विरम्य मारुते शीघ्रे प्रत्यारम्भो विभाषितः । सर्वेणापररात्रेण विरम्य प्रत्यारम्भो न विद्यते ॥ कौश्स् १४,५ १४१ ।४१ ॥] निर्घातभूमिकम्प-उल्काकेतुदर्शननक्षत्रपातदिग्दाहवर्षकृत्लोहितैन्द्रधनुःप्रतिसूर्यगोमायूलूककलहादीनि अद्भुतेषु सर्वेषु त्रिरात्रं नाधीयीत । कल्पनां यथा वेदेषु तथा कुर्यात् । अथवाद्भुतेषु तावत्कालं नाधीयीत । अथवा मध्याह्न(काला)दारभ्यानध्यायः । रात्रौ विद्युद्दर्शने अनध्यायः । रात्रौ गर्जिते च रात्रिशेषे नाधीयीत । अथ तावत्कालं भुक्त्वा प्रदोषमध्यरात्रे नाधीयीत । उभे च सन्ध्ये नाधीयीत । अप्सुमध्ये नाधीयीत । श्मशाने नाधीयीत । अभिशस्ते पातकिनः संसर्गे सन्निधाने नाधीयीत । खिले ऊषरे नाधीयीत । गृहे शवपतिते चतुष्पादद्विपदेषु पतिते नाधीयीत । अध्वायां गच्छन्नाधीयीत । ग्राममध्ये नगरमध्ये नाधीयीत । चाण्डालसन्निधाने शब्दश्रवणे नाधीयीत । दुर्गन्धपुरीषादिगन्धे नाधीयीत । यत्र बहवः शूद्रा मिलित्वा शृण्वन्ति तत्र नाधीयीत । पैङ्गशब्दे यत्र चातुर्वेद्यादिषु एकरात्रं मिलित्वा शब्दं कुर्वन्ति तत्र नाधीयीत । अथवा द्रव्यादिनाशे वा वैधृत्यनगरग्रामादिचौरराजादिनराद्युपद्रवे ब्राह्मणाद्युपद्रवे नाधीयीत । मलिनवाससा परिहितो नाधीयीत । येन वस्त्रेण परिहितेन मैथुनमाचरति तेन वस्त्रेण परिहितो नाधीयीत । शयनखट्वायामारूढो नाधीयीत । प्रौढपादौ पादोपरि पादं कृत्वा नाधीयीत । अग्रे गुरोः प्रसार्य पादं शुक्तिकां वा बद्ध्वा नाधीयीत । विरम्य मारुते शीघ्रे नाधीयीत । स्वाध्यायं समाप्य पुनर्नाधीयीत । अथवा काण्डं समाप्य नाधीयीत । अतिवाते नाधीयीत । प्रत्यारम्भं कृत्वा नाधीयीत । एतेषु अनध्यायेषु अपररात्रि विरम्य नाधीयीत । प्रभाते अध्ययनं कुर्यात् ॥ [पौषी प्रमाणमभ्रेष्वापर्तु चेदधीयानाम्
viramya mārute śīghre pratyārambho vibhāṣitaḥ | sarveṇāpararātreṇa viramya pratyārambho na vidyate || KauśS 14,5 141 .41 ||] nirghātabhūmikampa-ulkāketudarśananakṣatrapātadigdāhavarṣakṛtlohitaindradhanuḥpratisūryagomāyūlūkakalahādīni adbhuteṣu sarveṣu trirātraṃ nādhīyīta | kalpanāṃ yathā vedeṣu tathā kuryāt | athavādbhuteṣu tāvatkālaṃ nādhīyīta | athavā madhyāhna(kālā)dārabhyānadhyāyaḥ | rātrau vidyuddarśane anadhyāyaḥ | rātrau garjite ca rātriśeṣe nādhīyīta | atha tāvatkālaṃ bhuktvā pradoṣamadhyarātre nādhīyīta | ubhe ca sandhye nādhīyīta | apsumadhye nādhīyīta | śmaśāne nādhīyīta | abhiśaste pātakinaḥ saṃsarge sannidhāne nādhīyīta | khile ūṣare nādhīyīta | gṛhe śavapatite catuṣpādadvipadeṣu patite nādhīyīta | adhvāyāṃ gacchannādhīyīta | grāmamadhye nagaramadhye nādhīyīta | cāṇḍālasannidhāne śabdaśravaṇe nādhīyīta | durgandhapurīṣādigandhe nādhīyīta | yatra bahavaḥ śūdrā militvā śṛṇvanti tatra nādhīyīta | paiṅgaśabde yatra cāturvedyādiṣu ekarātraṃ militvā śabdaṃ kurvanti tatra nādhīyīta | athavā dravyādināśe vā vaidhṛtyanagaragrāmādicaurarājādinarādyupadrave brāhmaṇādyupadrave nādhīyīta | malinavāsasā parihito nādhīyīta | yena vastreṇa parihitena maithunamācarati tena vastreṇa parihito nādhīyīta | śayanakhaṭvāyāmārūḍho nādhīyīta | prauḍhapādau pādopari pādaṃ kṛtvā nādhīyīta | agre guroḥ prasārya pādaṃ śuktikāṃ vā baddhvā nādhīyīta | viramya mārute śīghre nādhīyīta | svādhyāyaṃ samāpya punarnādhīyīta | athavā kāṇḍaṃ samāpya nādhīyīta | ativāte nādhīyīta | pratyārambhaṃ kṛtvā nādhīyīta | eteṣu anadhyāyeṣu apararātri viramya nādhīyīta | prabhāte adhyayanaṃ kuryāt || [pauṣī pramāṇamabhreṣvāpartu cedadhīyānām
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.