चेतनाकाशे चित्ताकाशे । दोषाः रागादयः । युक्तं च शर्वर्यां कौशिकच-रणम्
cetanākāśe cittākāśe | doṣāḥ rāgādayaḥ | yuktaṃ ca śarvaryāṃ kauśikaca-raṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
Library·Moksopaya with Bhaskarakantha's Tika [MT]·1·1.16
Moksopaya with Bhaskarakantha's Tika [MT] 1.16
समूढं धृतं । रसमार्दवम् आस्वादकृतं जलकृतं च मार्दवं ये-न । सः । चिन्ता चात्र तृष्णा एव ज्ञेया । तृष्णायाः चिन्तारूपत्वानपायात् । एवम् उत्तरत्रापि ज्ञेयम्
samūḍhaṃ dhṛtaṃ | rasamārdavam āsvādakṛtaṃ jalakṛtaṃ ca mārdavaṃ ye-na | saḥ | cintā cātra tṛṣṇā eva jñeyā | tṛṣṇāyāḥ cintārūpatvānapāyāt | evam uttaratrāpi jñeyam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आशा तृष्णा
āśā tṛṣṇā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नूनं निश्चये । चिन्ता अशोकमञ्जरी मे विकासम् आयाति । कथम्भूता । रजसा स्वयम् उत्पादितेन लोभेन । रचितः नीहारः जाड्यं यया । सा । रजसा परा-गेण । रचितः उत्पादितः । नीहारः यया सेति च । काञ्चनावचयेन काञ्चनसङ्ग्रहेण । उज्ज्वला ज्वलन्ती । काञ्चनावचयवत् उज्ज्वला च
nūnaṃ niścaye | cintā aśokamañjarī me vikāsam āyāti | kathambhūtā | rajasā svayam utpāditena lobhena | racitaḥ nīhāraḥ jāḍyaṃ yayā | sā | rajasā parā-geṇa | racitaḥ utpāditaḥ | nīhāraḥ yayā seti ca | kāñcanāvacayena kāñcanasaṅgraheṇa | ujjvalā jvalantī | kāñcanāvacayavat ujjvalā ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अन्तर् मनसि । भ्रमाय मिथ्याज्ञानाय
antar manasi | bhramāya mithyājñānāya
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तरन्ती चासौ तृष्णातरङ्गिणी तरतृष्णातरङ्गिणी
tarantī cāsau tṛṣṇātaraṅgiṇī taratṛṣṇātaraṅgiṇī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वेगं स्वकीयं वेगं । धिया तृष्णाविष्टया बुद्ध्या
vegaṃ svakīyaṃ vegaṃ | dhiyā tṛṣṇāviṣṭayā buddhyā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अधीतास्थाम् शिक्षितदार्ढ्यं । दृढाम् इति यावत्
adhītāsthām śikṣitadārḍhyaṃ | dṛḍhām iti yāvat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चिन्ताचक्रे तृष्णाचक्रे
cintācakre tṛṣṇācakre
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आत्मीयम् आस्पदम् परमात्मतत्त्वाख्यं निजं स्थानम्
ātmīyam āspadam paramātmatattvākhyaṃ nijaṃ sthānam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्पष्टम्
spaṣṭam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्पष्टम्
spaṣṭam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ग्रन्थिमती रागादिग्रन्थियुक्ता
granthimatī rāgādigranthiyuktā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देहे शरीरे । सम्भ्रमेण न तु युक्त्या । उच्छिद्यमानया नाशयितुम् आरब्धया । वाह्यते यत्र तत्र नीयते
dehe śarīre | sambhrameṇa na tu yuktyā | ucchidyamānayā nāśayitum ārabdhayā | vāhyate yatra tatra nīyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुत्रादिभिर् एव हि लोकः संसारे बन्धम् आप्नोति
putrādibhir eva hi lokaḥ saṃsāre bandham āpnoti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्पष्टम्
spaṣṭam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्पष्टम्
spaṣṭam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
माया एवामयः रोगस् । तं करोतीति तादृशी । दौर्भाग्यदायिनी वैवर्ण्यकारिणी
māyā evāmayaḥ rogas | taṃ karotīti tādṛśī | daurbhāgyadāyinī vaivarṇyakāriṇī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तन्द्राः विषयेष्व् अवसादाः । ता एव तन्त्र्यस् । तासां गणस् । तं परिवेष्टितं सम्यक् बद्धं । आनन्दे विश्रान्त्यवस्थारूपे आनन्दे नाट्ये च
tandrāḥ viṣayeṣv avasādāḥ | tā eva tantryas | tāsāṃ gaṇas | taṃ pariveṣṭitaṃ samyak baddhaṃ | ānande viśrāntyavasthārūpe ānande nāṭye ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तृष्णा एव गह्वरवल्लरी श्वभ्रलता
tṛṣṇā eva gahvaravallarī śvabhralatā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्षीणा मञ्जरी निस्सारा मञ्जरी
kṣīṇā mañjarī nissārā mañjarī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनावर्जितचित्ता अरम्यत्वाद् अवशीकृतजनहृदया
anāvarjitacittā aramyatvād avaśīkṛtajanahṛdayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नानारसाः सुखादिरूपाः शृङ्गारादिरूपाश् च
nānārasāḥ sukhādirūpāḥ śṛṅgārādirūpāś ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रूढा प्ररोहं गता
rūḍhā prarohaṃ gatā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्पष्टम्
spaṣṭam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नीहारे मोहे । आलोके ज्ञाने
nīhāre mohe | āloke jñāne
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जडकल्लोलैः जाड्यरूपैः कल्लोलैः जलकल्लोलैश् च
jaḍakallolaiḥ jāḍyarūpaiḥ kallolaiḥ jalakallolaiś ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तृष्णा नष्टम् पुरुषम् उत्सृज्य पुरुषात् तस्मान् नष्टात् पुरुषात् । परम् अन्यरूपं । तिष्ठन्तं स्थितियुक्तम् । पुरुषम् आ याति । का इव । पक्षिणीव । यथा पक्षिणी नष्टं वृक्षम् परित्यज्य वृक्षात् तस्मात् नष्टात् । अपरम् अन्यरूपं । तिष्ठन्तं वृक्षं याति । तथेत्य् अर्थः
tṛṣṇā naṣṭam puruṣam utsṛjya puruṣāt tasmān naṣṭāt puruṣāt | param anyarūpaṃ | tiṣṭhantaṃ sthitiyuktam | puruṣam ā yāti | kā iva | pakṣiṇīva | yathā pakṣiṇī naṣṭaṃ vṛkṣam parityajya vṛkṣāt tasmāt naṣṭāt | aparam anyarūpaṃ | tiṣṭhantaṃ vṛkṣaṃ yāti | tathety arthaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्पष्टम्
spaṣṭam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दैविकी दैवसम्बन्धिनी
daivikī daivasambandhinī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्पष्टम्
spaṣṭam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दोषाणाम् इति निर्धारणे षष्ठी । दीर्घदुःखत्वम् एवोत्तरार्धेन कथयति अन्तःपुरस्थम् इति
doṣāṇām iti nirdhāraṇe ṣaṣṭhī | dīrghaduḥkhatvam evottarārdhena kathayati antaḥpurastham iti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्पष्टम्
spaṣṭam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्पष्टम्
spaṣṭam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मलिनास्पदत्वं शक्रकार्मुकपक्षे मेघाश्रयत्वेन ज्ञेयम्
malināspadatvaṃ śakrakārmukapakṣe meghāśrayatvena jñeyam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तृष्णा का । आपदे आपदर्थम् । फलिता शरत् फलयुक्ता शरद् । आपत्प्रदेत्य् अर्थः
tṛṣṇā kā | āpade āpadartham | phalitā śarat phalayuktā śarad | āpatpradety arthaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्पष्टम्
spaṣṭam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मार्गे न्यग्रोधच्छायावत् परिणामदुःखावहेत्य् अर्थः
mārge nyagrodhacchāyāvat pariṇāmaduḥkhāvahety arthaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
समुद्गिका पेटिका
samudgikā peṭikā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्पष्टम्
spaṣṭam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कार्यकृतः यः व्यायामः । तस्य शान्तये । तमी रात्रिः
kāryakṛtaḥ yaḥ vyāyāmaḥ | tasya śāntaye | tamī rātriḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विषविषूचिका विषभक्षणकृतो रोगविशेषः
viṣaviṣūcikā viṣabhakṣaṇakṛto rogaviśeṣaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दुःखं चिन्तास्वरूपं दुःखं
duḥkhaṃ cintāsvarūpaṃ duḥkhaṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्पष्टम्
spaṣṭam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उत्तानताम् उत्तानपाणित्वं । याचकभावम् इति यावत्
uttānatām uttānapāṇitvaṃ | yācakabhāvam iti yāvat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्पष्टम्
spaṣṭam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्पष्टम्
spaṣṭam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कज्जलासिताश् च ताः तीक्ष्णाग्राश् च । स्नेहः रागः तैलं च । दशा अवस्था वर्तिश् च
kajjalāsitāś ca tāḥ tīkṣṇāgrāś ca | snehaḥ rāgaḥ tailaṃ ca | daśā avasthā vartiś ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तृणीकरोति लघूकरोतीत्य् अर्थः
tṛṇīkaroti laghūkarotīty arthaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विस्तीर्णा चासौ गहना च । विन्ध्यमहाटवीपक्षे विस्तीर्णानि गहनानि यस्याः । सेति । घना चासौ बन्धकत्वात् जालरूपा च । तादृशी चासौ रजोमयी च रजोगुणमयी च । मेघजालेन रजसा च व्याप्तेत्य् अटवीपक्षे । सान्धकारा अज्ञानान्ध्ययुक्ता । उग्रनीहारा कठिनमोहयुक्ता
vistīrṇā cāsau gahanā ca | vindhyamahāṭavīpakṣe vistīrṇāni gahanāni yasyāḥ | seti | ghanā cāsau bandhakatvāt jālarūpā ca | tādṛśī cāsau rajomayī ca rajoguṇamayī ca | meghajālena rajasā ca vyāptety aṭavīpakṣe | sāndhakārā ajñānāndhyayuktā | ugranīhārā kaṭhinamohayuktā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दुर्लक्षताम् उपगतैवात्यन्तासत्त्वाद् इति भावः । मधुरा शक्तिः माधुर्याख्यो गुणः । इति शिवम्
durlakṣatām upagataivātyantāsattvād iti bhāvaḥ | madhurā śaktiḥ mādhuryākhyo guṇaḥ | iti śivam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.