Library·Kautilya: Arthasastra·13·13.2
मुण्डो जटिलो वा पर्वतगुहआवासी चतुर्वर्षशतआयुर् ब्रुवाणः प्रभूतजटिलअन्तेवासी नगरअभ्याशे तिष्ठेत् ॥
muṇḍo jaṭilo vā parvata.guha.āvāsī catur.varṣa.śata.āyur bruvāṇaḥ prabhūta.jaṭila.ante.vāsī nagara.abhyāśe tiṣṭhet //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शिष्याश् च^अस्य मूलफलौपगमनैर् अमात्यान् राजानं च भगवद्दर्शनाय योजयेयुः ॥
śiṣyāś ca^asya mūla.phala.upagamanair amātyān rājānaṃ ca bhagavad.darśanāya yojayeyuḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
समागताश् च राज्ञा पूर्वराजदेशअभिज्ञानानि कथयेत्, "शते शते च वर्षाणां पूर्णे^अहम् अग्निं प्रविश्य पुनर् बालो भवामि, तद् इह भवत् समीपे चतुर्थम् अग्निं प्रवेक्ष्यामि, अवश्यं मे भवान् मानयितव्यः, त्रीन् वरान् वृणीष्ण(वृषीष्व)" इति ॥
samāgatāś ca rājñā pūrva.rāja.deśa.abhijñānāni kathayet, "śate śate ca varṣāṇāṃ pūrṇe^aham agniṃ praviśya punar bālo bhavāmi, tad iha bhavat samīpe caturtham agniṃ pravekṣyāmi, avaśyaṃ me bhavān mānayitavyaḥ, trīn varān vṛṇīṣṇa(vṛṣīṣva)" iti //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रतिपन्नं ब्रूयात् "सप्तरात्रम् इह सपुत्रदारेण प्रेक्षाप्रहवणपूर्वं वस्तव्यम्" इति ॥
pratipannaṃ brūyāt "sapta.rātram iha saputra.dāreṇa prekṣā.prahavaṇa.pūrvaṃ vastavyam" iti //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वसन्तम् अवस्कन्देत ॥
vasantam avaskandeta //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मुण्डो वा जटिलो वा स्थानिकव्यञ्जनः प्रभूतजटिलअन्तेवासी वस्तशोणितदिग्धां वेणुशलाकां सुवर्णचूर्णेन^अवलिप्य वल्मीके निदध्याद् उपजिह्विकअनुसरणअर्थम्, स्वर्णनालिकां वा ॥
muṇḍo vā jaṭilo vā sthānika.vyañjanaḥ prabhūta.jaṭila.ante.vāsī vasta.śoṇita.digdhāṃ veṇu.śalākāṃ suvarṇa.cūrṇena^avalipya valmīke nidadhyād upajihvika.anusaraṇa.artham, svarṇa.nālikāṃ vā //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः सत्त्री राज्ञः कथयेत् "असौ सिद्धः पुष्पितं निधिं जानाति" इति ॥
tataḥ sattrī rājñaḥ kathayet "asau siddhaḥ puṣpitaṃ nidhiṃ jānāti" iti //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स राज्ञा पृष्ठः "तथा" इति ब्रूयात्, तच् च^अभिज्ञानं दर्शयेत्, भूयो वा हिरण्यम् अन्तराधाय ॥
sa rājñā pṛṣṭhaḥ "tathā" iti brūyāt, tac ca^abhijñānaṃ darśayet, bhūyo vā hiraṇyam antar.ādhāya //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्रूयाच् च^एनं "नागरक्षितो^अयं निधिः प्रणिपातसाध्यः" इति ॥
brūyāc ca^enaṃ "nāga.rakṣito^ayaṃ nidhiḥ praṇipāta.sādhyaḥ" iti //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रतिपन्नं ब्रूयात् "सप्तरात्रम्" इति समानम् ॥
pratipannaṃ brūyāt "sapta.rātram" iti samānam //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्थानिकव्यञ्जनं वा रात्रौ तेजनअग्नियुक्तम् एकान्ते तिष्ठन्तं सत्त्रिणः क्रमअभीनीतं राज्ञः कथयेयुः "असौ सिद्धः सामेधिकः" इति ॥
sthānika.vyañjanaṃ vā rātrau tejana.agni.yuktam ekānte tiṣṭhantaṃ sattriṇaḥ krama.abhīnītaṃ rājñaḥ kathayeyuḥ "asau siddhaḥ sāmedhikaḥ" iti //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तं राजा यम् अर्थं याचेत तम् अस्य करिष्यमाणः "सप्तरात्रम्" इति समानम् ॥
taṃ rājā yam arthaṃ yāceta tam asya kariṣyamāṇaḥ "sapta.rātram" iti samānam //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सिद्धव्यञ्जनो वा राजानं जम्भकविद्याभिः प्रलोभयेत् ॥
siddha.vyañjano vā rājānaṃ jambhaka.vidyābhiḥ pralobhayet //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तं राजा^इति समानम् ॥
taṃ rājā^iti samānam //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सिद्धव्यञ्जनो वा देशदेवताम् अभ्यर्हिताम् आश्रित्य प्रहवणैर् अभीक्ष्णं प्रकृतिमुख्यान् अभिसंवास्य क्रमेण राजानम् अतिसंदध्यात् ॥
siddha.vyañjano vā deśa.devatām abhyarhitām āśritya prahavaṇair abhīkṣṇaṃ prakṛti.mukhyān abhisaṃvāsya krameṇa rājānam atisaṃdadhyāt //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जटिलव्यञ्जनम् अन्तरुदकवासिनं वा सर्वश्वेतं तटसुरुङ्गाभूमिगृहअपसरणं वरुणं नागराजं वा सत्त्रिणः क्रमअभिनीतं राज्ञः कथयेयुः ॥
jaṭila.vyañjanam antar.udaka.vāsinaṃ vā sarva.śvetaṃ taṭa.suruṅgā.bhūmi.gṛha.apasaraṇaṃ varuṇaṃ nāga.rājaṃ vā sattriṇaḥ krama.abhinītaṃ rājñaḥ kathayeyuḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तं राजा^इति समानम् ॥
taṃ rājā^iti samānam //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जनपदअन्तेवासी सिद्धव्यञ्जनो वा राजानं शत्रुदर्शनाय योजयेत् ॥
jana.pada.ante.vāsī siddha.vyañjano vā rājānaṃ śatru.darśanāya yojayet //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रतिपन्नं बिम्बं कृत्वा शत्रुम् आवाहयित्वा निरुद्धे देशे घातयेत् ॥
pratipannaṃ bimbaṃ kṛtvā śatrum āvāhayitvā niruddhe deśe ghātayet //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अश्वपण्यौपयाता वैदेहकव्यञ्जनाः पण्यौपायननिमित्तम् आहूय राजानं पण्यपरीक्षायाम् आसक्तम् अश्वव्यतिकीर्णं वा हन्युः, अश्वैश् च प्रहरेयुः ॥
aśva.paṇya.upayātā vaidehaka.vyañjanāḥ paṇya.upāyana.nimittam āhūya rājānaṃ paṇya.parīkṣāyām āsaktam aśva.vyatikīrṇaṃ vā hanyuḥ, aśvaiś ca prahareyuḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नगरअभ्याशे वा चैत्यम् आरुह्य रात्रौ तीक्ष्णाः कुम्भेषु नालीन् वा विदुलानि धमन्तः "स्वामिनो मुख्यानां वा मांसानि भक्षयिष्यामः, पूजा नो वर्तताम्" इत्य् अव्यक्तं ब्रूयुः ॥
nagara.abhyāśe vā caityam āruhya rātrau tīkṣṇāḥ kumbheṣu nālīn vā vidulāni dhamantaḥ "svāmino mukhyānāṃ vā māṃsāni bhakṣayiṣyāmaḥ, pūjā no vartatām" ity avyaktaṃ brūyuḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद् एषां नैमित्तिकमौहूर्तिकव्यञ्जनाः ख्यापयेयुः ॥
tad eṣāṃ naimittika.mauhūrtika.vyañjanāḥ khyāpayeyuḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मङ्गल्ये वा ह्रदे तटाकमध्ये वा रात्रौ तेजनतैलअभ्यक्ता नागरूपिणः शक्तिमुसलान्य् अयोमयानि निष्पेषयन्तस् तथैव ब्रूयुः ॥
maṅgalye vā hrade taṭāka.madhye vā rātrau tejana.taila.abhyaktā nāga.rūpiṇaḥ śakti.musalāny ayomayāni niṣpeṣayantas tathaiva brūyuḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऋक्षचर्मकञ्चुकिनो वा^अग्निधूमौत्सर्गयुक्ता रक्षोरूपं वहन्तस् त्रिर् अपसव्यं नगरं कुर्वाणाः श्वसृगालवाशितअन्तरेषु तथैव ब्रूयुः ॥
ṛkṣa.carma.kañcukino vā^agni.dhūma.utsarga.yuktā rakṣo.rūpaṃ vahantas trir apasavyaṃ nagaraṃ kurvāṇāḥ śva.sṛgāla.vāśita.antareṣu tathaiva brūyuḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चैत्यदैवतप्रतिमां वा तेजनतैलेन^अभ्रपटलच्छन्नेन^अग्निना वा रात्रौ प्रज्वाल्य तथैव ब्रूयुः ॥
caitya.daivata.pratimāṃ vā tejana.tailena^abhra.paṭalac.channena^agninā vā rātrau prajvālya tathaiva brūyuḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद् अन्ये ख्यापयेयुः ॥
tad anye khyāpayeyuḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दैवतप्रतिमानाम् अभ्यर्हितानां वा शोणितेन प्रस्रावम् अतिमात्रं कुर्युः ॥
daivata.pratimānām abhyarhitānāṃ vā śoṇitena prasrāvam atimātraṃ kuryuḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद् अन्ये देवरुधिरसंस्रावे संग्रामे पराजयं ब्रूयुः ॥
tad anye deva.rudhira.saṃsrāve saṃgrāme parājayaṃ brūyuḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संधिरात्रिषु श्मशानप्रमुखे वा चैत्यम् ऊर्ध्वभक्षितैर् मनुष्यैः प्ररूपयेयुः ॥
saṃdhi.rātriṣu śmaśāna.pramukhe vā caityam ūrdhva.bhakṣitair manuṣyaiḥ prarūpayeyuḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो रक्षोरूपी मनुष्यकं याचेत ॥
tato rakṣo.rūpī manuṣyakaṃ yāceta //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यश् च^अत्र शूरवादिको^अन्यतमो वा द्रष्टुम् आगच्छेत् तम् अन्ये लोहमुसलैर् हन्युः, यथा रक्षोभिर् हत इति ज्ञायेत ॥
yaś ca^atra śūra.vādiko^anyatamo vā draṣṭum āgacchet tam anye loha.musalair hanyuḥ, yathā rakṣobhir hata iti jñāyeta //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद् अद्भुतं राज्ञस् तद्दर्शिनः सत्त्रिणश् च कथयेयुः ॥
tad adbhutaṃ rājñas tad.darśinaḥ sattriṇaś ca kathayeyuḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो नैमितित्कमौहूर्तिकव्यञ्जनाः शान्तिं प्रायश्चित्तं ब्रूयुः "अन्यथा महद् अकुशलं राज्ञो देशस्य च" इति ॥
tato naimititka.mauhūrtika.vyañjanāḥ śāntiṃ prāyaś.cittaṃ brūyuḥ "anyathā mahad akuśalaṃ rājño deśasya ca" iti //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रतिपन्नं "एतेषु सप्तरात्रम् एकएकमन्त्रबलिहोमं स्वयं राज्ञा कर्तव्यम्" इति ब्रूयुः ॥
pratipannaṃ "eteṣu sapta.rātram eka.eka.mantra.bali.homaṃ svayaṃ rājñā kartavyam" iti brūyuḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः समानम् ॥
tataḥ samānam //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतान् वा योगान् आत्मनि दर्शयित्वा प्रतिकुर्वीत परेषाम् उपदेशअर्थम् ॥
etān vā yogān ātmani darśayitvā pratikurvīta pareṣām upadeśa.artham //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः प्रयोजयेद् योगान् ॥
tataḥ prayojayed yogān //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
योगदर्शनप्रतीकारेण वा कोशअभिसंहरणं कुर्यात् ॥
yoga.darśana.pratīkāreṇa vā kośa.abhisaṃharaṇaṃ kuryāt //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हस्तिकामं वा नागवनपाला हस्तिना लक्षण्येन प्रलोभयेयुः ॥
hasti.kāmaṃ vā nāga.vana.pālā hastinā lakṣaṇyena pralobhayeyuḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रतिपन्नं गहनम् एकअयनं वा^अतिनीय घातयेयुः, बद्ध्वा वा^अपहरेयुः ॥
pratipannaṃ gahanam eka.ayanaṃ vā^atinīya ghātayeyuḥ, baddhvā vā^apahareyuḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेन मृगयाकामो व्याख्यातः ॥
tena mṛgayā.kāmo vyākhyātaḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्रव्यस्त्रीलोलुपम् आढ्यविधवाभिर् वा परमरूपयौवनाभिः स्त्रीभिर् दायनिक्षेपअर्थम् उपनीताभिः सत्त्रिणः प्रलोभयेयुः ॥
dravya.strī.lolupam āḍhya.vidhavābhir vā parama.rūpa.yauvanābhiḥ strībhir dāya.nikṣepa.artham upanītābhiḥ sattriṇaḥ pralobhayeyuḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रतिपन्नं रात्रौ सत्त्रच्छन्नाः समागमे शस्त्ररसाभ्यां घातयेयुः ॥
pratipannaṃ rātrau sattrac.channāḥ samāgame śastra.rasābhyāṃ ghātayeyuḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सिद्धप्रव्रजितचैत्यस्तूपदैवतप्रतिमानाम् अभीक्ष्णअभिगमनेषु वा भूमिगृहसुरुङ्गआरूढभित्तिप्रविष्टास् तीक्ष्णाः परम् अभिहन्युः ॥
siddha.pravrajita.caitya.stūpa.daivata.pratimānām abhīkṣṇa.abhigamaneṣu vā bhūmi.gṛha.suruṅga.ārūḍha.bhitti.praviṣṭās tīkṣṇāḥ param abhihanyuḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
येषु देशेषु याः प्रेक्षाः प्रेक्षते पार्थिवः स्वयम् ।
yeṣu deśeṣu yāḥ prekṣāḥ prekṣate pārthivaḥ svayam /
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धिगुक्त्यादिषु सर्वेषु यज्ञप्रहवणेषु वा । सूतिकाप्रेतरोगेषु प्रीतिशोकभयेषु वा ।
dhig.ukty.ādiṣu sarveṣu yajña.prahavaṇeṣu vā / sūtikā.preta.rogeṣu prīti.śoka.bhayeṣu vā /
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रमादं याति यस्मिन् वा विश्वासात् स्वजनौत्सवे ॥ यत्र^अस्य^आरक्षिसंचारो दुर्दिने संकुलेषु वा ।
pramādaṃ yāti yasmin vā viśvāsāt sva.jana.utsave // yatra^asya^ārakṣi.saṃcāro durdine saṃkuleṣu vā /
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विप्रस्थाने प्रदीप्ते वा प्रविष्टे निर्जने^अपि वा । वस्त्रआभरणमाल्यानां फेलाभिः शयनआसनैः ॥
vipra.sthāne pradīpte vā praviṣṭe nirjane^api vā / vastra.ābharaṇa.mālyānāṃ phelābhiḥ śayana.āsanaiḥ //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मद्यभोजनफेलाभिस् तूर्यैर् वा^अभिगताः सह । प्रहरेयुर् अरिं तीक्ष्णाः पूर्वप्रणिहितैः सह ॥ए
madya.bhojana.phelābhis tūryair vā^abhigatāḥ saha / prahareyur ariṃ tīkṣṇāḥ pūrva.praṇihitaiḥ saha //E
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यथैव प्रविशेयुश् च द्विषतः सत्त्रहेतुभिः । तथैव च^अपगच्छेयुर् इत्य् उक्तं योगवामनम् ॥
yathaiva praviśeyuś ca dviṣataḥ sattra.hetubhiḥ / tathaiva ca^apagaccheyur ity uktaṃ yoga.vāmanam //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.