पिण्डाक्षरस्य भेदे सति पदस्य स्वरूपलोपश्चूर्णम् । यथा ---- अखण्डवर्णविन्यासचलनं शृङ्खलामला । अनेन खलु भङ्गेन यमकानां विचित्रता ॥ यदन्यसङ्गमुत्सृज्य नेपथ्यमिव नर्तकः । शब्दस्वरूपमारोहेत् स ज्ञेयः , परिवर्तकः ॥ पिण्डाक्षरस्य भेदेन पूर्वापरपदाश्रयात् । वर्णयोः पदलोपो यः स भङ्गश्चूर्णसज्ञकः ॥ अप्राप्तचूर्णभङ्गानि यथास्थानस्थितान्यपि । अलकानीव नात्यर्थं यमकानि चकासति ॥ विभक्तिपरिणामेन यत्र भङ्गः क्वचिद्भवेत् । न तदिच्छन्ति यमकं यमक्कोत्कर्षकोविदाः ॥ आरूढं भूयसा यत्तु पदं यमकभूमिकाम् । दुप्येच्चेन्न पुनस्तस्य युक्तानुप्रासकल्पना ॥ विभक्तीनां विभक्तत्वं संख्यायाः कारकस्य च । आवृत्तिः सुप्तिङन्तानां मिथश्च यमकादभुतम् ॥
piṇḍākṣarasya bhede sati padasya svarūpalopaścūrṇam / yathā ---- akhaṇḍavarṇavinyāsacalanaṃ śṛṅkhalāmalā / anena khalu bhaṅgena yamakānāṃ vicitratā // yadanyasaṅgamutsṛjya nepathyamiva nartakaḥ / śabdasvarūpamārohet sa jñeyaḥ , parivartakaḥ // piṇḍākṣarasya bhedena pūrvāparapadāśrayāt / varṇayoḥ padalopo yaḥ sa bhaṅgaścūrṇasajñakaḥ // aprāptacūrṇabhaṅgāni yathāsthānasthitānyapi / alakānīva nātyarthaṃ yamakāni cakāsati // vibhaktipariṇāmena yatra bhaṅgaḥ kvacidbhavet / na tadicchanti yamakaṃ yamakkotkarṣakovidāḥ // ārūḍhaṃ bhūyasā yattu padaṃ yamakabhūmikām / dupyeccenna punastasya yuktānuprāsakalpanā // vibhaktīnāṃ vibhaktatvaṃ saṃkhyāyāḥ kārakasya ca / āvṛttiḥ suptiṅantānāṃ mithaśca yamakādabhutam //
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.