Library·Moksopaya with Bhaskarakantha's Tika [MT]·3·3.7·3.7.23

Moksopaya with Bhaskarakantha's Tika [MT] 3.7.23

MBT 3.7.23

प्रकाशस्य तेजसः । यथा आलोकः पदार्थप्राकट्यहेतुः भास्वरताख्यो गुणविशेषः भवति । यथा वा शून्यत्वम् शून्यभावः । अम्बरे आकाशे । भवति । तथा तद्वत् । इदम् जगत् । यत्र यस्मिन् अदृश्ये वस्तुनि । स्थितं भवति । तत् परमात्मनः रूपं भवति । अयं भावः । यथा भासमानः आलोकः स्वप्रधानत्वेन न कथ्यते । अन्यथा प्रकाशगुणत्वकथनानुपपत्तेः । प्रकाशश् च विचार्यमाणः अनिर्वाच्यताम् एवावगाहते । तथा भासमानम् इदं जगत् अपि अनिर्वाच्ये कस्मिन् चित्सारभूते प्रधाने स्थितम् इति ज्ञेयम् । यस्मिन् तु स्थितम् अस्ति तद् एव परमात्मा भवतीति । नन्व् एतैः अनुमानगम्यस्य कस्यापि वस्तुनः परमात्मत्वं साधितम् । तथा चासौ परमात्मा कल्पित इति ज्ञेयम् । अनुमानगम्यस्य कल्पितत्वात् । निर्विकल्पप्रत्यक्षमात्रगम्यस्य स्वलक्षणस्यैव परमार्थसत्त्वाद् इति चेद् । असद् एतत् । उपदेश्यस्य प्रतिक्षणं मध्यावस्थासु आत्मत्वेन प्रत्यक्षं स्फुरणशीलम् अप्य् आत्मतया अज्ञातम् परमात्मस्वरूपं । चिरविस्मृतपुरःस्थितबान्धववत् तवात्मा भवतीति न को ऽप्य् अत्र प्रतिभावतः प्रति अनुमानस्पर्शः । अप्रतिभावतां त्व् अत्राधिकार एव नास्तीत्य् अलं परदोषगुणविचारणेन

prakāśasya tejasaḥ | yathā ālokaḥ padārthaprākaṭyahetuḥ bhāsvaratākhyo guṇaviśeṣaḥ bhavati | yathā vā śūnyatvam śūnyabhāvaḥ | ambare ākāśe | bhavati | tathā tadvat | idam jagat | yatra yasmin adṛśye vastuni | sthitaṃ bhavati | tat paramātmanaḥ rūpaṃ bhavati | ayaṃ bhāvaḥ | yathā bhāsamānaḥ ālokaḥ svapradhānatvena na kathyate | anyathā prakāśaguṇatvakathanānupapatteḥ | prakāśaś ca vicāryamāṇaḥ anirvācyatām evāvagāhate | tathā bhāsamānam idaṃ jagat api anirvācye kasmin citsārabhūte pradhāne sthitam iti jñeyam | yasmin tu sthitam asti tad eva paramātmā bhavatīti | nanv etaiḥ anumānagamyasya kasyāpi vastunaḥ paramātmatvaṃ sādhitam | tathā cāsau paramātmā kalpita iti jñeyam | anumānagamyasya kalpitatvāt | nirvikalpapratyakṣamātragamyasya svalakṣaṇasyaiva paramārthasattvād iti ced | asad etat | upadeśyasya pratikṣaṇaṃ madhyāvasthāsu ātmatvena pratyakṣaṃ sphuraṇaśīlam apy ātmatayā ajñātam paramātmasvarūpaṃ | ciravismṛtapuraḥsthitabāndhavavat tavātmā bhavatīti na ko 'py atra pratibhāvataḥ prati anumānasparśaḥ | apratibhāvatāṃ tv atrādhikāra eva nāstīty alaṃ paradoṣaguṇavicāraṇena

Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

Permanent address: hreem.cc/library/MBT/3.7.23

Cite as: Moksopaya with Bhaskarakantha's Tika [MT] 3.7.23, in HREEM (hreem.cc/library/MBT/3.7.23), after GRETIL, Moksopaya with Bhaskarakantha's Tika, plain text 1.

Edition, numbering and licence

GRETIL 6_sastra/3_phil/advaita/motik_pu.htm — Moksopaya with Bhaskarakantha's Tika, plain text 1. Prakaraṇa: Vairāgya (1,1-1,32) 2. Prakaraṇa: Mumukṣuvyavahāra, first chapters missing (2,5.5-2,20.13) 3. Prakaraṇa: Utpatti, fragments (3,1.1-41; 3,3.13-3,12.4; 3,13.50-3,16.41) 4. Prakaraṇa: Sthiti, fragment

GRETIL (SUB Göttingen), CC BY-NC-SA 4.0 — non-commercial use with attribution; the Companion is kept free while this corpus is held. Devanagari generated mechanically from GRETIL's IAST.

More about this text