ममैव ते हृते । यथा । स्नेहाद्गेहाद्भुजगतनयालोककौतूहलेन स्थूलोत्तुंगस्तनभरलसन्मध्यभंगानपेक्षाः । पौरा नार्यस्तरलनयनानन्दमुत्पादयन्त्यो धावन्ति स्म द्रुतमपह्रियः स्रंसमानोत्तरीयाः ॥ इति । बोधप्रदीपे ऽपि यथा । यज्ञैर्येषां प्रतिपदमियं मण्डिता भूतधात्री निर्जित्यैतद्भुवनवलयं यैः प्रदत्तं द्विजेभ्यः । ते ऽप्येतस्मिन् गुरुभवहृदे बुद्बुदस्तम्भलीलं धृत्वा धृत्वा सपदि विलयं भूभुजः संप्रयाताः ॥ शिशुपालवधे यथा । प्राप्तनाभिहृदमज्जनमाशु प्रस्थितं निवसनग्रहणाय । इति । भ्रसंयोगेन यथा । शशिमुखि भ्रमरो ऽयं पद्मबुद्ध्या ऽ; ऽननं ते । समभिलषति पातुं त्यक्तवल्लीप्रसूनः ॥ तथा च । भ्रमति भ्रमरमारीकानने विप्रमुक्ते । इत्यादि । वरतरुकुसुमेषु व्योमगंगाम्बुजेषु त्रिदशकरिकटेषु स्वर्वधूकुंतलेषु । स्थितशयितविबुद्धप्रीतिकस्ते भ्रमो ऽयं भ्रमसि भ्रमर येन त्वं मुधा केतकेषु ॥ पदादाविति किम् । अन्यत्र मा भूत् । ग्रसंयोगेन यथा । असमग्रविलोकनेन किं ते दयितं पश्य वरोरु निर्विशंका । न हि जातु कुशाग्रपीतमम्भः सुचिरेणापि करोत्यपेततृष्णम् ॥ इति ह्रसंयोगेन यथा । ‘आजह्रतुस्तच्चरणौ पृथिव्यामिऽति । तथा च । प्रद्योतस्य प्रियदुहितरं वत्सराजो ऽत्र जह्रे । भ्रसंयोगेन यथा । कुन्दावदातैर्भवतो यशोभिः शुभ्रीकृतं किं परमारवीर । अद्यापि यद्बिभ्रति कालिमानमरातिनारीवदनोत्पलानि ॥ इत्यादि । क्वचिदिति किम् । सर्वत्र मा भूत् । ग्रसंयोगेन यथा । ‘मही पादघाताद्व्रजति सहसा संशयपदम् । पदं विष्णोर्भ्राम्यद्भुजपरिघरुग्णग्रहणमिऽति ॥ भ्रसंयोगेन यथा । ‘तत्र भ्रमत्येव मुधा षडंध्रिरिऽति । केचित्पादादाविति मन्यन्ते । तदसंगतम् । सूत्रोदाहरणयोर्घटनाभावात् । तथापि । तरुणं सर्षपशाकं नवोदनं पिच्छलानि दधीनि । अल्पव्ययेन सुंदरि ग्राम्यजनो मिष्टमश्नाति । इत्युदाहरणमार्यया प्रदर्शितम् । आर्यायां पादव्यवस्था नास्ति । पूर्वार्धोत्तरार्धग्रहणात् पूर्वार्धोत्तरार्धमित्यार्यालक्षणं कुर्वाणो ग्रन्थकार एवं ज्ञापयति । तावदार्यायां पादव्यवस्था नास्ति पैंगलीयसूत्रपाठाच्च । स्वरा ऽर्धञ्चार्यार्धमिति । तस्मात्पदादाविति पाठः । श्रेयानित्यलमिति प्रसंगेन ॥ ११ ॥ अथ संज्ञामाह । अब्धिभूतरसादीनां ज्ञेयाः संज्ञास्तु लोकतः । ज्ञेयः पादः चतुर्थांशो यतिर्विच्छेदसंज्ञिता
mamaiva te hṛte / yathā / snehādgehādbhujagatanayālokakautūhalena sthūlottuṃgastanabharalasanmadhyabhaṃgānapekṣāḥ / paurā nāryastaralanayanānandamutpādayantyo dhāvanti sma drutamapahriyaḥ sraṃsamānottarīyāḥ // iti / bodhapradīpe 'pi yathā / yajñairyeṣāṃ pratipadamiyaṃ maṇḍitā bhūtadhātrī nirjityaitadbhuvanavalayaṃ yaiḥ pradattaṃ dvijebhyaḥ / te 'pyetasmin gurubhavahṛde budbudastambhalīlaṃ dhṛtvā dhṛtvā sapadi vilayaṃ bhūbhujaḥ saṃprayātāḥ // śiśupālavadhe yathā / prāptanābhihṛdamajjanamāśu prasthitaṃ nivasanagrahaṇāya / iti / bhrasaṃyogena yathā / śaśimukhi bhramaro 'yaṃ padmabuddhyā '; 'nanaṃ te / samabhilaṣati pātuṃ tyaktavallīprasūnaḥ // tathā ca / bhramati bhramaramārīkānane vipramukte / ityādi / varatarukusumeṣu vyomagaṃgāmbujeṣu tridaśakarikaṭeṣu svarvadhūkuṃtaleṣu / sthitaśayitavibuddhaprītikaste bhramo 'yaṃ bhramasi bhramara yena tvaṃ mudhā ketakeṣu // padādāviti kim / anyatra mā bhūt / grasaṃyogena yathā / asamagravilokanena kiṃ te dayitaṃ paśya varoru nirviśaṃkā / na hi jātu kuśāgrapītamambhaḥ sucireṇāpi karotyapetatṛṣṇam // iti hrasaṃyogena yathā / ‘ājahratustaccaraṇau pṛthivyāmi'ti / tathā ca / pradyotasya priyaduhitaraṃ vatsarājo 'tra jahre / bhrasaṃyogena yathā / kundāvadātairbhavato yaśobhiḥ śubhrīkṛtaṃ kiṃ paramāravīra / adyāpi yadbibhrati kālimānamarātinārīvadanotpalāni // ityādi / kvaciditi kim / sarvatra mā bhūt / grasaṃyogena yathā / ‘mahī pādaghātādvrajati sahasā saṃśayapadam / padaṃ viṣṇorbhrāmyadbhujaparigharugṇagrahaṇami'ti // bhrasaṃyogena yathā / ‘tatra bhramatyeva mudhā ṣaḍaṃdhriri'ti / kecitpādādāviti manyante / tadasaṃgatam / sūtrodāharaṇayorghaṭanābhāvāt / tathāpi / taruṇaṃ sarṣapaśākaṃ navodanaṃ picchalāni dadhīni / alpavyayena suṃdari grāmyajano miṣṭamaśnāti / ityudāharaṇamāryayā pradarśitam / āryāyāṃ pādavyavasthā nāsti / pūrvārdhottarārdhagrahaṇāt pūrvārdhottarārdhamityāryālakṣaṇaṃ kurvāṇo granthakāra evaṃ jñāpayati / tāvadāryāyāṃ pādavyavasthā nāsti paiṃgalīyasūtrapāṭhācca / svarā 'rdhañcāryārdhamiti / tasmātpadādāviti pāṭhaḥ / śreyānityalamiti prasaṃgena || 11 || atha saṃjñāmāha / abdhibhūtarasādīnāṃ jñeyāḥ saṃjñāstu lokataḥ / jñeyaḥ pādaḥ caturthāṃśo yatirvicchedasaṃjñitā
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.