopājādeśasya sthānivadbhāvaḥ pratiṣidhyate iti / udāttasvaritayoḥ iti kim ? vaidī āśā vaidyāśā / śārṅgaravyāśā / anudāttayaṇādeśo 'yam / anudāttasya iti kim ? kumāryatra / kiśoryatra / atra ity ayam ādyudātto litsvareṇa // ekādeśa udātena+udāttaḥ

Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

Permanent address: hreem.cc/library/JV/8.2.5

Cite as: Jayaditya & Vamana: Kasikavrtti 8.2.5, in HREEM (hreem.cc/library/JV/8.2.5), after GRETIL, Jayaditya & Vamana: Kasikavrtti Based on the ed.

Edition, numbering and licence

GRETIL 6_sastra/1_gram/jvkasipu.htm — Jayaditya & Vamana: Kasikavrtti Based on the ed. by Aryendra Sharma: Kasika - a commentary on Panini's grammar by Vamana and Jayaditya. Hyderabad : Osmania University, Sanskrit Academy 1969-1985 (Samskrtaparisadgranthavali, 17-) Input by Ms. Mari Minamino, Kyo

GRETIL (SUB Göttingen), CC BY-NC-SA 4.0 — non-commercial use with attribution; the Companion is kept free while this corpus is held. Devanagari generated mechanically from GRETIL's IAST.

More about this text