Library·Kiranatantra, chapters 1-6 (with comm.)·3·3.21

Kiranatantra, chapters 1-6 (with comm.) 3.21

KirT 3.21

मूर्ध्नस्तु विजयं ज्ञानं ललाटात्पारमेश्वरम्। नेत्रेभ्यश्चैव निश्श्वासं ज्ञानराजमनुत्तमम्। श्रवणाभ्यां च प्रोद्गीतं मुखाच्च मुखबिम्बकम् विनिर्गतं महेशस्य मुखाच्च मुखबिम्बकम्॥ इत्यादि। निष्कलस्य त्ववयवविभागाभावादेताः श्रुतयो ऽनुपपन्नाः स्युरिति। एवमेतत्प्रकरणं ध्येयाकारनिष्ठत्वेन बुद्ध्याकारनिष्ठत्वेन च व्याख्येयम्। न तु बैन्दवशरीरप्रतिपादकत्वेन तस्य भगवत्यसम्भवात्। शरीरं हि यदचेतनमपि व्यवधानेन ज्ञानक्रियाशक्त्यभिव्यञ्जकं तदस्मदादेरित्युच्यते। विद्याविद्येशानां तु क्रियाशक्त्यभिव्यञ्जकमेव तेषां सर्वज्ञत्वाद्भगवतस्त्वभिव्यक्तसर्वशक्तित्वान्न कथञ्चित्तदुपपद्यत इत्यधिष्ठानमात्रेण तु शरीरत्वे सर्वं सर्वस्य शरीरं स्यादित्यनवस्था। तस्मात्पूर्वैव व्याख्या युक्तेति। एवं सकलविषयमपि दूषणं परिहृत्याधुना सकलनिष्कलविषयं परिह्रियते द्विस्वभावगतो यो ऽन्यो देवः प्रोक्तो न निष्कलः । बृहच्छरीरमापेक्ष्य कलाहीन इति स्मृतः

mūrdhnastu vijayaṃ jñānaṃ lalāṭātpārameśvaram| netrebhyaścaiva niśśvāsaṃ jñānarājamanuttamam| śravaṇābhyāṃ ca prodgītaṃ mukhācca mukhabimbakam vinirgataṃ maheśasya mukhācca mukhabimbakam|| ityādi| niṣkalasya tvavayavavibhāgābhāvādetāḥ śrutayo 'nupapannāḥ syuriti| evametatprakaraṇaṃ dhyeyākāraniṣṭhatvena buddhyākāraniṣṭhatvena ca vyākhyeyam| na tu baindavaśarīrapratipādakatvena tasya bhagavatyasambhavāt| śarīraṃ hi yadacetanamapi vyavadhānena jñānakriyāśaktyabhivyañjakaṃ tadasmadāderityucyate| vidyāvidyeśānāṃ tu kriyāśaktyabhivyañjakameva teṣāṃ sarvajñatvādbhagavatastvabhivyaktasarvaśaktitvānna kathañcittadupapadyata ityadhiṣṭhānamātreṇa tu śarīratve sarvaṃ sarvasya śarīraṃ syādityanavasthā| tasmātpūrvaiva vyākhyā yukteti| evaṃ sakalaviṣayamapi dūṣaṇaṃ parihṛtyādhunā sakalaniṣkalaviṣayaṃ parihriyate dvisvabhāvagato yo 'nyo devaḥ prokto na niṣkalaḥ / bṛhaccharīramāpekṣya kalāhīna iti smṛtaḥ

Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

Permanent address: hreem.cc/library/KirT/3.21

Cite as: Kiranatantra, chapters 1-6 (with comm.) 3.21, in HREEM (hreem.cc/library/KirT/3.21), after GRETIL, Kiranatantra, chapters 1-6 with the commentary of Rāmakaṇṭha Based on the ed.

Edition, numbering and licence

GRETIL 4_rellit/saiva/kirtc_pu.htm — Kiranatantra, chapters 1-6 with the commentary of Rāmakaṇṭha Based on the ed. by Dominic Goodall: Bhaṭṭa Rāmakaṇṭha's Commentary on the Kiraṇatantra, Vol. I, chapters 1--6 critical edition and annotated translation. Pondicherry : Institut Francais de Pondicher

GRETIL (SUB Göttingen), CC BY-NC-SA 4.0 — non-commercial use with attribution; the Companion is kept free while this corpus is held. Devanagari generated mechanically from GRETIL's IAST.

More about this text