Library·Samkara (attrib.): Kathopanisadbhasya·2·2.3·2.3.6

Samkara (attrib.): Kathopanisadbhasya 2.3.6

KaUBh 2.3.6

इन्द्रियाणां पृथग्भावम् उदयास्तमयौ च यत् । पृथग् उत्पद्यमानानां मत्वा धीरो न शोचति ॥ कथम् असौ बोद्धव्यः किं वा तदवबोधे प्रयोजनम् इत्य् उच्यते -- इन्द्रियाणां श्रोत्रादीनां स्वस्वविषयग्रहणप्रयोजनेन स्वकारणेभ्य आकाशादिभ्यः पृथगुत्पद्यमानानाम् अत्यन्तविशुद्धात् केवलाच् चिन्मात्रात्मस्वरूपात् पृथग्भावं स्वभावविलक्षणात्मकताम्, तथा तेषाम् एवेन्द्रियाणाम् उदयास्तमयौ चोत्पत्तिप्रलयौ जाग्रत्स्वाप्नावस्थापेक्षया नात्मनस् ताव् इति मत्वा ज्ञात्वा विवेकतो धीरो धीमान् न शोचति । आत्मनो नित्यैकस्वभावत्वाव्यभिचाराच् छोककारणत्वानुपपत्तेः । तथा च श्रुत्यन्तरं "तरति शोकम् आत्मवित्" (छु ७,१।३) इति ॥ कउभ्_६।६।२,३।६ ॥

indriyāṇāṃ pṛthagbhāvam udayāstamayau ca yat / pṛthag utpadyamānānāṃ matvā dhīro na śocati // katham asau boddhavyaḥ kiṃ vā tadavabodhe prayojanam ity ucyate -- indriyāṇāṃ śrotrādīnāṃ svasvaviṣayagrahaṇaprayojanena svakāraṇebhya ākāśādibhyaḥ pṛthagutpadyamānānām atyantaviśuddhāt kevalāc cinmātrātmasvarūpāt pṛthagbhāvaṃ svabhāvavilakṣaṇātmakatām, tathā teṣām evendriyāṇām udayāstamayau cotpattipralayau jāgratsvāpnāvasthāpekṣayā nātmanas tāv iti matvā jñātvā vivekato dhīro dhīmān na śocati / ātmano nityaikasvabhāvatvāvyabhicārāc chokakāraṇatvānupapatteḥ / tathā ca śrutyantaraṃ "tarati śokam ātmavit" (ChU 7,1.3) iti // KaUBh_6.6/2,3.6 //

Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

Permanent address: hreem.cc/library/KaUBh/2.3.6

Cite as: Samkara (attrib.): Kathopanisadbhasya 2.3.6, in HREEM (hreem.cc/library/KaUBh/2.3.6), after GRETIL, Each unit is one Upaniṣad verse followed by the commentary on it; ref = adhyāya.vallī.verse, as the….

Edition, numbering and licence

GRETIL 6_sastra/3_phil/vedanta/samkaubh_u.htm — Each unit is one Upaniṣad verse followed by the commentary on it; ref = adhyāya.vallī.verse, as the Kaṭha is cited here.

GRETIL (SUB Göttingen), CC BY-NC-SA 4.0 — non-commercial use with attribution; the Companion is kept free while this corpus is held. Devanagari generated mechanically from GRETIL's IAST.

More about this text