वस्तूनि भोक्तृभोग्यरूपाणि भावजातानि । मिथः अन्योऽन्यस्मिन् । यदालोकनया यद्दर्शनेन । यद्दर्शनभावेनेति यावत् । चमत्कुर्वन्ति आनन्दम् अनुभवन्ति । यद्दर्शनम् एव तेषां चमत्कारकारणम् अस्तीति यावत् । मिथ्या इति सामान्याक्षेपेणोक्तम् । अयं भावः । भोक्तारः तावत् इष्टानिष्टान् भोग्यान् अनुभूय भोग्यान्तरनिरपेक्षा जायन्ते । अन्यथा तत्कालं विषयीकृतस्य भोग्यस्य भोगः समाप्तिं न व्रजेत् । तत्कालं भोग्यान्तरनिरपेक्षत्वं च तत्र तेषां चमत्कारानुभवनं विना न सिध्यति । एकस्मिन् विषये अनुभूयमानेन चमत्कारेणैव हि पुरुषः अन्येषु विषयेषु निरपेक्षो भवति । स च चमत्कारः विचार्यमाणः नैरपेक्ष्यकारणत्वात् आत्मस्वरूप एव भवति । परमविश्रान्तिपदस्वरूपस्य आत्मन एव नैरपेक्ष्यकारणत्वात् इति युक्तम् एव भोक्तुः भोग्येषु यद्दर्शनरूपं चमत्कारकारणम् इति । अनुभवमात्रगम्ये ऽस्मिन् वस्तुनि प्रतिभावद्भिः स्वयम् अपि यतनीयम् इत्य् अलं प्रपञ्चेन । तथा येन साक्षितया स्थितेन येनात्मना । असत् असत् जातम् । तथा येन तादृशेन येनात्मना । सत् सत्त्वम् आगतम् । साक्षिणं विना सदसद्गतयोः सत्त्वासत्त्वयोः असङ्कल्पत्वात्
vastūni bhoktṛbhogyarūpāṇi bhāvajātāni | mithaḥ anyo'nyasmin | yadālokanayā yaddarśanena | yaddarśanabhāveneti yāvat | camatkurvanti ānandam anubhavanti | yaddarśanam eva teṣāṃ camatkārakāraṇam astīti yāvat | mithyā iti sāmānyākṣepeṇoktam | ayaṃ bhāvaḥ | bhoktāraḥ tāvat iṣṭāniṣṭān bhogyān anubhūya bhogyāntaranirapekṣā jāyante | anyathā tatkālaṃ viṣayīkṛtasya bhogyasya bhogaḥ samāptiṃ na vrajet | tatkālaṃ bhogyāntaranirapekṣatvaṃ ca tatra teṣāṃ camatkārānubhavanaṃ vinā na sidhyati | ekasmin viṣaye anubhūyamānena camatkāreṇaiva hi puruṣaḥ anyeṣu viṣayeṣu nirapekṣo bhavati | sa ca camatkāraḥ vicāryamāṇaḥ nairapekṣyakāraṇatvāt ātmasvarūpa eva bhavati | paramaviśrāntipadasvarūpasya ātmana eva nairapekṣyakāraṇatvāt iti yuktam eva bhoktuḥ bhogyeṣu yaddarśanarūpaṃ camatkārakāraṇam iti | anubhavamātragamye 'smin vastuni pratibhāvadbhiḥ svayam api yatanīyam ity alaṃ prapañcena | tathā yena sākṣitayā sthitena yenātmanā | asat asat jātam | tathā yena tādṛśena yenātmanā | sat sattvam āgatam | sākṣiṇaṃ vinā sadasadgatayoḥ sattvāsattvayoḥ asaṅkalpatvāt
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.