प्रजापतिं नमस्कृत्य कृषिकर्मविवेचनम् । कृषकाणां हितार्थाय ब्रूते ऋषिपराशरः ॥
prajāpatiṃ namaskṛtya kṛṣikarmavivecanam | kṛṣakāṇāṃ hitārthāya brūte ṛṣiparāśaraḥ ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
Kṛṣi-Parāśara 1
चतुर्वेदान्तगो विप्रः शास्त्रवादी विचक्षणः । अलक्ष्म्या गृह्यते सोऽपि प्रार्थनालाघवान्वितः ॥
caturvedāntago vipraḥ śāstravādī vicakṣaṇaḥ | alakṣmyā gṛhyate so'pi prārthanālāghavānvitaḥ ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एकया च पुनः कृष्या प्रार्थको नैव जायते । कृष्यन्वितो हि लोकेऽस्मिन्भूयादेकश्च भूपतिः ॥
ekayā ca punaḥ kṛṣyā prārthako naiva jāyate | kṛṣyanvito hi loke'sminbhūyādekaśca bhūpatiḥ ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुवर्णरौप्यमाणिक्यवसनैरपि पूरिताः । तथापि प्रार्थयन्त्येव कृषकान् भक्ततृष्णया ॥
suvarṇaraupyamāṇikyavasanairapi pūritāḥ | tathāpi prārthayantyeva kṛṣakān bhaktatṛṣṇayā ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कण्ठे कर्णे च हस्ते च सुवर्णं विद्यते यदि । उपवासस्तथापि स्यादन्नाभावेन देहिनाम् ॥
kaṇṭhe karṇe ca haste ca suvarṇaṃ vidyate yadi | upavāsastathāpi syādannābhāvena dehinām ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यन्न प्राणा बलं चान्नमन्नं सर्वार्थसाधनम् । देवासुरमनुष्याश्च सर्वे चान्नोपजीविनः ॥
yanna prāṇā balaṃ cānnamannaṃ sarvārthasādhanam | devāsuramanuṣyāśca sarve cānnopajīvinaḥ ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अन्नं हि धान्यसंजातं धान्यं कृपया विना न च । तस्मात् सर्वं परित्यज्य कृषिं यत्नेन कारयेत् ॥
annaṃ hi dhānyasaṃjātaṃ dhānyaṃ kṛpayā vinā na ca | tasmāt sarvaṃ parityajya kṛṣiṃ yatnena kārayet ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कृषिर् धैन्या कृषिर्मेध्या जन्तूनां जीवनं कृषिः । हिंसादिदोषयुक्तो ऽपि मुच्यते तिथिपूजनात् ॥
kṛṣir dhainyā kṛṣirmedhyā jantūnāṃ jīvanaṃ kṛṣiḥ | hiṃsādidoṣayukto 'pi mucyate tithipūjanāt ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेनार्चितं जगत् सर्वमतिथिर्येन पूजितः । अर्चितास्तेन देवाश्च स एव पुरुषोत्तमः ॥
tenārcitaṃ jagat sarvamatithiryena pūjitaḥ | arcitāstena devāśca sa eva puruṣottamaḥ ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथा च पराशरः । वृष्टिमूला कृषिः सर्वा वृष्टिमूलं च जीवनम् । तस्मादादौ प्रयत्नेन वृष्टिज्ञानं समाचरेत् ॥
tathā ca parāśaraḥ | vṛṣṭimūlā kṛṣiḥ sarvā vṛṣṭimūlaṃ ca jīvanam | tasmādādau prayatnena vṛṣṭijñānaṃ samācaret ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अतो वत्सरराजानं मन्त्रिणं मेघमेव च । आढकं सलिलस्यापि वृष्टिज्ञानाय शोधयेत् ॥
ato vatsararājānaṃ mantriṇaṃ meghameva ca | āḍhakaṃ salilasyāpi vṛṣṭijñānāya śodhayet ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ राजानयनम् । शाकं त्रिगुणितं कृत्वा द्वियुतं मुनिना हरेत् । भागशिष्टो नृपो ज्ञेयो नृपमन्त्री चतुर्थकः ॥
atha rājānayanam | śākaṃ triguṇitaṃ kṛtvā dviyutaṃ muninā haret | bhāgaśiṣṭo nṛpo jñeyo nṛpamantrī caturthakaḥ ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चित्तलार्के नृपे वृष्टिर्वृष्टिरुग्रा निशापतौ । वृष्टिर्मन्दा सदा भौमे चन्द्रजे वृष्टिरुत्तमा ॥
cittalārke nṛpe vṛṣṭirvṛṣṭirugrā niśāpatau | vṛṣṭirmandā sadā bhaume candraje vṛṣṭiruttamā ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गुरौ च शोभना वृष्टिर्भार्गवे वृष्टिरुत्तमा । पृथिवी धूलिसम्पूर्णा वृष्टिहीना शनौ भवेत् ॥
gurau ca śobhanā vṛṣṭirbhārgave vṛṣṭiruttamā | pṛthivī dhūlisampūrṇā vṛṣṭihīnā śanau bhavet ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चक्षूरोगो ज्वरारिष्टं सर्वोपद्रव एव च । मन्दा वृष्टिः सदा वातो यत्राब्दे भास्करो नृपः ॥
cakṣūrogo jvarāriṣṭaṃ sarvopadrava eva ca | mandā vṛṣṭiḥ sadā vāto yatrābde bhāskaro nṛpaḥ ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यस्मिन् संवत्सरे चैव चन्द्रो राजा भवेद् ध्रुवम् । कुर्यात् शस्यान्वितां पृथ्वीं नैरुज्यं चापि मानवे ॥
yasmin saṃvatsare caiva candro rājā bhaved dhruvam | kuryāt śasyānvitāṃ pṛthvīṃ nairujyaṃ cāpi mānave ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शस्यहानिर्भवेत्तत्र नित्यं रोगश्च मानवे । यस्मिन् अब्दे कुजो राजा शस्यशून्या च मेदिनी ॥
śasyahānirbhavettatra nityaṃ rogaśca mānave | yasmin abde kujo rājā śasyaśūnyā ca medinī ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नैरुज्यं सुप्रचारश्च सुभिक्षं क्षितिमण्डले । यत्राब्दे चन्द्रजो राजा सर्वशस्या च मेदिनी ॥
nairujyaṃ supracāraśca subhikṣaṃ kṣitimaṇḍale | yatrābde candrajo rājā sarvaśasyā ca medinī ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धर्मस्थितिर्मनःस्थैर्यं वृष्टिकारणमुत्तमम् । यस्मिन् अब्दे गुरू राजा सर्वा वसुमती मही ॥
dharmasthitirmanaḥsthairyaṃ vṛṣṭikāraṇamuttamam | yasmin abde gurū rājā sarvā vasumatī mahī ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नृपाणां वर्धनं नित्यं धनधान्यादिकं फलम् । राजा दैत्यगुरुः कुर्यात् सर्वशस्यं रसातलम् ॥
nṛpāṇāṃ vardhanaṃ nityaṃ dhanadhānyādikaṃ phalam | rājā daityaguruḥ kuryāt sarvaśasyaṃ rasātalam ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संग्रामो वातवृष्टिश्च रोगोपद्रव एव च । मन्दा वृष्टिः सदा वातो नृपे संवत्सरे शनौ ॥
saṃgrāmo vātavṛṣṭiśca rogopadrava eva ca | mandā vṛṣṭiḥ sadā vāto nṛpe saṃvatsare śanau ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यथा वृष्टिफलं प्रोक्तं वत्सरग्रहभूपतौ । तद्वद् वृष्टिफलं ज्ञेयं विज्ञैर्वत्सरमन्त्रिणि ॥
yathā vṛṣṭiphalaṃ proktaṃ vatsaragrahabhūpatau | tadvad vṛṣṭiphalaṃ jñeyaṃ vijñairvatsaramantriṇi ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ मेघनयनम् । शकाब्दं वह्णिसंयुक्तं वेदभागसमाहृतम् । शेषं मेघं विजानीयादावर्तादि यथाक्रमम् ॥
atha meghanayanam | śakābdaṃ vahṇisaṃyuktaṃ vedabhāgasamāhṛtam | śeṣaṃ meghaṃ vijānīyādāvartādi yathākramam ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आवर्तंश्चैव संवर्तः पुष्करो द्रोण एव च । चत्वारो जलदाः प्रोक्ता आवर्तादि यथाक्रमम् ॥
āvartaṃścaiva saṃvartaḥ puṣkaro droṇa eva ca | catvāro jaladāḥ proktā āvartādi yathākramam ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एकदेशेन चावर्तः संवर्तः सर्वतो जलम् । पुष्करे दुष्करं वारि द्रोणे बहुजला मही ॥
ekadeśena cāvartaḥ saṃvartaḥ sarvato jalam | puṣkare duṣkaraṃ vāri droṇe bahujalā mahī ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ जलाढकनिर्णयः । शतयोजनविस्तीर्णं त्रिंशद्योजनमुच्छ्रितम् । आढकस्य भवेन्मानं मुनिभिः परिकीर्तितम् ॥
atha jalāḍhakanirṇayaḥ | śatayojanavistīrṇaṃ triṃśadyojanamucchritam | āḍhakasya bhavenmānaṃ munibhiḥ parikīrtitam ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
युग्माजगोमत्स्यगते शशाङ्के रविर्यदा कर्कटकं प्रयाति । जलं शताढं हरिकार्मुके ऽर्धं वदन्ति कन्यामृगयोरशीतिम् ॥
yugmājagomatsyagate śaśāṅke raviryadā karkaṭakaṃ prayāti | jalaṃ śatāḍhaṃ harikārmuke 'rdhaṃ vadanti kanyāmṛgayoraśītim ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुलीरकुम्भालितुलाभिधाने जलाढकं षण्णवतिं वदन्ति । अनेन मानेन तु वत्सरस्य निरूप्य नीरं कृषिकर्म कार्यम् ॥
kulīrakumbhālitulābhidhāne jalāḍhakaṃ ṣaṇṇavatiṃ vadanti | anena mānena tu vatsarasya nirūpya nīraṃ kṛṣikarma kāryam ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
समुद्रे दशभागांश्च षड्भागानपि पर्वते । पृथिव्यां चतुरो भागान्सदा वर्षति वासवः ॥
samudre daśabhāgāṃśca ṣaḍbhāgānapi parvate | pṛthivyāṃ caturo bhāgānsadā varṣati vāsavaḥ ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ पौषवृष्टिज्ञानम् । सार्धं दिनद्वयं मानं कृत्वा पौषादिना बुधः । गणयेन्मासिकीं वृष्टिमवृष्टिं वानिलक्रमात् ॥
atha pauṣavṛṣṭijñānam | sārdhaṃ dinadvayaṃ mānaṃ kṛtvā pauṣādinā budhaḥ | gaṇayenmāsikīṃ vṛṣṭimavṛṣṭiṃ vānilakramāt ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सौम्यवारुणयोर्वृष्टिरवृष्टिः पूर्वयाम्ययोः । निर्वाते वृष्टिहानिः स्यात् संकुले संकुलं जलम् ॥
saumyavāruṇayorvṛṣṭiravṛṣṭiḥ pūrvayāmyayoḥ | nirvāte vṛṣṭihāniḥ syāt saṃkule saṃkulaṃ jalam ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एकैकं पञ्चदण्डेन मासस्य दिवसो मतः । पूर्वार्द्धे वासरी वृष्टिरुत्तरार्द्धे च नैशिकी ॥
ekaikaṃ pañcadaṇḍena māsasya divaso mataḥ | pūrvārddhe vāsarī vṛṣṭiruttarārddhe ca naiśikī ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दत्त्वा दण्डे पताकां तु वातस्यानुक्रमेण च । विज्ञेया मासिकी वृष्टिः कृत्वा यत्नमहर्निशम् ॥
dattvā daṇḍe patākāṃ tu vātasyānukrameṇa ca | vijñeyā māsikī vṛṣṭiḥ kṛtvā yatnamaharniśam ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धूलीभिरेव धवलीकृतमन्तरिक्षं विद्युच्छटाच्छुरितवारुणदिग्विभागम् । पौषे यदा भवति मासि सिते च पक्षे तोयेन तत्र सकला प्लवते धरित्री ॥
dhūlībhireva dhavalīkṛtamantarikṣaṃ vidyucchaṭācchuritavāruṇadigvibhāgam | pauṣe yadā bhavati māsi site ca pakṣe toyena tatra sakalā plavate dharitrī ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पौषे मसि यदा वृष्टिः कुज्झटिर्वा यदा भवेत् । तदादौ सप्तमे मासि वारिपूर्णा भवेन्मही ॥
pauṣe masi yadā vṛṣṭiḥ kujjhaṭirvā yadā bhavet | tadādau saptame māsi vāripūrṇā bhavenmahī ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यदा पौषे सिते पक्षे नभो मेघावृतं भवेत् । तोयावृता धरित्री च भवेत् संवत्सरे तदा ॥
yadā pauṣe site pakṣe nabho meghāvṛtaṃ bhavet | toyāvṛtā dharitrī ca bhavet saṃvatsare tadā ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मीनवृश्चिकयोर्मध्ये यदि वर्षति वासवः । तदादौ सप्तमे मासि तत्तिथौ प्लवते मही ॥
mīnavṛścikayormadhye yadi varṣati vāsavaḥ | tadādau saptame māsi tattithau plavate mahī ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ माघवृष्टिज्ञानम् । माघस्य सितसप्तम्यां वृष्टिर्वा मेघदर्शनम् । तदा संवत्सरो धन्यः सर्वशस्यफलप्रदः ॥
atha māghavṛṣṭijñānam | māghasya sitasaptamyāṃ vṛṣṭirvā meghadarśanam | tadā saṃvatsaro dhanyaḥ sarvaśasyaphalapradaḥ ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
माघे बहुलसप्तम्यां तथैव फाल्गुनस्य च । चैत्रे शुक्लतृतीयायां वैशाखे प्रथमे ऽहनि ॥
māghe bahulasaptamyāṃ tathaiva phālgunasya ca | caitre śuklatṛtīyāyāṃ vaiśākhe prathame 'hani ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतासु चण्डवातो वा तडिद्वृष्टिरथापि वा । तदा स्याच्छोभना प्रावृड् भवेत्सस्यवती मही ॥
etāsu caṇḍavāto vā taḍidvṛṣṭirathāpi vā | tadā syācchobhanā prāvṛḍ bhavetsasyavatī mahī ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सप्तम्यां स्वातियोगे यदि पतति जलं माघपक्षे ऽन्धकारे वायुर्वा चण्डवेगः सजलजलधरो गर्जितो वासवो वा । विद्युन्मालाकुलं वा यदि भवति नभो नष्टचन्द्रार्कतारं तावद्वर्षन्ति मेषा धरणितलगता यावद् आ कार्तिकान्तम् ॥
saptamyāṃ svātiyoge yadi patati jalaṃ māghapakṣe 'ndhakāre vāyurvā caṇḍavegaḥ sajalajaladharo garjito vāsavo vā | vidyunmālākulaṃ vā yadi bhavati nabho naṣṭacandrārkatāraṃ tāvadvarṣanti meṣā dharaṇitalagatā yāvad ā kārtikāntam ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
माघे मासि निरन्तरं यदि भवेत् प्रालेयतोयागमो वाता वान्ति च फाल्गुने जलधरैश्चित्रे च छन्नं नभः । वैशाखे करकाः पतन्ति सततं ज्यैष्ठे प्रचण्डातपाः तावद्वर्षति वासवो रविरसौ यावत्तुलायां व्रजेत् ॥
māghe māsi nirantaraṃ yadi bhavet prāleyatoyāgamo vātā vānti ca phālgune jaladharaiścitre ca channaṃ nabhaḥ | vaiśākhe karakāḥ patanti satataṃ jyaiṣṭhe pracaṇḍātapāḥ tāvadvarṣati vāsavo ravirasau yāvattulāyāṃ vrajet ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ फाल्गुनवृष्टिज्ञानम् । पञ्चम्यादिषु पञ्चसु कुम्भे ऽर्के यदि भवति रोहिणीयोगाः । अधमतमाधममध्यममहदतिमहाम्भसां निपातः ॥
atha phālgunavṛṣṭijñānam | pañcamyādiṣu pañcasu kumbhe 'rke yadi bhavati rohiṇīyogāḥ | adhamatamādhamamadhyamamahadatimahāmbhasāṃ nipātaḥ ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ चैत्रवृष्टिज्ञानम् । प्रतिपदि मधुमासे भानुवारः सितायां यदि भवति तदा स्याच्चित्तला वृष्टिरब्दे । अविरलपृथुधारासान्द्रवृष्टिप्रवाहैर् धरणितलम् अशेषं प्लाव्यते सोमवारे ॥
atha caitravṛṣṭijñānam | pratipadi madhumāse bhānuvāraḥ sitāyāṃ yadi bhavati tadā syāccittalā vṛṣṭirabde | aviralapṛthudhārāsāndravṛṣṭipravāhair dharaṇitalam aśeṣaṃ plāvyate somavāre ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अवनितनयवारे वारिवृष्टिर्न सम्यग् बुधगुरुभृगुजानां शस्यसम्पत्प्रमोदः । जलनिधिरपि शोषं याति वारे च शौरेर्भवति खलु धरित्री धूलिजालैरदृश्या ॥
avanitanayavāre vārivṛṣṭirna samyag budhagurubhṛgujānāṃ śasyasampatpramodaḥ | jalanidhirapi śoṣaṃ yāti vāre ca śaurerbhavati khalu dharitrī dhūlijālairadṛśyā ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चैत्राद्यभागे चित्रायां भवेच्च चित्तला क्षितिः । शेषे नीचैर्न वात्यर्थं क्ष्मामध्ये बहुवर्षिणी ॥
caitrādyabhāge citrāyāṃ bhavecca cittalā kṣitiḥ | śeṣe nīcairna vātyarthaṃ kṣmāmadhye bahuvarṣiṇī ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मूलस्यादौ यमस्यान्ते चैत्रे वायुरहर्निशम् । आर्द्रादीनि च ऋक्षाणि वृष्टिहेतोर्विशोधयेत् ॥
mūlasyādau yamasyānte caitre vāyuraharniśam | ārdrādīni ca ṛkṣāṇi vṛṣṭihetorviśodhayet ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ वैशाखवृष्टिज्ञानम् । प्रवाहयुतनद्यां तु दण्डं न्यस्य जले निशि । वैशाखशुक्लप्रतिपत्तिथौ वृष्टिं निरूपयेत् ॥
atha vaiśākhavṛṣṭijñānam | pravāhayutanadyāṃ tu daṇḍaṃ nyasya jale niśi | vaiśākhaśuklapratipattithau vṛṣṭiṃ nirūpayet ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ॐ सिद्धिरिति मन्त्रेण मन्त्रयित्वा शतद्वयम् । अङ्कयित्वा तु तद्दण्डम् अङ्कतुल्ये जले क्षिपेत् ॥
oṃ siddhiriti mantreṇa mantrayitvā śatadvayam | aṅkayitvā tu taddaṇḍam aṅkatulye jale kṣipet ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रातरुत्थाय सहसा तदङ्कं तु निरूपयेत् । समं चैवाधिकं न्यूनं भविष्यज्जलकाङ्क्षया ॥
prātarutthāya sahasā tadaṅkaṃ tu nirūpayet | samaṃ caivādhikaṃ nyūnaṃ bhaviṣyajjalakāṅkṣayā ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गतवत्सरवद्वारि वन्या चैव समे भवेत् । हीने हीनं भवेद्वारि भवेद् वन्या च तादृशी ॥
gatavatsaravadvāri vanyā caiva same bhavet | hīne hīnaṃ bhavedvāri bhaved vanyā ca tādṛśī ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अङ्काधिक्ये च द्विगुणा वृष्टिर्वन्या च जायते । इति पराशरेणोक्तं भविष्यद्वृष्टिलक्षणम् ॥
aṅkādhikye ca dviguṇā vṛṣṭirvanyā ca jāyate | iti parāśareṇoktaṃ bhaviṣyadvṛṣṭilakṣaṇam ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सूर्योदये विप्लवतो जगतां विपत्तिर्मध्यं गते दिनकरे बहुशस्यहानिः । अस्तंगते दिनकरे तु तदर्धशस्यं ऐश्वर्यभोगमतुलं खलु चार्धरात्रे ॥
sūryodaye viplavato jagatāṃ vipattirmadhyaṃ gate dinakare bahuśasyahāniḥ | astaṃgate dinakare tu tadardhaśasyaṃ aiśvaryabhogamatulaṃ khalu cārdharātre ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रेखात्रयं समुल्लिख्य ताभिस्ताश्च विवर्धयेत् । त्रिशृङ्गं सर्वकोणेषु पर्वतं तत्र दापयेत् ॥
rekhātrayaṃ samullikhya tābhistāśca vivardhayet | triśṛṅgaṃ sarvakoṇeṣu parvataṃ tatra dāpayet ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ईशानादिदक्षिणाङ्कान् स लिखेद् अनलादितः । येन येनाजसंक्रान्तिस्तेन प्रावृट्फलं भवेत् ॥
īśānādidakṣiṇāṅkān sa likhed analāditaḥ | yena yenājasaṃkrāntistena prāvṛṭphalaṃ bhavet ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अतिवृष्टिः समुद्रे स्यादनावृष्टिस्तु पर्वते । कक्षयोश्चित्तला वृष्टिः सुवृष्टिस्तीरसङ्गमे ॥
ativṛṣṭiḥ samudre syādanāvṛṣṭistu parvate | kakṣayościttalā vṛṣṭiḥ suvṛṣṭistīrasaṅgame ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ ज्यैष्ठवृष्टिलक्षणम् । चित्रास्वातीविशाखासु ज्यैष्ठे मासि निरभ्रता । तास्वेव श्रावणे मासि यदि वर्षति वासवः । तदा संवत्सरो धन्यो बहुशस्यफलप्रदः ॥
atha jyaiṣṭhavṛṣṭilakṣaṇam | citrāsvātīviśākhāsu jyaiṣṭhe māsi nirabhratā | tāsveva śrāvaṇe māsi yadi varṣati vāsavaḥ | tadā saṃvatsaro dhanyo bahuśasyaphalapradaḥ ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ज्यैष्ठादौ सितपक्षे च आर्द्रादिदशर्क्षके । सजला निर्जला यान्ति निर्जलाः सजला इव ॥
jyaiṣṭhādau sitapakṣe ca ārdrādidaśarkṣake | sajalā nirjalā yānti nirjalāḥ sajalā iva ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथावाहवृष्टिलक्षणम् । आषाढ्यां पौर्णमास्यां सुरपतिककुभो वाति वातः सुवृष्टिः शस्यध्वंसं प्रकुर्याद्दहनदिशिगतो मन्दवृष्टिर्यमेन । नैकस्यां शस्यहानिर्वरुणदिशि जलं वायुना वायुकोपः कौबेर्यां शस्यपूर्णां प्रथयति नियतं मेदिनीं शम्भुना च ॥
athāvāhavṛṣṭilakṣaṇam | āṣāḍhyāṃ paurṇamāsyāṃ surapatikakubho vāti vātaḥ suvṛṣṭiḥ śasyadhvaṃsaṃ prakuryāddahanadiśigato mandavṛṣṭiryamena | naikasyāṃ śasyahānirvaruṇadiśi jalaṃ vāyunā vāyukopaḥ kauberyāṃ śasyapūrṇāṃ prathayati niyataṃ medinīṃ śambhunā ca ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आषाढस्य सिते पक्षे नवम्यां यदि वर्षति । वर्षत्येव तदा देवस्तत्रावृष्टौ कुतो जलम् ॥
āṣāḍhasya site pakṣe navamyāṃ yadi varṣati | varṣatyeva tadā devastatrāvṛṣṭau kuto jalam ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शुक्लाषाढ्यां नवम्यामुदयगिरितटी निर्मलत्वं प्रयाति स्वीयं कायं विधत्ते खरतनुकिरणो मण्डलाकारयोगम् । जीमूतैर्वेष्टितो ऽसौ यदि भवति रविर्गम्यमानो ऽस्तशैले तावत्पर्यन्तमेव प्रगलति जलदो यावदस्तं तुलायाः ॥
śuklāṣāḍhyāṃ navamyāmudayagiritaṭī nirmalatvaṃ prayāti svīyaṃ kāyaṃ vidhatte kharatanukiraṇo maṇḍalākārayogam | jīmūtairveṣṭito 'sau yadi bhavati ravirgamyamāno 'staśaile tāvatparyantameva pragalati jalado yāvadastaṃ tulāyāḥ ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ श्रावणवृष्टिलक्षणम् । रोहिण्यां श्रावणे मासि यदि वर्षति वासवः । तदा वृष्टिर्भवेत्तावद् यावन्नोत्तिष्ठते हरिः ॥
atha śrāvaṇavṛṣṭilakṣaṇam | rohiṇyāṃ śrāvaṇe māsi yadi varṣati vāsavaḥ | tadā vṛṣṭirbhavettāvad yāvannottiṣṭhate hariḥ ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कर्कटे रोहिणीकक्षे यदि वृष्टिर्न जायते । तदा पराशरः प्राह हा हा लोकस्य का गतिः ॥
karkaṭe rohiṇīkakṣe yadi vṛṣṭirna jāyate | tadā parāśaraḥ prāha hā hā lokasya kā gatiḥ ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रावणे मासि रोहिण्यां न भवेद्वर्षणं यदि । विफलारम्भसंक्लेशास्तदा स्युः कृषिवृत्तयः ॥
śrāvaṇe māsi rohiṇyāṃ na bhavedvarṣaṇaṃ yadi | viphalārambhasaṃkleśāstadā syuḥ kṛṣivṛttayaḥ ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ सद्योवृष्टिज्ञानम् । जलस्थो जलहस्तो वा निकटे ऽथ जलस्य वा । स्रष्टा पृच्छति सृष्ट्यर्थं वृष्टिः संजायते चिरात् ॥
atha sadyovṛṣṭijñānam | jalastho jalahasto vā nikaṭe 'tha jalasya vā | sraṣṭā pṛcchati sṛṣṭyarthaṃ vṛṣṭiḥ saṃjāyate cirāt ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उत्तिष्ठत्यण्डमादाय यदा चैव पिपीलिका । भेकः शब्दायते कस्मात् तदा वृष्टिर्भवेद्ध्रुवम् ॥
uttiṣṭhatyaṇḍamādāya yadā caiva pipīlikā | bhekaḥ śabdāyate kasmāt tadā vṛṣṭirbhaveddhruvam ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बिडाला नकुलाः सर्पा ये चान्ये वा बिलेशयाः । धावन्ति शलभा मत्ताः सद्योवृष्टिर्भवेद् ध्रुवम् ॥
biḍālā nakulāḥ sarpā ye cānye vā bileśayāḥ | dhāvanti śalabhā mattāḥ sadyovṛṣṭirbhaved dhruvam ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुर्वन्ति बालका मार्गे धूलिभिः सेतुबन्धनम् । मयूराश्चैव नृत्यन्ति सद्योवृष्टिर्भवेद् ध्रुवम् ॥
kurvanti bālakā mārge dhūlibhiḥ setubandhanam | mayūrāścaiva nṛtyanti sadyovṛṣṭirbhaved dhruvam ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आघातवातदुष्टानां नृणामङ्गे व्यथा यदि । वृक्षाग्रारोहणं चाहेः सद्योवर्षणलक्षणम् ॥
āghātavātaduṣṭānāṃ nṛṇāmaṅge vyathā yadi | vṛkṣāgrārohaṇaṃ cāheḥ sadyovarṣaṇalakṣaṇam ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पक्षयोः शोषणं रौद्रे खगानामम्बुचारिणाम् । झिञ्झीरवस् तथाकाशे सद्यो वर्षणलक्षणम् ॥
pakṣayoḥ śoṣaṇaṃ raudre khagānāmambucāriṇām | jhiñjhīravas tathākāśe sadyo varṣaṇalakṣaṇam ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ ग्रहसंचारे वृष्टिज्ञानम् । चलत्यङ्गारके वृष्टिर्ध्रुवा वृष्टिः शनैश्चरे । वारिपूर्णां महीं कृत्वा पश्चात् संचरते गुप्तः ॥
atha grahasaṃcāre vṛṣṭijñānam | calatyaṅgārake vṛṣṭirdhruvā vṛṣṭiḥ śanaiścare | vāripūrṇāṃ mahīṃ kṛtvā paścāt saṃcarate guptaḥ ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ग्रहाणामुदये चास्ते तथा वक्रातिचारयोः । प्रायो वर्षन्ति हि घना नृपाणामुद्यमेषु च ॥
grahāṇāmudaye cāste tathā vakrāticārayoḥ | prāyo varṣanti hi ghanā nṛpāṇāmudyameṣu ca ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चित्रामध्यगते जीवे भिन्नभाण्डमिव स्रवेत् । ततः स्वातिं समासाद्य महामेघान् विमुञ्चति ॥
citrāmadhyagate jīve bhinnabhāṇḍamiva sravet | tataḥ svātiṃ samāsādya mahāmeghān vimuñcati ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुष्येणोपचितान् मेघान् स्वातिरेका व्यपोहति । श्रवणे जनितं वर्षं रेवत्येका विमुञ्चति ॥
puṣyeṇopacitān meghān svātirekā vyapohati | śravaṇe janitaṃ varṣaṃ revatyekā vimuñcati ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथानावृष्टिलक्षणम् । ध्रुवे च वैष्णवे हस्ते मूले शक्रे चरन् कुजः । सद्यः करोत्यनावृष्टिं कृत्तिकासु मघासु च ॥
athānāvṛṣṭilakṣaṇam | dhruve ca vaiṣṇave haste mūle śakre caran kujaḥ | sadyaḥ karotyanāvṛṣṭiṃ kṛttikāsu maghāsu ca ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुजपृष्ठगतो भानुः समुद्रमपि शोषयेत् । स एव विपरीतस्तु पर्वतानपि प्लावयेत् ॥
kujapṛṣṭhagato bhānuḥ samudramapi śoṣayet | sa eva viparītastu parvatānapi plāvayet ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सद्यो निकृन्तयेद्वृष्टिं चित्रामध्यगतो भृगुः । अङ्गारको यदा सिंहे तदाङ्गारमयी मही ॥
sadyo nikṛntayedvṛṣṭiṃ citrāmadhyagato bhṛguḥ | aṅgārako yadā siṃhe tadāṅgāramayī mahī ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स एव रविणा युक्तः समुद्रमपि शोषयेत् ॥
sa eva raviṇā yuktaḥ samudramapi śoṣayet ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ कृष्यवेक्षणम् । फलत्यवेक्षिता स्वर्णं दैन्यं सैवानवेक्षिता । कृषिः कृषिपुराणज्ञ इत्युवाच पराशरः ॥
atha kṛṣyavekṣaṇam | phalatyavekṣitā svarṇaṃ dainyaṃ saivānavekṣitā | kṛṣiḥ kṛṣipurāṇajña ityuvāca parāśaraḥ ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ चान्ये मुनयः । पितुरन्तःपुरं दद्यान्मातुर्दद्यान्महानसम् । गोषु चात्मसमं दद्यात् स्वयमेव कृषिं व्रजेत् ॥
atha cānye munayaḥ | piturantaḥpuraṃ dadyānmāturdadyānmahānasam | goṣu cātmasamaṃ dadyāt svayameva kṛṣiṃ vrajet ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कृषिगावो वणिग्विद्याः स्त्रियो राजकुलानि च । क्षणेनैकेन सीदन्ति मुहूर्तमनवेक्षणात् ॥
kṛṣigāvo vaṇigvidyāḥ striyo rājakulāni ca | kṣaṇenaikena sīdanti muhūrtamanavekṣaṇāt ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
समर्थेन कृषिः कार्या लोकानां हितकाम्यया । असमर्थो हि कृषको भिक्षां प्राप्नोति मानवः ॥
samarthena kṛṣiḥ kāryā lokānāṃ hitakāmyayā | asamartho hi kṛṣako bhikṣāṃ prāpnoti mānavaḥ ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गोहितः क्षेत्रगामी च कालज्ञो बीजतत्परः । वितन्द्रः सर्वशस्याढ्यः कृषको नावसीदति ॥
gohitaḥ kṣetragāmī ca kālajño bījatatparaḥ | vitandraḥ sarvaśasyāḍhyaḥ kṛṣako nāvasīdati ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ वाहनविधानम् । कृषिं च तादृशीं कुर्याद्यथा वाहान्न पीडयेत् । वाहपीडार्जितं शस्यं गर्हितं सर्वकर्मसु ॥
atha vāhanavidhānam | kṛṣiṃ ca tādṛśīṃ kuryādyathā vāhānna pīḍayet | vāhapīḍārjitaṃ śasyaṃ garhitaṃ sarvakarmasu ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वाहपीडार्जितं शस्यं फलितं च चतुर्गुणम् । वाहनिःश्वासवातेन तद्द्रुतं च विनश्यति ॥
vāhapīḍārjitaṃ śasyaṃ phalitaṃ ca caturguṇam | vāhaniḥśvāsavātena taddrutaṃ ca vinaśyati ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गुडकैर्यवसैर्धूमैस्तथान्यैरपि पोषणैः । वाहाः क्वचिन्न सीदन्ति सायं प्रातश्च चारणात् ॥
guḍakairyavasairdhūmaistathānyairapi poṣaṇaiḥ | vāhāḥ kvacinna sīdanti sāyaṃ prātaśca cāraṇāt ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गोशाला सुदृढा यस्य शुचिर्गोमयवर्जिता । तस्य वाहा विवर्धन्ते पोषणैरपि वर्जिताः ॥
gośālā sudṛḍhā yasya śucirgomayavarjitā | tasya vāhā vivardhante poṣaṇairapi varjitāḥ ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गोशकृन्मूत्रलिप्ताङ्गा वाहा यत्र दिने दिने । निःसरन्ति गवां स्थानात् तत्र किं पोषणादिभिः ॥
gośakṛnmūtraliptāṅgā vāhā yatra dine dine | niḥsaranti gavāṃ sthānāt tatra kiṃ poṣaṇādibhiḥ ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पञ्चपदा तु गोशाला गवां वृद्धिकरी स्मृता । सिंहगेहे कृता सैव गोनाशं कुरुते ध्रुवम् ॥
pañcapadā tu gośālā gavāṃ vṛddhikarī smṛtā | siṃhagehe kṛtā saiva gonāśaṃ kurute dhruvam ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कांस्यं कांस्योदकं चैव तप्तमण्डं झषोदकम् । कार्पासशोधनं चैव गोस्थाने गोविनाशकृत् ॥
kāṃsyaṃ kāṃsyodakaṃ caiva taptamaṇḍaṃ jhaṣodakam | kārpāsaśodhanaṃ caiva gosthāne govināśakṛt ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संमार्जनीं च मुसलमुच्छिष्टं गोनिकेतने । कृत्वा गोनाशमाप्नोति तत्राजबन्धनाद् ध्रुवम् ॥
saṃmārjanīṃ ca musalamucchiṣṭaṃ goniketane | kṛtvā gonāśamāpnoti tatrājabandhanād dhruvam ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गोमूत्रजालकेनैव यत्रावस्करमोचनम् । कुर्वन्ति गृहमेधिन्यस्तत्र का वाहवासना ॥
gomūtrajālakenaiva yatrāvaskaramocanam | kurvanti gṛhamedhinyastatra kā vāhavāsanā ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विलब्धिं गोमयस्यापि रविभौमशनेर्दिने । न कारयेद् भ्रमेणापि गोवृद्धिं यदि वाञ्छति ॥
vilabdhiṃ gomayasyāpi ravibhaumaśanerdine | na kārayed bhrameṇāpi govṛddhiṃ yadi vāñchati ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वारत्रयं परित्यज्य दद्यादन्येषु गोमयम् । शनिभौमार्कवारेषु गवां हानिकरः स्मृतः ॥
vāratrayaṃ parityajya dadyādanyeṣu gomayam | śanibhaumārkavāreṣu gavāṃ hānikaraḥ smṛtaḥ ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सन्ध्यायां तु गवां स्थाने दीपो यत्र न दीयते । स्थानं ततकमलाहीनं वीक्ष्य क्रन्दन्ति गोगणाः ॥
sandhyāyāṃ tu gavāṃ sthāne dīpo yatra na dīyate | sthānaṃ tatakamalāhīnaṃ vīkṣya krandanti gogaṇāḥ ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हलमष्टगवं प्रोक्तं षड्गवं व्यवहारिकम् । चतुर्गवं नृशंसनां द्विगवं तु गवाशिनाम् ॥
halamaṣṭagavaṃ proktaṃ ṣaḍgavaṃ vyavahārikam | caturgavaṃ nṛśaṃsanāṃ dvigavaṃ tu gavāśinām ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नित्यं दशहले लक्ष्मीर्नित्यं पञ्चहले धनम् । नित्यं तु त्रिहले भक्तं नित्यमेकहले ऋणम् ॥
nityaṃ daśahale lakṣmīrnityaṃ pañcahale dhanam | nityaṃ tu trihale bhaktaṃ nityamekahale ṛṇam ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आत्मपोषणमात्रं तु द्विहलेन च सर्वदा । पितृदेवातिथीनां च नान्नदाने भवेत् क्षमः ॥
ātmapoṣaṇamātraṃ tu dvihalena ca sarvadā | pitṛdevātithīnāṃ ca nānnadāne bhavet kṣamaḥ ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ गोपर्वकथनम् । गोपूजां कार्तिके कुर्याल्लगुडप्रतिपत्तिथौ । बद्ध्वा श्यामलतां शृङ्गे लिप्त्वा तैलहरिद्रया ॥
atha goparvakathanam | gopūjāṃ kārtike kuryāllaguḍapratipattithau | baddhvā śyāmalatāṃ śṛṅge liptvā tailaharidrayā ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुङ्कुमैश्चन्दनैश्चापि कृत्वा चाङ्गे विलेपनम् । उद्यम्य लगुडं हस्ते गोपालाः कृतभूषणाः ॥
kuṅkumaiścandanaiścāpi kṛtvā cāṅge vilepanam | udyamya laguḍaṃ haste gopālāḥ kṛtabhūṣaṇāḥ ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो वाद्यैश्च गीतैश्च मण्डयित्वाम्बरादिभिः । भ्रामयेयुर्वृषं मुख्यं ग्रामे गोविघ्नशान्तये ॥
tato vādyaiśca gītaiśca maṇḍayitvāmbarādibhiḥ | bhrāmayeyurvṛṣaṃ mukhyaṃ grāme govighnaśāntaye ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गवामङ्गे ततो दद्यात् कार्तिकप्रथमे दिने । तैलं हरिद्रया युक्तं मिलित्वा कृषकैः सह ॥
gavāmaṅge tato dadyāt kārtikaprathame dine | tailaṃ haridrayā yuktaṃ militvā kṛṣakaiḥ saha ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तप्तलौहं दिने तस्मिन् गवामङ्गेषु दापयेत् । छेदनं च प्रकुर्वीत लाङ्गूलकचकर्णयोः ॥
taptalauhaṃ dine tasmin gavāmaṅgeṣu dāpayet | chedanaṃ ca prakurvīta lāṅgūlakacakarṇayoḥ ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वा गोजातयः सुस्था भवन्त्येतेन तद्गृहे । नानाव्याधिविनिर्मुक्ता वर्षमेकं न संशयः ॥
sarvā gojātayaḥ susthā bhavantyetena tadgṛhe | nānāvyādhivinirmuktā varṣamekaṃ na saṃśayaḥ ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ गोयात्राप्रवेशौ । पूर्वात्रयं धनिष्ठा च इन्द्राग्निसौम्यवारुणाः । एते शुभप्रदा नित्यं गवां यात्राप्रवेशयोः ॥
atha goyātrāpraveśau | pūrvātrayaṃ dhaniṣṭhā ca indrāgnisaumyavāruṇāḥ | ete śubhapradā nityaṃ gavāṃ yātrāpraveśayoḥ ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्रिषूत्तरेषु रोहिण्यां सिनीवाली चतुर्दशी । पुष्यश्रवणहस्तेषु चित्रायामष्टमीषु च ॥
triṣūttareṣu rohiṇyāṃ sinīvālī caturdaśī | puṣyaśravaṇahasteṣu citrāyāmaṣṭamīṣu ca ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गवां यात्रां न कुर्वीत प्रस्थानं वा प्रवेशनम् । पशवस्तस्य नश्यन्ति ये चान्ये तृणचारिणः ॥
gavāṃ yātrāṃ na kurvīta prasthānaṃ vā praveśanam | paśavastasya naśyanti ye cānye tṛṇacāriṇaḥ ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अर्कार्किकुजवारेषु गवां यात्राप्रवेशयोः । गमने गोविनाशः स्यात् प्रवेशे गृहिणो वधः ॥
arkārkikujavāreṣu gavāṃ yātrāpraveśayoḥ | gamane govināśaḥ syāt praveśe gṛhiṇo vadhaḥ ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ गोमयकूटोद्धारः । माघे गोमयकूटं तु सम्पूज्य श्रद्धयान्वितः । शोभने दिवसे ऋक्षे कुद्दालैस्तोलयेत्ततः ॥
atha gomayakūṭoddhāraḥ | māghe gomayakūṭaṃ tu sampūjya śraddhayānvitaḥ | śobhane divase ṛkṣe kuddālaistolayettataḥ ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रौद्रे संशोष्य तत् सर्वं कृत्वा गुण्डकरूपिणम् । फाल्गुने प्रतिकेदारे सारं गर्ते निधापयेत् ॥
raudre saṃśoṣya tat sarvaṃ kṛtvā guṇḍakarūpiṇam | phālgune pratikedāre sāraṃ garte nidhāpayet ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो वपनकाले तु कुर्यात् सारविमोचनम् । विना सारेण यद्धान्यं वर्धते फलवर्जितम् ॥
tato vapanakāle tu kuryāt sāravimocanam | vinā sāreṇa yaddhānyaṃ vardhate phalavarjitam ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ हलसामग्रीकथनम् । ईषायुगहलस्थाणुर्निर्योलस्तस्य पाशिकाः । अड्डचल्लश्च शौलश्च पच्चनी च हलाष्टकम् ॥
atha halasāmagrīkathanam | īṣāyugahalasthāṇurniryolastasya pāśikāḥ | aḍḍacallaśca śaulaśca paccanī ca halāṣṭakam ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पञ्चहस्ता भवेदीषा स्थाणुः पञ्चवितस्तिकः । सार्धहस्तस्तु निर्योलो युगं कर्णसमानकम् ॥
pañcahastā bhavedīṣā sthāṇuḥ pañcavitastikaḥ | sārdhahastastu niryolo yugaṃ karṇasamānakam ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निर्योलः पाशिका चैव अड्डचल्लस्तथैव च । द्वादशाङ्गुलमानौ तौ शौलो रत्निप्रमाणकः ॥
niryolaḥ pāśikā caiva aḍḍacallastathaiva ca | dvādaśāṅgulamānau tau śaulo ratnipramāṇakaḥ ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सार्धद्वादशमुष्टिर्वा कार्या वा नवमुष्टिका । दृढा पच्चनिका ज्ञेया लौहाभा वंशसंभवा ॥
sārdhadvādaśamuṣṭirvā kāryā vā navamuṣṭikā | dṛḍhā paccanikā jñeyā lauhābhā vaṃśasaṃbhavā ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आबद्धो मण्डलाकारश्चतुःपञ्चाशदङ्गुलः । योत्रं हस्तचतुष्कं स्यात् रज्जुः पञ्चकरात्मिका ॥
ābaddho maṇḍalākāraścatuḥpañcāśadaṅgulaḥ | yotraṃ hastacatuṣkaṃ syāt rajjuḥ pañcakarātmikā ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पञ्चाङ्गुल्यधिको हस्तो हस्तो वा फालकः स्मृतः । अर्कस्य पत्रसदृशी कालिका तु नवाङ्गुला ॥
pañcāṅgulyadhiko hasto hasto vā phālakaḥ smṛtaḥ | arkasya patrasadṛśī kālikā tu navāṅgulā ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एकविंशतिशल्यस्तु विद्धकः परिकीर्तितः । नवहस्ता तु मदिका प्रशस्ता सर्वकर्मसु ॥
ekaviṃśatiśalyastu viddhakaḥ parikīrtitaḥ | navahastā tu madikā praśastā sarvakarmasu ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इयं हि हलसामग्री पराशरमुनेर्मता । सुदृढा कृषकैः कार्या शुभदा सर्वकर्मसु ॥
iyaṃ hi halasāmagrī parāśaramunermatā | sudṛḍhā kṛṣakaiḥ kāryā śubhadā sarvakarmasu ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अदृढायुक्तमाना या सामग्री वाहनस्य च । विघ्नं पदे पदे कुर्यात् कर्षकाले न संशयः ॥
adṛḍhāyuktamānā yā sāmagrī vāhanasya ca | vighnaṃ pade pade kuryāt karṣakāle na saṃśayaḥ ||
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.