तस्मादस्थिररूपं विचार्य रूपं भवस्वरूपं च ।* अनुरूपमदनशमनं स्थिरपदसंप्राप्तये सुधियाम् ॥ क्दर्प् ४।७५ ॥* पञ्चमो विचारः अहं शूरः क्रूरप्रतिभटघटापाटनपटुस् तरस्वी सेनायां हयगजघटानामधिपतिः । इति प्रौढः पुंसां निजभुजबलाक्रान्तजगतां भवत्यन्तर्दर्पः परिभवपदं कालगलितः
tasmādasthirarūpaṃ vicārya rūpaṃ bhavasvarūpaṃ ca /* anurūpamadanaśamanaṃ sthirapadasaṃprāptaye sudhiyām // KDarp 4.75 //* pañcamo vicāraḥ ahaṃ śūraḥ krūrapratibhaṭaghaṭāpāṭanapaṭus tarasvī senāyāṃ hayagajaghaṭānāmadhipatiḥ / iti prauḍhaḥ puṃsāṃ nijabhujabalākrāntajagatāṃ bhavatyantardarpaḥ paribhavapadaṃ kālagalitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शौर्येण दर्पः पुरुषस्य को ऽयं दृष्टस्तिरश्चामपि शूरभावः । औचित्यहीनं विनयव्यपेतं दयादरिद्रं न वदन्ति शौर्यम्
śauryeṇa darpaḥ puruṣasya ko 'yaṃ dṛṣṭastiraścāmapi śūrabhāvaḥ / aucityahīnaṃ vinayavyapetaṃ dayādaridraṃ na vadanti śauryam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बालस्य शौर्यं कुसुमोपमस्य मातुः प्रहारे प्रणयस्मितेषु । वृद्धस्य शौर्यं शिथिलाङ्गसंधेः स्वश्लाघया पूर्वकथापथेषु
bālasya śauryaṃ kusumopamasya mātuḥ prahāre praṇayasmiteṣu / vṛddhasya śauryaṃ śithilāṅgasaṃdheḥ svaślāghayā pūrvakathāpatheṣu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वयस्त्रिभागे तरुणस्य शौर्यं यदेव दर्पप्रभवाभिभूतम् । तच्चित्तवृत्तेर्विविधस्वभावात् पर्यायशो यात्यतिवैपरीत्यम्
vayastribhāge taruṇasya śauryaṃ yadeva darpaprabhavābhibhūtam / taccittavṛttervividhasvabhāvāt paryāyaśo yātyativaiparītyam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
॥॥॥॥॥। ॥॥॥॥॥। । चित्तस्य जात्यानिलचञ्चलस्य नानागुणत्वात्क्रियते किमस्य
........... ........... / cittasya jātyānilacañcalasya nānāguṇatvātkriyate kimasya
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ह्यो येन भग्नाः पुरतो ऽरिसेना भीतः स एवाद्य भवत्यधीरः । वृत्रेण शक्रः समरे निगीर्णः फेनेन शक्रः स जघान वृत्रम्
hyo yena bhagnāḥ purato 'risenā bhītaḥ sa evādya bhavatyadhīraḥ / vṛtreṇa śakraḥ samare nigīrṇaḥ phenena śakraḥ sa jaghāna vṛtram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
॥॥॥॥ ॥॥॥॥ । एकं समालिङ्गति दर्पलोला क्षीबेव वेश्या नहि राजलक्ष्मीः
........ ........ / ekaṃ samāliṅgati darpalolā kṣībeva veśyā nahi rājalakṣmīḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यः कार्तवीर्यस्य च दोःसहस्रं विच्छेद वीरो नहि युधि जामदग्न्यः ।* स सायके रामकराधिरूढे ब्राह्मण्यदैन्यप्रणयी बभूव ॥ क्दर्प् ५।८ ॥* रामो ऽपि साहायकलाभलोभाच्चक्रे कपेः संश्रयदैन्यसेवाम् ।* शूरप्रतापः शिशिरर्तुनेव कालेन लीढस्तनुतामुपैति ॥ क्दर्प् ५।९ ॥* वाली प्रसह्य प्लवगः करेण सोल्लासकैलाससहं दशास्यम् । निक्षिप्य कक्षाञ्चलसंधिबन्धे सप्ताब्धिसंध्याविधिमन्वतिष्ठत्
yaḥ kārtavīryasya ca doḥsahasraṃ viccheda vīro nahi yudhi jāmadagnyaḥ /* sa sāyake rāmakarādhirūḍhe brāhmaṇyadainyapraṇayī babhūva // KDarp 5.8 //* rāmo 'pi sāhāyakalābhalobhāccakre kapeḥ saṃśrayadainyasevām /* śūrapratāpaḥ śiśirartuneva kālena līḍhastanutāmupaiti // KDarp 5.9 //* vālī prasahya plavagaḥ kareṇa sollāsakailāsasahaṃ daśāsyam / nikṣipya kakṣāñcalasaṃdhibandhe saptābdhisaṃdhyāvidhimanvatiṣṭhat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
युद्धोद्धता भूपतयः प्रसिद्धा बद्धा जरासंधनृपेण पूर्वम् । सभीमसेनेन भुजायुधेन द्विधा कृतः संधिविदारणेन
yuddhoddhatā bhūpatayaḥ prasiddhā baddhā jarāsaṃdhanṛpeṇa pūrvam / sabhīmasenena bhujāyudhena dvidhā kṛtaḥ saṃdhividāraṇena
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भीमो ऽपि कर्णेन विकीर्णधैर्यः प्रमूढशक्तिः कृपया विमुक्तः । कर्णे ऽर्जुनस्याततकार्मुकस्य क्षणात्क्षणं याचकतां प्रयातः
bhīmo 'pi karṇena vikīrṇadhairyaḥ pramūḍhaśaktiḥ kṛpayā vimuktaḥ / karṇe 'rjunasyātatakārmukasya kṣaṇātkṣaṇaṃ yācakatāṃ prayātaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्यक्त्वार्जुनः कृष्णकलत्रवर्गं जगाम गोपालबलाभिभूतः । न ज्ञायते दैवपथानुयाता शौर्यस्य वृत्तिः करिकर्णलोला
tyaktvārjunaḥ kṛṣṇakalatravargaṃ jagāma gopālabalābhibhūtaḥ / na jñāyate daivapathānuyātā śauryasya vṛttiḥ karikarṇalolā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भीरुः शूरत्वमायाति शूरो ऽप्यायाति भीरुताम् । न क्वचिच्चपलस्यास्य शौर्यस्य नियता स्थितिः
bhīruḥ śūratvamāyāti śūro 'pyāyāti bhīrutām / na kvaciccapalasyāsya śauryasya niyatā sthitiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बाणस्त्र्यक्षेण कंसारि- चक्रधारापथातिथिः । आजन्मभक्तिप्रणयी रक्षणार्हो न रक्षितः
bāṇastryakṣeṇa kaṃsāri- cakradhārāpathātithiḥ / ājanmabhaktipraṇayī rakṣaṇārho na rakṣitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वेगाप्ते कालयवने मुचुकुन्दमशिश्रियत् । शौरिः शयनपर्यङ्क- तलसंकुचिताकृतिः
vegāpte kālayavane mucukundamaśiśriyat / śauriḥ śayanaparyaṅka- talasaṃkucitākṛtiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शिशुपालस्य शिरसि च्छिन्ने चक्रेण चक्रिणा । दृष्टिः कृता न चापेषु नृपैस्तत्पक्षिपातिभिः
śiśupālasya śirasi cchinne cakreṇa cakriṇā / dṛṣṭiḥ kṛtā na cāpeṣu nṛpaistatpakṣipātibhiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भीमनिष्पीयमाणसृग् दृष्टो दुर्योधनानुजः । अशस्त्राभिरेव स्त्रीभिर् द्रोणकर्णकृपादिभिः
bhīmaniṣpīyamāṇasṛg dṛṣṭo duryodhanānujaḥ / aśastrābhireva strībhir droṇakarṇakṛpādibhiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्फाराजगरसंरुद्ध- भुजद्वन्द्वो वृकोदरः । जननीकरुणाक्रन्द- निनादमुखरो ऽभवत्
sphārājagarasaṃruddha- bhujadvandvo vṛkodaraḥ / jananīkaruṇākranda- ninādamukharo 'bhavat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
महतामपि पूर्वेषाम् एवंरूपा मदक्षितिः । सामान्यविक्रमोद्दाम- श्लाघा केनाभिनन्द्यते
mahatāmapi pūrveṣām evaṃrūpā madakṣitiḥ / sāmānyavikramoddāma- ślāghā kenābhinandyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अशक्ते रौद्रतातैक्ष्ण्यं तीव्रपापेषु धीरता । छद्मधीर्वाचि पारुष्यं नीचानां शौर्यमीदृशम्
aśakte raudratātaikṣṇyaṃ tīvrapāpeṣu dhīratā / chadmadhīrvāci pāruṣyaṃ nīcānāṃ śauryamīdṛśam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निष्कारणनृशंसस्य शौर्यं हिंस्रत्वमुच्यते । यः सर्प इव संनद्धः प्राणभाधाय देहिनाम्
niṣkāraṇanṛśaṃsasya śauryaṃ hiṃsratvamucyate / yaḥ sarpa iva saṃnaddhaḥ prāṇabhādhāya dehinām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतदेव परं शौर्यं यत्परप्राणरक्षणम् । नहि प्राणहरः शूरः शूरः प्राणप्रदो ऽर्थिनाम्
etadeva paraṃ śauryaṃ yatparaprāṇarakṣaṇam / nahi prāṇaharaḥ śūraḥ śūraḥ prāṇaprado 'rthinām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न कश्चिद्बुद्धिहीनस्य शौर्येण क्रियते गुणः । पर्जन्यगर्जितामर्षी श्वभ्रे पतति केसरी
na kaścidbuddhihīnasya śauryeṇa kriyate guṇaḥ / parjanyagarjitāmarṣī śvabhre patati kesarī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
किं शौर्येण सरागस्य मदक्षीबस्य दन्तिनः । बन्धकीलाभलोभेन यः क्षिपत्यवटे तनुम्
kiṃ śauryeṇa sarāgasya madakṣībasya dantinaḥ / bandhakīlābhalobhena yaḥ kṣipatyavaṭe tanum
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शौर्यं विक्रीतकायस्य सेवकस्य किमद्भुतम् । मेषस्येव वधो यस्य सूनाबद्धस्य निश्चितः
śauryaṃ vikrītakāyasya sevakasya kimadbhutam / meṣasyeva vadho yasya sūnābaddhasya niścitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न दर्पविकृतं शौर्यं न मायामलिनं मनः । न द्वेषोष्णं श्रुतं येषां गण्यन्ते तद्गुणा बुधैः
na darpavikṛtaṃ śauryaṃ na māyāmalinaṃ manaḥ / na dveṣoṣṇaṃ śrutaṃ yeṣāṃ gaṇyante tadguṇā budhaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुलं कुतनयेनेव लोभेनेव गुणोदयः । ऐश्वर्यं दुर्नयेनेव शौर्यं दर्पेण नश्यति
kulaṃ kutanayeneva lobheneva guṇodayaḥ / aiśvaryaṃ durnayeneva śauryaṃ darpeṇa naśyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रभावभवनस्तम्भ इव दम्भोद्भवो ऽभवत् । सप्ताब्धिपरिखालेख- मेखलायाः प्रभुर्भुवः
prabhāvabhavanastambha iva dambhodbhavo 'bhavat / saptābdhiparikhālekha- mekhalāyāḥ prabhurbhuvaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्य निःशेषितारातेः सदा युद्धमनोरथः । अप्राप्तप्रतिमल्लस्य ययौ हृदयशल्यताम्
tasya niḥśeṣitārāteḥ sadā yuddhamanorathaḥ / aprāptapratimallasya yayau hṛdayaśalyatām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स सुरासुरयुद्धाप्त- दर्पदर्पितमानसः । कः को ऽस्ति शूरः संरम्भाद् इत्यपृच्छत्सदाजनम्
sa surāsurayuddhāpta- darpadarpitamānasaḥ / kaḥ ko 'sti śūraḥ saṃrambhād ityapṛcchatsadājanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दर्पकण्डूलदोर्दण्डं पृच्छन्तं रभसेन तम् । सर्वावमानसंनद्धं जगादाभ्येत्य नारदः
darpakaṇḍūladordaṇḍaṃ pṛcchantaṃ rabhasena tam / sarvāvamānasaṃnaddhaṃ jagādābhyetya nāradaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नास्ति त्वत्सदृशः शूरस् त्रैलोक्ये सत्यमुच्यते । किं तु जाने रणार्हौ ते नरनारायणावृषी
nāsti tvatsadṛśaḥ śūras trailokye satyamucyate / kiṃ tu jāne raṇārhau te naranārāyaṇāvṛṣī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बदर्याश्रमसंसक्तौ तीव्रे तपसि निष्ठितौ । युद्धेच्छौ तौ यदि स्यातां तत्पूर्णस्ते मनोरथः
badaryāśramasaṃsaktau tīvre tapasi niṣṭhitau / yuddhecchau tau yadi syātāṃ tatpūrṇaste manorathaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नारदेनेत्यभिहिते स बदर्याश्रमं ययौ । विलोकयन्निजभुजौ प्रत्यासन्नरणोत्सवौ
nāradenetyabhihite sa badaryāśramaṃ yayau / vilokayannijabhujau pratyāsannaraṇotsavau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दृष्ट्वा तेजोनिधी तत्र नरनारायणौ नृपः । मनोरथपथाभ्यस्तं ययाचे युद्धमुद्धतः
dṛṣṭvā tejonidhī tatra naranārāyaṇau nṛpaḥ / manorathapathābhyastaṃ yayāce yuddhamuddhataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तं युद्धकामुकं तिर्यग्- दृशा गम्भीरधीरया । विलोक्योवाच सावज्ञ- स्मितदिग्धाधरं नरः
taṃ yuddhakāmukaṃ tiryag- dṛśā gambhīradhīrayā / vilokyovāca sāvajña- smitadigdhādharaṃ naraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
महीपते निवर्तस्व न वयं युद्धकोविदाः । युक्तस्तैरेव सङ्ग्रामस् तव ये भूम्यनन्तराः
mahīpate nivartasva na vayaṃ yuddhakovidāḥ / yuktastaireva saṅgrāmas tava ye bhūmyanantarāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्युक्तो ऽपि यदा राजा न चचाल रणादरात् । तदा तं दृप्तमैषीक- निशितास्त्रैरपूरयत्
ityukto 'pi yadā rājā na cacāla raṇādarāt / tadā taṃ dṛptamaiṣīka- niśitāstrairapūrayat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रदीप्तज्वलनाकारैः शरैराकीर्णविग्रहः । विनष्टविग्रहरुचिर् नृपस्तत्याज धीरताम्
pradīptajvalanākāraiḥ śarairākīrṇavigrahaḥ / vinaṣṭavigraharucir nṛpastatyāja dhīratām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अकाण्डखण्डितोच्चण्ड- दर्पज्वरभरो नृपः । कृपणः प्राणरक्षायै तमेव शरणं ययौ
akāṇḍakhaṇḍitoccaṇḍa- darpajvarabharo nṛpaḥ / kṛpaṇaḥ prāṇarakṣāyai tameva śaraṇaṃ yayau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वारितास्त्रस्ततस्तेन भग्नमानमनोरथः । लज्जाविकुण्ठकण्ठः स्वां राजधानीं ययौ नृपः
vāritāstrastatastena bhagnamānamanorathaḥ / lajjāvikuṇṭhakaṇṭhaḥ svāṃ rājadhānīṃ yayau nṛpaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति मानस्य महताम् अपि घोराशनिर्मदः । लोहस्य स्वमलेनेव क्षयो दर्पेण तेजसः
iti mānasya mahatām api ghorāśanirmadaḥ / lohasya svamaleneva kṣayo darpeṇa tejasaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्मात्सदा मानधनेन पुंसा दर्पः प्रयत्नेन निवारणीयः । दर्पोग्रवक्त्रस्य सुहृज्जनो ऽपि सर्वात्मना तिव्रनिपातसज्जः
tasmātsadā mānadhanena puṃsā darpaḥ prayatnena nivāraṇīyaḥ / darpogravaktrasya suhṛjjano 'pi sarvātmanā tivranipātasajjaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अदर्पशौर्यस्पृहणीयसत्त्वा गोविप्ररक्षाक्षपितस्वदेहाः । प्रयान्ति वीराः सुकृतामृताद्रैर् यशःशरीरैरजरामरत्वम्
adarpaśauryaspṛhaṇīyasattvā goviprarakṣākṣapitasvadehāḥ / prayānti vīrāḥ sukṛtāmṛtādrair yaśaḥśarīrairajarāmaratvam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.