भार्यैकचरिणी गूढ-विश्रम्भा देववत् पतिम् आनुकुल्येन वर्तेत।
bhāryaikacariṇī gūḍha-viśrambhā devavat patim ānukulyena varteta.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तन्-मतेन कुटुम्ब-चिन्ताम् आत्मनि संनिवेशयेत्।
tan-matena kuṭumba-cintām ātmani saṃniveśayet.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वेश्म च शुचि सु:संमृष्ट-स्थानं विरचित-विविध-कुसुमं श्लक्ष्ण-भूमि-तलं हृद्य-दर्शनं त्रिषवणाचरित-बलि-कर्म पूजित-देवतायतनं कुर्यात्।
veśma ca śuci su:saṃmṛṣṭa-sthānaṃ viracita-vividha-kusumaṃ ślakṣṇa-bhūmi-talaṃ hṛdya-darśanaṃ triṣavaṇācarita-bali-karma pūjita-devatāyatanaṃ kuryāt.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न ह्य् अतो ऽन्यद् गृहस्थानां चित्त-ग्राहकम् अस्तीति गोनर्दीयः।
na hy ato 'nyad gṛhasthānāṃ citta-grāhakam astīti gonardīyaḥ.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गुरुषु भृत्य-वर्गेषु नायक-भगिनीषु तत्-पतिषु च यथार्हं प्रतिपत्तिः ।
guruṣu bhṛtya-vargeṣu nāyaka-bhaginīṣu tat-patiṣu ca yathārhaṃ pratipattiḥ .
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
परिपूतेषु च हरित-शाक-वप्रान् इक्षु-स्तम्बाञ् जीरक-सर्षपाजमोद-शतपुष्पा-तमाल-गुल्मांश् च कारयेत् ।
paripūteṣu ca harita-śāka-vaprān ikṣu-stambāñ jīraka-sarṣapājamoda-śatapuṣpā-tamāla-gulmāṃś ca kārayet .
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुब्जकामलक-मल्लिका-जाती-कुरण्टक-नवमालिका-तगर-नन्द्यावर्तजपा-गुल्मान् अन्यांश् च बहु-पुष्पान् बाल-कोशीरक-पातालिकांश् च वृक्ष-वाटिकायां च स्थण्डिलाणि मनो-ज्ञानि कारयेत् ।
kubjakāmalaka-mallikā-jātī-kuraṇṭaka-navamālikā-tagara-nandyāvartajapā-gulmān anyāṃś ca bahu-puṣpān bāla-kośīraka-pātālikāṃś ca vṛkṣa-vāṭikāyāṃ ca sthaṇḍilāṇi mano-jñāni kārayet .
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मध्ये कूपं वापीं दीर्घिकां वा खानयेत्।
madhye kūpaṃ vāpīṃ dīrghikāṃ vā khānayet.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भिक्षुकी-श्रमाणा-क्षपणा-कुलटा-कुहकेक्षणिका-मूल-कारिकाभिर् न संसृज्येत।
bhikṣukī-śramāṇā-kṣapaṇā-kulaṭā-kuhakekṣaṇikā-mūla-kārikābhir na saṃsṛjyeta.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भोजने च रुचितम् इदम् अस्मै द्वेष्यम् इदं पथ्यम् इदम् अ:पथ्यम् इदम् इति च विन्द्यात्।
bhojane ca rucitam idam asmai dveṣyam idaṃ pathyam idam a:pathyam idam iti ca vindyāt.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वरं बहिर् उपश्रुत्य भवनम् आगच्छतः किं कृत्यम् इति ब्रुवती सज्जा भवन-मध्ये तिष्ठेत्।
svaraṃ bahir upaśrutya bhavanam āgacchataḥ kiṃ kṛtyam iti bruvatī sajjā bhavana-madhye tiṣṭhet.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
परिचारिकम् अपनुद्य स्वयं पादौ प्रक्षालयेत्।
paricārikam apanudya svayaṃ pādau prakṣālayet.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नायकस्य च न विमुक्त-भूषणं विजने संदर्शने तिष्ठेत्।
nāyakasya ca na vimukta-bhūṣaṇaṃ vijane saṃdarśane tiṣṭhet.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अति:व्ययम् अ:सद्-व्ययं वा कुर्वाणं रहसि बोधयेत्।
ati:vyayam a:sad-vyayaṃ vā kurvāṇaṃ rahasi bodhayet.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आवाहे विवाहे यज्ञे गमनं सखीभिः सह गोष्ठीं देवताभिगमन्म् इत्य् अनुज्ञाता कुर्यात्।
āvāhe vivāhe yajñe gamanaṃ sakhībhiḥ saha goṣṭhīṃ devatābhigamanm ity anujñātā kuryāt.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्व-क्रीडासु च तद्-आनुलोम्येन प्रवृत्तिः।
sarva-krīḍāsu ca tad-ānulomyena pravṛttiḥ.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पश्चात् संवेशनं पूर्वम् उत्थानम् अन्:अवबोधनं च सुप्तस्य।
paścāt saṃveśanaṃ pūrvam utthānam an:avabodhanaṃ ca suptasya.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
महानसं च सु:गुप्तं स्याद् दर्शनीयं च।
mahānasaṃ ca su:guptaṃ syād darśanīyaṃ ca.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नायकापचारेषु किं चित् कलुषिता नात्य्:अर्थं निर्वदेत्।
nāyakāpacāreṣu kiṃ cit kaluṣitā nāty:arthaṃ nirvadet.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
साधिक्षेप-वचनं त्व् एनं मित्र-जन-मध्य-स्थम् एकाकिनं वाप्य् उपालभेत। न च मूल-कारिका स्यात्।
sādhikṣepa-vacanaṃ tv enaṃ mitra-jana-madhya-stham ekākinaṃ vāpy upālabheta. na ca mūla-kārikā syāt.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न ह्य् अतो ऽन्यद् अ:प्रत्यय-कारणम् अस्तीति गोनर्दीयः।
na hy ato 'nyad a:pratyaya-kāraṇam astīti gonardīyaḥ.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दुर्:व्याहृतं दुर्:निरीक्षितम् अन्यतो मन्त्रणं द्वार-देशावस्थानं निरीक्षणं वा निष्कुटेषु मन्त्रणं विविक्तेषु चिरम् अवस्थानम् इति वर्जयेत्।
dur:vyāhṛtaṃ dur:nirīkṣitam anyato mantraṇaṃ dvāra-deśāvasthānaṃ nirīkṣaṇaṃ vā niṣkuṭeṣu mantraṇaṃ vivikteṣu ciram avasthānam iti varjayet.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वेद-दन्त-पङ्क-दुर्:गन्धांश् च बुध्येतेति विराग-कारणम्।
sveda-danta-paṅka-dur:gandhāṃś ca budhyeteti virāga-kāraṇam.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बहु-भूषणं विविध-कुसुमानुलेपनं विविधाङ्ग-राग-समुज्ज्वलं वास इत्य् आभिगामिको वेषः।
bahu-bhūṣaṇaṃ vividha-kusumānulepanaṃ vividhāṅga-rāga-samujjvalaṃ vāsa ity ābhigāmiko veṣaḥ.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रतनु-श्लक्ष्णाल्प-दुकूलता परिमितम् आभरणं सु:गन्धिता नात्य्:उल्वणम् अनुलेपनम्। तथा शुक्लान्य् अन्यानि पुष्पाणीति वैहारिको वेषः।
pratanu-ślakṣṇālpa-dukūlatā parimitam ābharaṇaṃ su:gandhitā nāty:ulvaṇam anulepanam. tathā śuklāny anyāni puṣpāṇīti vaihāriko veṣaḥ.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नायकस्य व्रतम् उपवासं च स्वयम् अपि करणेनानुवर्तेत। वारितायां च नाहम् अत्र निर्बन्धनीयेति तद्-वचसो निवर्तनम्।
nāyakasya vratam upavāsaṃ ca svayam api karaṇenānuvarteta. vāritāyāṃ ca nāham atra nirbandhanīyeti tad-vacaso nivartanam.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मृद्-विदल-काष्ठ-चर्म-लोह-भाण्डानां च काले सम्:अर्घ-ग्रहणम् ।
mṛd-vidala-kāṣṭha-carma-loha-bhāṇḍānāṃ ca kāle sam:argha-grahaṇam .
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथा लवण-स्नेहयोश् च गन्ध-द्रव्य-कटुक-भाण्डौषधानां च दुर्:लभानां भवनेषु प्रच्छन्नं निधानम्।
tathā lavaṇa-snehayoś ca gandha-dravya-kaṭuka-bhāṇḍauṣadhānāṃ ca dur:labhānāṃ bhavaneṣu pracchannaṃ nidhānam.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मूलकालुक-पालङ्की-दमनकाम्रातकैर्वारुक-त्रपु-सवार्ताक-कूष्माण्डालाबु-सूरण-शुकनासा स्वयम्गुप्ता-तिल-पर्णिकाग्निमन्थ-लशुन-पलाण्डु-प्रभृतीनां सर्वौषधीनां च बीज-ग्रहणं काले वापश् च।
mūlakāluka-pālaṅkī-damanakāmrātakairvāruka-trapu-savārtāka-kūṣmāṇḍālābu-sūraṇa-śukanāsā svayamguptā-tila-parṇikāgnimantha-laśuna-palāṇḍu-prabhṛtīnāṃ sarvauṣadhīnāṃ ca bīja-grahaṇaṃ kāle vāpaś ca.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वस्य च सारस्य परेभ्यो नाख्यानं भर्तृ-मन्त्रितस्य च।
svasya ca sārasya parebhyo nākhyānaṃ bhartṛ-mantritasya ca.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
समानाश् च स्त्रियः कौशलेनोज्ज्वलतया पाकेन मानेन तथोपचारैर् अतिशयीत।
samānāś ca striyaḥ kauśalenojjvalatayā pākena mānena tathopacārair atiśayīta.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सांवत्सरिकम् आयं संख्याय तद्-अनुरूपं व्ययं कुर्यात्।
sāṃvatsarikam āyaṃ saṃkhyāya tad-anurūpaṃ vyayaṃ kuryāt.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भोजनावशिष्टाद् गो-रसाद् घृत-करणम् तथा तेल-गुडयोः। कर्पासस्य च सूत्र-कर्तनम् सूत्रस्य वानम्। शिक्य-रज्जु-पाश-वल्कल-संग्रहणम्। कुट्टन-कण्डनावेक्षणम्। आम-चामण्ड-तुषक-खकुट्य्-अङ्गाराणाम् उपयोजनम्। भृत्य-वेतन भरण-ज्ञानम्। कृषि-पशु-पालन-चिन्ता-वाहन-विधान-योगाः। मेष-कुक्कुट-लावक शुक-शारिका-परभृत-मयूर-वानर-मृगाणाम् अवेक्षणम्। दैवसिकाय-व्यय-पिण्डी करणम् इति च विद्यात्।
bhojanāvaśiṣṭād go-rasād ghṛta-karaṇam tathā tela-guḍayoḥ. karpāsasya ca sūtra-kartanam sūtrasya vānam. śikya-rajju-pāśa-valkala-saṃgrahaṇam. kuṭṭana-kaṇḍanāvekṣaṇam. āma-cāmaṇḍa-tuṣaka-khakuṭy-aṅgārāṇām upayojanam. bhṛtya-vetana bharaṇa-jñānam. kṛṣi-paśu-pālana-cintā-vāhana-vidhāna-yogāḥ. meṣa-kukkuṭa-lāvaka śuka-śārikā-parabhṛta-mayūra-vānara-mṛgāṇām avekṣaṇam. daivasikāya-vyaya-piṇḍī karaṇam iti ca vidyāt.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तज्-जघन्यानां च जीर्ण-वाससां संचयस् तैर् विविध-रागैः शुद्धैर् वा कृत-कर्मणां परिचारकाणाम् अनुग्रहो मानार्थेषु च दानम् अन्यत्र वोपयोगः॥४।१।३५ सुरा-कुम्भीनाम् आसव-कुम्भीनां च स्थापनं तद्-उपयोगः क्रय-विक्रयाव् आय-व्यायावेक्षणम्।
taj-jaghanyānāṃ ca jīrṇa-vāsasāṃ saṃcayas tair vividha-rāgaiḥ śuddhair vā kṛta-karmaṇāṃ paricārakāṇām anugraho mānārtheṣu ca dānam anyatra vopayogaḥ..4.1.35 surā-kumbhīnām āsava-kumbhīnāṃ ca sthāpanaṃ tad-upayogaḥ kraya-vikrayāv āya-vyāyāvekṣaṇam.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नायक-मित्राणां च स्रग्-अनुलेपन-ताम्बूल-दानैः पूजनं न्यायतः।
nāyaka-mitrāṇāṃ ca srag-anulepana-tāmbūla-dānaiḥ pūjanaṃ nyāyataḥ.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्वश्रू-स्वशुर-परिचर्या तत्-पारतन्त्र्यम् अन्:उत्तर-वादिता परिमिता:प्रचण्डालाप-करणम् अन्:उच्चैर् हासः तत्-प्रिया:प्रियेषु स्व-प्रिया:प्रियेष्व् इव वृत्तिः।
śvaśrū-svaśura-paricaryā tat-pāratantryam an:uttara-vāditā parimitā:pracaṇḍālāpa-karaṇam an:uccair hāsaḥ tat-priyā:priyeṣu sva-priyā:priyeṣv iva vṛttiḥ.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भोगेष्व् अन्:उत्सेकः।
bhogeṣv an:utsekaḥ.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
परिजने दाक्षिण्यम्।
parijane dākṣiṇyam.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नायकस्या:निवेद्य न कस्मै चिद् दानम्।
nāyakasyā:nivedya na kasmai cid dānam.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्व-कर्मसु भृत्य-जन-नियमनम् उत्सवेषु चास्य पूजनम्।
sva-karmasu bhṛtya-jana-niyamanam utsaveṣu cāsya pūjanam.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रवासे मङ्गल-मात्राभरणा देवतोपवास-परा वार्तायां स्थिता गृहान् अवेक्षेत।
pravāse maṅgala-mātrābharaṇā devatopavāsa-parā vārtāyāṃ sthitā gṛhān avekṣeta.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शय्या च गुरु-जन-मूले। तद्-अभिमता कार्य-निष्पत्तिः। नायकाभिमतानां चार्थानाम् अर्जने प्रतिसंस्कारे च यत्नः।
śayyā ca guru-jana-mūle. tad-abhimatā kārya-niṣpattiḥ. nāyakābhimatānāṃ cārthānām arjane pratisaṃskāre ca yatnaḥ.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नित्य-नैमित्तिकेषु कर्मसूचितो व्ययः। तद्-आरब्धानां च कर्मणां समापने मतिः।
nitya-naimittikeṣu karmasūcito vyayaḥ. tad-ārabdhānāṃ ca karmaṇāṃ samāpane matiḥ.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ज्ञाति-कुलस्यान्:अभिगमनम् अन्यत्र व्यसनोत्सवाभ्याम् । तत्रापि नायक-परिजनाधिष्ठिताया नातिकालम् अवस्थानम् अ:परिवर्तित-प्रवास-वेषता च।
jñāti-kulasyān:abhigamanam anyatra vyasanotsavābhyām . tatrāpi nāyaka-parijanādhiṣṭhitāyā nātikālam avasthānam a:parivartita-pravāsa-veṣatā ca.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गुरु-जनानुज्ञातानां करणम् उपवासानाम्। परिचारकैः शुचिभिर् आज्ञाधिष्ठितैर् अनुमतेन क्रय-विक्रय-कर्मणा सारस्यापूरणं तनू-करणं च शक्त्या व्ययानाम्।
guru-janānujñātānāṃ karaṇam upavāsānām. paricārakaiḥ śucibhir ājñādhiṣṭhitair anumatena kraya-vikraya-karmaṇā sārasyāpūraṇaṃ tanū-karaṇaṃ ca śaktyā vyayānām.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आगते च प्रकृतिस्थाया एव प्रथमतो दर्शनं दैवत-पूजनम् उपहाराणां चाहरणम्।
āgate ca prakṛtisthāyā eva prathamato darśanaṃ daivata-pūjanam upahārāṇāṃ cāharaṇam.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भवतश् चात्र श्लोकौ।
bhavataś cātra ślokau.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.