Library·Kautilya: Arthasastra·4·4.9

Kautilya: Arthasastra 4.9

समाहर्तृप्रदेष्टारः पूर्वम् अध्यक्षाणाम् अध्यक्षपुरुषाणां च नियमनं कुर्युः ॥

samāhartṛ.pradeṣṭāraḥ pūrvam adhyakṣāṇām adhyakṣa.puruṣāṇāṃ ca niyamanaṃ kuryuḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

खनिसारकर्मअन्तेभ्यः सारं रत्नं वा^अपहरतः शुद्धवधः ॥

khani.sāra.karma.antebhyaḥ sāraṃ ratnaṃ vā^apaharataḥ śuddha.vadhaḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

फल्गुद्रव्यकर्मअन्तेभ्यः फल्गु द्रव्यम् उपस्करं वा पूर्वः साहसदण्डः ॥

phalgu.dravya.karma.antebhyaḥ phalgu dravyam upaskaraṃ vā pūrvaḥ sāhasa.daṇḍaḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पण्यभूमिभ्यो वा राजपण्यं माषमूल्याद् ऊर्ध्वम् आपादमूल्याद् इत्य् अपहरतो द्वादशपणो दण्डः, आद्विपादमूल्याद् इति चतुर्विंशतिपणः, आत्रिपादमूल्याद् इति षट्त्रिंशत्पणः, आपणमूल्याद् इत्य् अष्टचत्वारिंशत्पणः, आद्विपणमूल्याद् इति पूर्वः साहसदण्डः, आचतुष्पणमूल्याद् इति मध्यमः, आअष्टपणमूल्याद् इत्य् उत्तमः, आदशपणमूल्याद्

paṇya.bhūmibhyo vā rāja.paṇyaṃ māṣa.mūlyād ūrdhvam āpāda.mūlyād ity apaharato dvādaśa.paṇo daṇḍaḥ, ā.dvi.pāda.mūlyād iti catur.viṃśati.paṇaḥ, ā.tri.pāda.mūlyād iti ṣaṭ.triṃśat.paṇaḥ, ā.paṇa.mūlyād ity aṣṭa.catvāriṃśat.paṇaḥ, ā.dvi.paṇa.mūlyād iti pūrvaḥ sāhasa.daṇḍaḥ, ā.catuṣpaṇa.mūlyād iti madhyamaḥ, ā.aṣṭa.paṇa.mūlyād ity uttamaḥ, ā.daśa.paṇa.mūlyād

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कोष्ठपण्यकुप्यआयुधअगारेभ्यः कुप्यभाण्डौपस्करअपहारेष्व् अर्धमूल्येषु एत एव दण्डाः ॥

koṣṭha.paṇya.kupya.āyudha.agārebhyaḥ kupya.bhāṇḍa.upaskara.apahāreṣv ardha.mūlyeṣu eta eva daṇḍāḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कोशभाण्डअगारअक्षशालाभ्यश् चतुर्भागमूल्येषु एत एव द्विगुणा दण्डाः ॥

kośa.bhāṇḍa.agāra.akṣa.śālābhyaś catur.bhāga.mūlyeṣu eta eva dvi.guṇā daṇḍāḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चोराणाम् अभिप्रधर्षणे चित्रो घातः ॥

corāṇām abhipradharṣaṇe citro ghātaḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति राजपरिग्रहेषु व्याख्यातम् ॥

iti rāja.parigraheṣu vyākhyātam //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बाह्येषु तु - प्रच्छन्नम् अहनि क्षेत्रखलवेश्मआपणेभ्यः कुप्यभाण्डम् उपस्करं वा माषमूल्याद् ऊर्ध्वम् आपादमूल्याद् इत्य् अपहरतस् त्रिपणो दण्डः, गोमयप्रदेहेन वा प्रलिप्य^अवघोषणम्^ आद्विपादमूल्याद् इति षट्पणः, गोमयभस्मना वा प्रलिप्य^अवघोषणम्, आत्रिपादमूल्याद् इति नवपणः, गोमयभस्मना वा प्रलिप्य^अवघोषणम्,

bāhyeṣu tu - pracchannam ahani kṣetra.khala.veśma.āpaṇebhyaḥ kupya.bhāṇḍam upaskaraṃ vā māṣa.mūlyād ūrdhvam ā.pāda.mūlyād ity apaharatas tri.paṇo daṇḍaḥ, gomaya.pradehena vā pralipya^avaghoṣaṇam^ ā.dvi.pāda.mūlyād iti ṣaṭ.paṇaḥ, gomaya.bhasmanā vā pralipya^avaghoṣaṇam, ā.tri.pāda.mūlyād iti nava.paṇaḥ, gomaya.bhasmanā vā pralipya^avaghoṣaṇam,

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रसह्य दिवा रात्रौ वा^आन्तर्यामिकम् अपहरतो^अर्धमूल्येषु एत एव दण्डाः ॥

prasahya divā rātrau vā^āntaryāmikam apaharato^ardha.mūlyeṣu eta eva daṇḍāḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रसह्य दिवा रात्रौ वा स-शस्त्रस्य^अपहरतश् चतुर्भागमूल्येषु एत एव द्विगुणा दण्डाः ॥

prasahya divā rātrau vā sa-śastrasya^apaharataś catur.bhāga.mūlyeṣu eta eva dvi.guṇā daṇḍāḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कुटुंबिकअध्यक्षमुख्यस्वामिनां कूटशासनमुद्राकर्मसु पूर्वमध्यौत्तमवधा दण्डाः, यथाअपराधं वा ॥

kuṭuṃbika.adhyakṣa.mukhya.svāmināṃ kūṭa.śāsana.mudrā.karmasu pūrva.madhya.uttama.vadhā daṇḍāḥ, yathā.aparādhaṃ vā //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धर्मस्थश् चेद् विवदमानं पुरुषं तर्जयति भर्त्सयत्य् अपसारयत्य् अभिग्रसते वा पूर्वम् अस्मै साहसदण्डं कुर्यात्, वाक्पारुष्ये द्विगुणम् ॥

dharmasthaś ced vivadamānaṃ puruṣaṃ tarjayati bhartsayaty apasārayaty abhigrasate vā pūrvam asmai sāhasa.daṇḍaṃ kuryāt, vāk.pāruṣye dvi.guṇam //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पृच्छ्यं न पृच्छति, अपृच्छ्यं पृच्छति, पृष्ट्वा वा विसृजति, शिक्षयति, स्मारयति, पूर्वं ददाति वा, इति मध्यमम् अस्मै साहसदण्डं कुर्यात् ॥

pṛcchyaṃ na pṛcchati, apṛcchyaṃ pṛcchati, pṛṣṭvā vā visṛjati, śikṣayati, smārayati, pūrvaṃ dadāti vā, iti madhyamam asmai sāhasa.daṇḍaṃ kuryāt //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

देयं देशं न पृच्छति, अदेयं देशं पृच्छति, कार्यम् अदेशेन^अतिवाहयति, छलेन^अतिहरति, कालहरणेन श्रान्तम् अपवाहयति, मार्गआपन्नं वाक्यम् उत्क्रमयति, मतिसाहाय्यं साक्षिभ्यो ददाति, तारितअनुशिष्टं कार्यं पुनर् अपि गृह्णाति, उत्तमम् अस्मै साहसदण्डं कुर्यात् ॥

deyaṃ deśaṃ na pṛcchati, adeyaṃ deśaṃ pṛcchati, kāryam adeśena^ativāhayati, chalena^atiharati, kāla.haraṇena śrāntam apavāhayati, mārga.āpannaṃ vākyam utkramayati, mati.sāhāyyaṃ sākṣibhyo dadāti, tārita.anuśiṣṭaṃ kāryaṃ punar api gṛhṇāti, uttamam asmai sāhasa.daṇḍaṃ kuryāt //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुनरपराधे द्विगुणं स्थानाद् व्यवरोपणं च ॥

punar.aparādhe dvi.guṇaṃ sthānād vyavaropaṇaṃ ca //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

लेखकश् चेद् उक्तं न लिखति, अनुक्तं लिखति, दुरुक्तम् उपलिखति, सूक्तम् उल्लिखति, अर्थौत्पत्तिं वा विकल्पयति, इति पूर्वम् अस्मै साहसदण्डं कुर्याद्, यथाअपराधं वा ॥

lekhakaś ced uktaṃ na likhati, anuktaṃ likhati, duruktam upalikhati, sūktam ullikhati, artha.utpattiṃ vā vikalpayati, iti pūrvam asmai sāhasa.daṇḍaṃ kuryād, yathā.aparādhaṃ vā //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धर्मस्थः प्रदेष्टा वा हैरण्यदण्डम् अदण्ड्ये क्षिपति क्षेपद्विगुणम् अस्मै दण्डं कुर्यात्, हीनअतिरिक्तअष्टगुणं वा ॥

dharmasthaḥ pradeṣṭā vā hairaṇya.daṇḍam adaṇḍye kṣipati kṣepa.dvi.guṇam asmai daṇḍaṃ kuryāt, hīna.atirikta.aṣṭa.guṇaṃ vā //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शरीरदण्डं क्षिपति शारीरम् एव दण्डं भजेत, निष्क्रयद्विगुणं वा ॥

śarīra.daṇḍaṃ kṣipati śārīram eva daṇḍaṃ bhajeta, niṣkraya.dvi.guṇaṃ vā //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यं वा भूतम् अर्थं नाशयति अभूतम् अर्थं करोति तदष्टगुणं दण्डं दद्यात् ॥

yaṃ vā bhūtam arthaṃ nāśayati abhūtam arthaṃ karoti tad.aṣṭa.guṇaṃ daṇḍaṃ dadyāt //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धर्मस्थीये चारके बन्धनअगारे वा शय्याआसनभोजनौच्चारसंचाररोधबन्धनेषु त्रिपणौत्तरा दण्डाः कर्तुः कारयितुश् च ॥

dharmasthīye cārake bandhana.agāre vā śayyā.āsana.bhojana.uccāra.saṃcāra.rodha.bandhaneṣu tri.paṇa.uttarā daṇḍāḥ kartuḥ kārayituś ca //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चारकाद् अभियुक्तं मुञ्चतो निष्पातयतो वा मध्यमः साहसदण्डः, अभियोगदानं च, बन्धनअगारात् सर्वस्वं वधश् च ॥

cārakād abhiyuktaṃ muñcato niṣpātayato vā madhyamaḥ sāhasa.daṇḍaḥ, abhiyoga.dānaṃ ca, bandhana.agārāt sarva.svaṃ vadhaś ca //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बन्धनअगारअध्यक्षस्य संरुद्धकम् अनाख्याय चारयतश् चतुर्विंशतिपणो दण्डः, कर्म कारयतो द्विगुणः, स्थानअन्यत्वं गमयतो^अन्नपानं वा रुन्धतः षण्णवतिर् दण्डः, परिक्लेशयत उत्कोटयतो वा मध्यमः साहसदण्डः, घ्नतः साहस्रः ॥

bandhana.agāra.adhyakṣasya saṃruddhakam anākhyāya cārayataś catur.viṃśati.paṇo daṇḍaḥ, karma kārayato dvi.guṇaḥ, sthāna.anyatvaṃ gamayato^anna.pānaṃ vā rundhataḥ ṣaṇ.ṇavatir daṇḍaḥ, parikleśayata utkoṭayato vā madhyamaḥ sāhasa.daṇḍaḥ, ghnataḥ sāhasraḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

परिगृहीतां दासीम् आहितिकां वा संरुद्धिकाम् अधिचरतः पूर्वः साहसदण्डः, चोरडामरिकभार्यां मध्यमः, संरुद्धिकाम् आर्याम् उत्तमः ॥

parigṛhītāṃ dāsīm āhitikāṃ vā saṃruddhikām adhicarataḥ pūrvaḥ sāhasa.daṇḍaḥ, cora.ḍāmarika.bhāryāṃ madhyamaḥ, saṃruddhikām āryām uttamaḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

संरुद्धस्य वा तत्र^एव घातः ॥

saṃruddhasya vā tatra^eva ghātaḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तद् एव^अक्षणगृहीतायाम् आर्यायां विद्यात्, दास्यां पूर्वः साहसदण्डः ॥

tad eva^akṣaṇa.gṛhītāyām āryāyāṃ vidyāt, dāsyāṃ pūrvaḥ sāhasa.daṇḍaḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चारकम् अभित्त्वा निष्पातयतो मध्यमः, भित्त्वा वधः, बन्धनअगारात् सर्वस्वं वधश् च ॥

cārakam abhittvā niṣpātayato madhyamaḥ, bhittvā vadhaḥ, bandhana.agārāt sarva.svaṃ vadhaś ca //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवम् अर्थचरान् पूर्वं राजा दण्डेन शोधयेत् । शोधयेयुश् च शुद्धास् ते पौरजानपदान् दमैः ॥ए

evam artha.carān pūrvaṃ rājā daṇḍena śodhayet / śodhayeyuś ca śuddhās te paura.jānapadān damaiḥ //E

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.