Kalidasa: Abhijnanasakuntalam 1

* आ परितोषाद् विदुषां न साधु मन्ये प्रयोगविज्ञानम् । * बलवद् अपि शिक्षितानाम् आत्मन्य् अप्रत्ययं चेतः

* ā paritoṣād viduṣāṃ na sādhu manye prayogavijñānam / * balavad api śikṣitānām ātmany apratyayaṃ cetaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* सुभगसलिलावगाहाः पाटलसंसर्गसुरभिवनवाताः । * प्रच्छायसुलभनिद्रा दिवसाः परिणामरमणीयाः

* subhagasalilāvagāhāḥ pāṭalasaṃsargasurabhivanavātāḥ / * pracchāyasulabhanidrā divasāḥ pariṇāmaramaṇīyāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* ईषदीषच्चुम्बितानि भ्रमरैः सुकुमारकेसरशिखानि । * अवतंसयन्ति दममानाः प्रमदाः शिरीषकुसुमानि

* īṣadīṣaccumbitāni bhramaraiḥ sukumārakesaraśikhāni / * avataṃsayanti damamānāḥ pramadāḥ śirīṣakusumāni

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* कृष्णसारे ददच् चक्षुस् त्वयि चाधिज्यकार्मुके । * मृगानुसारिणं साक्षात् पश्यामीव+पिनाकिनम्

* kṛṣṇasāre dadac cakṣus tvayi cādhijyakārmuke / * mṛgānusāriṇaṃ sākṣāt paśyāmīva+pinākinam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* ग्रीवाभङ्गाभिरामं मुहुर् अनुपतति स्यन्दने दत्तदृष्टिः * पश्चार्धेन प्रविष्टः शरपतनभयाद् भूयसा पूर्वकायम् । * दर्भैर् अर्धावलीढैः श्रमविवृतमुखभ्रंशिभिः कीर्णवर्त्मा * पश्योदग्रप्लुतत्वाद् वियति बहुतरं स्तोकम् उर्व्यां प्रयाति

* grīvābhaṅgābhirāmaṃ muhur anupatati syandane dattadṛṣṭiḥ * paścārdhena praviṣṭaḥ śarapatanabhayād bhūyasā pūrvakāyam / * darbhair ardhāvalīḍhaiḥ śramavivṛtamukhabhraṃśibhiḥ kīrṇavartmā * paśyodagraplutatvād viyati bahutaraṃ stokam urvyāṃ prayāti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* यद् आलोके सूक्ष्मं व्रजति सहसा तद्विपुलताम् * यद् अर्धे विच्छिन्नं भवति कृतसंधानम् इव तत् । * प्रकृष्त्या यद् वक्रं तद् अपि समरेखं नयनयोर् * न मे दूरे किंचित् क्षणम् अपि न पार्श्वे रथजवात्

* yad āloke sūkṣmaṃ vrajati sahasā tadvipulatām * yad ardhe vicchinnaṃ bhavati kṛtasaṃdhānam iva tat / * prakṛṣtyā yad vakraṃ tad api samarekhaṃ nayanayor * na me dūre kiṃcit kṣaṇam api na pārśve rathajavāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* न खलु न खलु बाणः संनिपात्यो ऽयम् अस्मिन् मृदुनि मृगशरीरे पुष्पराशाव्+इवाग्निः । * क्व बत हरिणकानां जीवितं चातिलोलं क्व च निशितनिपाता वज्रसाराः शरास् ते

* na khalu na khalu bāṇaḥ saṃnipātyo 'yam asmin mṛduni mṛgaśarīre puṣparāśāv+ivāgniḥ / * kva bata hariṇakānāṃ jīvitaṃ cātilolaṃ kva ca niśitanipātā vajrasārāḥ śarās te

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* तत् साधुकृतसंधानं प्रतिसंहर सायकम् । * आर्तत्राणाय वः शस्त्रं न प्रहर्तुम् अनागसि

* tat sādhukṛtasaṃdhānaṃ pratisaṃhara sāyakam / * ārtatrāṇāya vaḥ śastraṃ na prahartum anāgasi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* जन्म यस्य पुरोर् वंशे युक्तरूपम् इदं तव । * पुत्रम् एवं गुणोपेतं चक्रवर्तिनम् आप्नुहि

* janma yasya puror vaṃśe yuktarūpam idaṃ tava / * putram evaṃ guṇopetaṃ cakravartinam āpnuhi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* नीवाराः शुकगर्भकोटरमुखभ्रष्टास् तरूणाम् अधः * प्रस्निग्धाः क्वचिद् इङ्गुदीफालभिदः सूच्यन्त एवोपलाः । * विश्वासोपगमाद् अभिन्नगतयः शब्दं सहन्ते मृगास् * तोयाधारपथाश् च वल्कलशिखानिष्यन्दरेखाङ्किताः

* nīvārāḥ śukagarbhakoṭaramukhabhraṣṭās tarūṇām adhaḥ * prasnigdhāḥ kvacid iṅgudīphālabhidaḥ sūcyanta evopalāḥ / * viśvāsopagamād abhinnagatayaḥ śabdaṃ sahante mṛgās * toyādhārapathāś ca valkalaśikhāniṣyandarekhāṅkitāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* शान्तम् इदम् आश्रमपदं स्फुरति च बाहुः कुतः फलम् इहास्य । * अथवा भवितव्यानां द्वाराणि भवन्ति सर्वत्र

* śāntam idam āśramapadaṃ sphurati ca bāhuḥ kutaḥ phalam ihāsya / * athavā bhavitavyānāṃ dvārāṇi bhavanti sarvatra

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* सरसिजम् अनुविद्धं शैवलेनापि रम्यम् * मलिनम् अपि हिमांशोर् लक्ष्म लक्ष्मीं तनोति । * इयम् अधिकमनोज्ञा वल्कलेनापि तन्वी । * किम् इव हि मधुराणां मण्डनं नाकृतीनाम्

* sarasijam anuviddhaṃ śaivalenāpi ramyam * malinam api himāṃśor lakṣma lakṣmīṃ tanoti / * iyam adhikamanojñā valkalenāpi tanvī / * kim iva hi madhurāṇāṃ maṇḍanaṃ nākṛtīnām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* अधरः किसलयरागः कोमलविटपानुकारिणौ बाहू । * कुसुमम् इव लोभनीयं यौवनम् अङ्गेषु संनद्धम्

* adharaḥ kisalayarāgaḥ komalaviṭapānukāriṇau bāhū / * kusumam iva lobhanīyaṃ yauvanam aṅgeṣu saṃnaddham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* असंशयं क्षत्रपरिग्रहक्षमा यद् आर्यम् अस्याम् अभिलाषि मे मनः । * सतां हि संदेहपदेषु वस्तुषु प्रमाणम् अन्तःकरण प्रवृत्तयः

* asaṃśayaṃ kṣatraparigrahakṣamā yad āryam asyām abhilāṣi me manaḥ / * satāṃ hi saṃdehapadeṣu vastuṣu pramāṇam antaḥkaraṇa pravṛttayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* कः पौरवे वसुमतीं शासति शासितरि दुर्विनीतानाम् * अयम् आचरत्य् अविनयं मुग्धासु तपस्विकन्यासु

* kaḥ paurave vasumatīṃ śāsati śāsitari durvinītānām * ayam ācaraty avinayaṃ mugdhāsu tapasvikanyāsu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* मानुषीषु कथं वा स्याद् अस्य रूपस्य संभवः । * न प्रभातरलं ज्योतिर् उदेति वसुधातलात्

* mānuṣīṣu kathaṃ vā syād asya rūpasya saṃbhavaḥ / * na prabhātaralaṃ jyotir udeti vasudhātalāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* वैखानसं किम् अनया व्रतम् आप्रदानाद् * व्यापाररोधि मदनस्य निषेवितव्यम् । * अत्यन्तम् आत्मसदृशेक्षणवल्लभाभिर् * आहो निवत्स्यति सम हरिणाङ्गनाभि

* vaikhānasaṃ kim anayā vratam āpradānād * vyāpārarodhi madanasya niṣevitavyam / * atyantam ātmasadṛśekṣaṇavallabhābhir * āho nivatsyati sama hariṇāṅganābhi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* भव हृदय साभिलाषं संप्रति संदेह निर्णयो जातः । * आशङ्कसे यद् अग्निं तद् इदं स्पर्शक्षमं रत्नम्

* bhava hṛdaya sābhilāṣaṃ saṃprati saṃdeha nirṇayo jātaḥ / * āśaṅkase yad agniṃ tad idaṃ sparśakṣamaṃ ratnam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* अनुयास्यन् मुनितनयां सहसा विनयेन वारितप्रसरः । * स्थानाद् अनुच्चलन्न् अपि गत्वेव+पुनः प्रतिनिवृत्तः

* anuyāsyan munitanayāṃ sahasā vinayena vāritaprasaraḥ / * sthānād anuccalann api gatveva+punaḥ pratinivṛttaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* स्रस्तांसाव् अतिमात्रलोहिततलौ बाहू घटोत्क्षेपणाद् अद्य अपि स्तनवेपथुं जनयति श्वासः प्रमाणाधिकः । * बद्धं कर्णशिरीषरोधि वदने धर्माम्भसां जालकं बन्धे स्रंसिनि चैकहस्तयमिताः पर्याकुला मूर्धजाः

* srastāṃsāv atimātralohitatalau bāhū ghaṭotkṣepaṇād adya api stanavepathuṃ janayati śvāsaḥ pramāṇādhikaḥ / * baddhaṃ karṇaśirīṣarodhi vadane dharmāmbhasāṃ jālakaṃ bandhe sraṃsini caikahastayamitāḥ paryākulā mūrdhajāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* वाचं न मिश्रयति यद्य् अपि मद्वचोभिः * कर्णं ददात्य् अभिमुखं मयि भाषमाणे । * कामं न तिष्ठति मदाननसंमुखीनाम् * भूयिष्ठम् अन्यविषया न तु दृष्टिर् अस्याः

* vācaṃ na miśrayati yady api madvacobhiḥ * karṇaṃ dadāty abhimukhaṃ mayi bhāṣamāṇe / * kāmaṃ na tiṣṭhati madānanasaṃmukhīnām * bhūyiṣṭham anyaviṣayā na tu dṛṣṭir asyāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* तुरगखुरहतस् तथा हि रेणुर् विटपविषक्तजलार्द्रवल्कलेषु । * पतति परिणतारुणप्रकाशः शलभसमूह इवाश्रमद्रुमेषु

* turagakhurahatas tathā hi reṇur viṭapaviṣaktajalārdravalkaleṣu / * patati pariṇatāruṇaprakāśaḥ śalabhasamūha ivāśramadrumeṣu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अपि च । * तीव्राघातप्रतिहततरुस्कन्धलग्नैकदन्तः * पादाकृष्टव्रततिवलयासङ्गसंजातपाशः । * मूर्तो विघ्नस् तपस इव नो भिन्नसारङ्गयूथो * धर्मारण्यं प्रविशति गजः स्यन्दनालोकभीतः

api ca / * tīvrāghātapratihatataruskandhalagnaikadantaḥ * pādākṛṣṭavratativalayāsaṅgasaṃjātapāśaḥ / * mūrto vighnas tapasa iva no bhinnasāraṅgayūtho * dharmāraṇyaṃ praviśati gajaḥ syandanālokabhītaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* गच्छति पुरः शरीरं धावति पश्चाद् असंस्तुतं चेतः । * चीनांशुकम् इव केतोः प्रतिवातं नीयमानस्य

* gacchati puraḥ śarīraṃ dhāvati paścād asaṃstutaṃ cetaḥ / * cīnāṃśukam iva ketoḥ prativātaṃ nīyamānasya

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.