Library·Kesava: Kausikapaddhati·2·2.4·2.4.1

Kesava: Kausikapaddhati 2.4.1

KauśS 2.4.1

अथ राजकर्माण्युच्यन्ते । साङ्ग्रामिकाणां कर्मणां विधिं वक्ष्यामः अश्वत्थस्य बधकस्य वारण्योरग्निं मन्थति । ऽइन्द्रो मन्थतुऽ (८।८।१) इति ऋचा मथ्यमानमनुमन्त्रयते । ऽपूतिरज्जुःऽ (८।८।२) इत्यर्धर्चेनाग्निपतनस्थाने काशरज्जुं निदधाति । ऽधूममग्निं परादृश्यऽ (८।८।२) इत्यर्धर्चेन धूममनुमन्त्रयते । ऽअग्निं परादृश्यऽ (८।८।२) इत्यर्धर्चेन जातमग्निमनुमन्त्रयते । एष सेनाग्निः ॥ साङ्ग्रामिकतन्त्रमुच्यते । ऽअव्यसश्चऽ (१९।६८।१) बर्हिर्लवनादि समानम् । सेनाग्निप्रणयनं, ग्रहग्रहणं, पञ्चगृहीतमाज्यं अभ्यातानान्तं कृत्वा लोहिताश्वत्थस्य शाखां रोपयति । नीललोहिताभ्यां सूत्राभ्यां परितत्योत्तरतः । ततः प्रधानकर्म कुर्यात् । तत उत्तरतन्त्रे विशेषः । सन्नतिहोमान्तं कृत्वा ऽइमे जयन्तु स्वाहेभ्यःऽ (८।८।२४) इत्यनेन मन्त्रेणाज्यं जुहोति । ततो बधककाष्ठप्रज्वलितेऽग्नौ वामेन हस्तेनेङ्गिडं जुहोति ऽपरामी जयन्तां दुराहामीभ्यःऽ (८।८।२४) इति मन्त्रेण । ततः शाखां दक्षिणतः प्रक्षिपति ऽनीललोहितेनामून्ऽ (८।८।२४) इति मन्त्रेण । स्विष्टकृदाद्युत्तरतन्त्रम् । एतत्साङ्ग्रामिकं तन्त्रम् । साङ्ग्रामिकेषु सर्वत्र उच्चैर्मन्त्राणां प्रयोगः । तन्त्रमध्ये ये प्रधानमन्त्रास्त उच्चैर्भवन्ति ॥ शत्रुहस्तित्रासनानां कर्मणां विधिं वक्ष्यामः - [पूर्वस्य हस्तित्रसनानि

atha rājakarmāṇyucyante | sāṅgrāmikāṇāṃ karmaṇāṃ vidhiṃ vakṣyāmaḥ aśvatthasya badhakasya vāraṇyoragniṃ manthati | 'indro manthatu' (8.8.1) iti ṛcā mathyamānamanumantrayate | 'pūtirajjuḥ' (8.8.2) ityardharcenāgnipatanasthāne kāśarajjuṃ nidadhāti | 'dhūmamagniṃ parādṛśya' (8.8.2) ityardharcena dhūmamanumantrayate | 'agniṃ parādṛśya' (8.8.2) ityardharcena jātamagnimanumantrayate | eṣa senāgniḥ || sāṅgrāmikatantramucyate | 'avyasaśca' (19.68.1) barhirlavanādi samānam | senāgnipraṇayanaṃ, grahagrahaṇaṃ, pañcagṛhītamājyaṃ abhyātānāntaṃ kṛtvā lohitāśvatthasya śākhāṃ ropayati | nīlalohitābhyāṃ sūtrābhyāṃ paritatyottarataḥ | tataḥ pradhānakarma kuryāt | tata uttaratantre viśeṣaḥ | sannatihomāntaṃ kṛtvā 'ime jayantu svāhebhyaḥ' (8.8.24) ityanena mantreṇājyaṃ juhoti | tato badhakakāṣṭhaprajvalite'gnau vāmena hasteneṅgiḍaṃ juhoti 'parāmī jayantāṃ durāhāmībhyaḥ' (8.8.24) iti mantreṇa | tataḥ śākhāṃ dakṣiṇataḥ prakṣipati 'nīlalohitenāmūn' (8.8.24) iti mantreṇa | sviṣṭakṛdādyuttaratantram | etatsāṅgrāmikaṃ tantram | sāṅgrāmikeṣu sarvatra uccairmantrāṇāṃ prayogaḥ | tantramadhye ye pradhānamantrāsta uccairbhavanti || śatruhastitrāsanānāṃ karmaṇāṃ vidhiṃ vakṣyāmaḥ - [pūrvasya hastitrasanāni

Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

Permanent address: hreem.cc/library/Kau%C5%9BS/2.4.1

Cite as: Kesava: Kausikapaddhati 2.4.1, in HREEM (hreem.cc/library/Kau%C5%9BS/2.4.1), after GRETIL, Kesava: Kausikapaddhati Based on the ed.: Keśava's Kauśikapaddhati on the Kauśikasūtra of the….

Edition, numbering and licence

GRETIL 1_veda/5_vedang/2_grhya/keskaupu.htm — Kesava: Kausikapaddhati Based on the ed.: Keśava's Kauśikapaddhati on the Kauśikasūtra of the Atharvaveda. Critically edited by V.P. Limaye, R.N. Dandekar, C.G. Kashikar, V.V. Bhide, S.S. Bahulkar, Pune: Tilak Maharashtra Vidyapeeth 1982. Input in LEAP by Keta

GRETIL (SUB Göttingen), CC BY-NC-SA 4.0 — non-commercial use with attribution; the Companion is kept free while this corpus is held. Devanagari generated mechanically from GRETIL's IAST.

More about this text