येयं प्रेते विचिकित्सा मनुष्ये अस्तीत्य् एके नायम् अस्तीति चैके । एतद् विद्याम् अनुशिष्टस् त्वयाहं वराणाम् एष वरस् तृतीयः ॥ यतः पूर्वस्मात् कर्मगोचरात् साध्यसाधनलक्षणाद् अनित्याद् विरक्तस्यात्मज्ञाने ऽधिकार इति तन्निन्दार्थ पुत्राद्युपन्यासेन प्रलोभनं क्रियते । नचिकेता उवाच "तृतीयं वरं नचिकेतो वृणीष्व" (कउ १।१९) इत्य् उक्तः सन् -- येयं विचिकित्सा संशयः प्रेते मृते मनुष्ये, अस्तीत्य् एके ऽस्ति शरीरेन्द्रियमनोबुद्धिव्यतिरिक्तो देहान्तरसम्बन्ध्यात्मेत्य् एके मन्यन्ते, नायम् अस्तीति चैके, नायम् एवंविधो ऽस्तीति चैके । अतश् चास्माकं न प्रत्यक्षेण नापि वानुमानेन निर्णयविज्ञानम् । एतद् विज्ञानाधीनो हि परः पुरुषार्थ इत्य् अत एतद् विद्यां विजानीयाम् अहम् अनुशिष्टो ज्ञापितस् त्वया । वराणाम् एष वरस् तृतीयो ऽवशिष्टः ॥ कउभ्_१।२०।१,१।२० ॥ किम् अयम् एकान्ततो निःश्रेयससाधनात्मज्ञानार्हो न वेत्य् एतत् परीक्षणार्थम् आह --
yeyaṃ prete vicikitsā manuṣye astīty eke nāyam astīti caike / etad vidyām anuśiṣṭas tvayāhaṃ varāṇām eṣa varas tṛtīyaḥ // yataḥ pūrvasmāt karmagocarāt sādhyasādhanalakṣaṇād anityād viraktasyātmajñāne 'dhikāra iti tannindārtha putrādyupanyāsena pralobhanaṃ kriyate / naciketā uvāca "tṛtīyaṃ varaṃ naciketo vṛṇīṣva" (KaU 1.19) ity uktaḥ san -- yeyaṃ vicikitsā saṃśayaḥ prete mṛte manuṣye, astīty eke 'sti śarīrendriyamanobuddhivyatirikto dehāntarasambandhyātmety eke manyante, nāyam astīti caike, nāyam evaṃvidho 'stīti caike / ataś cāsmākaṃ na pratyakṣeṇa nāpi vānumānena nirṇayavijñānam / etad vijñānādhīno hi paraḥ puruṣārtha ity ata etad vidyāṃ vijānīyām aham anuśiṣṭo jñāpitas tvayā / varāṇām eṣa varas tṛtīyo 'vaśiṣṭaḥ // KaUBh_1.20/1,1.20 // kim ayam ekāntato niḥśreyasasādhanātmajñānārho na vety etat parīkṣaṇārtham āha --
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.