॥ श्रीमदानन्दतीर्थभगवत्पादाचार्यविरचिते श्रीमद्ब्रह्मसूत्रानुव्याख्यने चतुर्थाध्यायस्य तृतीयः पादः ॥ अतिक्रमोक्तिः कृतिरर्थलाभः परा गतिः पारगतिस्तदोकः । समस्तकार्यं वशिता च विश्वसम्भावना युक्तयस्त्वन्यपक्षे
|| śrīmadānandatīrthabhagavatpādācāryaviracite śrīmadbrahmasūtrānuvyākhyane caturthādhyāyasya tṛtīyaḥ pādaḥ || atikramoktiḥ kṛtirarthalābhaḥ parā gatiḥ pāragatistadokaḥ / samastakāryaṃ vaśitā ca viśvasambhāvanā yuktayastvanyapakṣe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सामान्यरूपं प्रतिभानमुक्तिराश्चर्यताकृत्रिमतास्तदोषः । विशेषकॢप्तिः कृतनिःश्रमश्च माहात्म्यमित्येव सुनिर्णयार्थाः
sāmānyarūpaṃ pratibhānamuktirāścaryatākṛtrimatāstadoṣaḥ / viśeṣakḷptiḥ kṛtaniḥśramaśca māhātmyamityeva sunirṇayārthāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनन्यभृत्यत्वमिहोदितभ्यस्त्वन्यस्य भृत्यत्वनिवारणाय । पतिं यदेषामपि विष्णुमाह ह्युतामृतत्वस्य पतित्ववाग्धरेः
ananyabhṛtyatvamihoditabhyastvanyasya bhṛtyatvanivāraṇāya / patiṃ yadeṣāmapi viṣṇumāha hyutāmṛtatvasya patitvavāgdhareḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एते ऽपिचान्याधिपतित्वयुक्ता विष्ण्वन्यचित्त्वेन यथा पुमांसः । प्रसिद्धिभाजस्त्विति चानुमैव ह्यभीष्यसिद्धयै भवतीह निश्चयात्
ete 'picānyādhipatitvayuktā viṣṇvanyacittvena yathā pumāṃsaḥ / prasiddhibhājastviti cānumaiva hyabhīṣyasiddhayai bhavatīha niścayāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मुक्तस्वकीयावरयन्तृतास्ति मुक्तावपि ब्रह्मपुरस्सराणाम् । अनेन देवेन तथामुना च हीष्ये परार्वाक्तनलोकिनामिति
muktasvakīyāvarayantṛtāsti muktāvapi brahmapurassarāṇām / anena devena tathāmunā ca hīṣye parārvāktanalokināmiti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
फलं श्रुतिर्ज्ञानत आह मुक्तावेतच्च सर्वाशुभनाशलिङ्गात् । लोकाधिपत्यं च विधातुरेव सर्वात्मनेत्याह तुरश्रुतिश्च । सर्वे बलिं देवगणा वहन्तीत्येतच्च नान्यस्य हि युक्तिमेति
phalaṃ śrutirjñānata āha muktāvetacca sarvāśubhanāśaliṅgāt / lokādhipatyaṃ ca vidhātureva sarvātmanetyāha turaśrutiśca / sarve baliṃ devagaṇā vahantītyetacca nānyasya hi yuktimeti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लोका इतीहापि तु लोकिनां वचो लोका इति ह्येव रवः प्रजासु । प्रयुज्यते सर्वजनैः सदैव तन्मानिनो लोकपदेन चोक्ताः । तद्गास्तु मुक्ता इह लोकशब्दा अन्योन्यनाथा इति पैङ्गिनां श्रुतिः
lokā itīhāpi tu lokināṃ vaco lokā iti hyeva ravaḥ prajāsu / prayujyate sarvajanaiḥ sadaiva tanmānino lokapadena coktāḥ / tadgāstu muktā iha lokaśabdā anyonyanāthā iti paiṅgināṃ śrutiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अलोकशब्देन विमुक्तिभाजो वाच्याः पदं तादृगपीह युक्तम् । लोकाभिधाश्चापि यतो हि मुक्ताः प्रकाशरूपाः सततं च सर्वे । ब्रह्मैव लोकाधिपतिर्विमुक्तो भवेदिति प्राह तुरश्रुतिश्च
alokaśabdena vimuktibhājo vācyāḥ padaṃ tādṛgapīha yuktam / lokābhidhāścāpi yato hi muktāḥ prakāśarūpāḥ satataṃ ca sarve / brahmaiva lokādhipatirvimukto bhavediti prāha turaśrutiśca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नचेह विज्ञानफलं समुक्तं लोकाधिपत्यं रविबिम्बतो हरौ । उक्तं पृथक् तच्च पुरैव यस्माद् भेदो ऽमुनेत्यादि च सम्यगुक्तः
naceha vijñānaphalaṃ samuktaṃ lokādhipatyaṃ ravibimbato harau / uktaṃ pṛthak tacca puraiva yasmād bhedo 'munetyādi ca samyaguktaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्वप्रत्ययं चाप्यतिहाय नैव रूपेण तेनेति भवेदिहार्थः । भवत्यसावित्यणुशब्दमत्र विहाय वाक्यानि बहूनि दोषः
tvapratyayaṃ cāpyatihāya naiva rūpeṇa teneti bhavedihārthaḥ / bhavatyasāvityaṇuśabdamatra vihāya vākyāni bahūni doṣaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अतो जगद्वयापृतिमन्त एव ब्रह्मादयः पूर्णगुणाः क्रमेण । अमन्दमानन्दमजस्रमेव भुञ्जन्त आत्मीयमजात् समासते
ato jagadvayāpṛtimanta eva brahmādayaḥ pūrṇaguṇāḥ krameṇa / amandamānandamajasrameva bhuñjanta ātmīyamajāt samāsate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नमो नमो ऽशेषविशेषपूर्णगुणैकधाम्ने पुरुषोत्तमाय । भक्तानुकम्पादतिशुद्धसंविद्दात्रे ऽनुपाधिप्रियसद्गुणात्मने
namo namo 'śeṣaviśeṣapūrṇaguṇaikadhāmne puruṣottamāya / bhaktānukampādatiśuddhasaṃviddātre 'nupādhipriyasadguṇātmane
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यस्य त्रीण्युदितानि वेदवचने रूपाणि दिव्यानलं बट् तद् दर्शतमित्थमेव निहितं देवस्य भर्गो महत् । वायो रामवचोनयं प्रथमकं पृक्षो द्वितीयं वपुर्मध्वो यत्तु तृतीयमेतदनुमा ग्रन्थः कृतः केशवे
yasya trīṇyuditāni vedavacane rūpāṇi divyānalaṃ baṭ tad darśatamitthameva nihitaṃ devasya bhargo mahat / vāyo rāmavaconayaṃ prathamakaṃ pṛkṣo dvitīyaṃ vapurmadhvo yattu tṛtīyametadanumā granthaḥ kṛtaḥ keśave
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निःशेषदोषरहितकल्याणाखिलसद्गुण । भूतिस्वयम्भुशर्वादिवन्द्यं त्वां नौमि मे प्रियम्
niḥśeṣadoṣarahitakalyāṇākhilasadguṇa / bhūtisvayambhuśarvādivandyaṃ tvāṃ naumi me priyam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.