चित् साक्षिभावेन स्थितम् चित्तत्त्वम् । दृश्याभावाद् ऋते स्वसाक्षिभावसिद्धात् दृश्याभावात् ऋते । अप्रतिबिम्बा दृश्यप्रतिबिम्बरहिता । दृश्यसाक्षिताम् अकुर्वतीति यावत् । क्वचिन् न भवति । स्वभावत्यागप्रसङ्गात् । अत्र समर्थकं दृष्टान्तं कथयति । क्व विनेति । न हि बिम्बसत्तायां प्रतिबिम्बरहितः आदर्शः दृश्यते इति भावः । नन्व् अन्यदेशस्थे बिम्बे सत्तां भजत्य् अपि आदर्शः प्रतिबिम्बरहितः दृश्यते । तथा बहिः दृश्यसत्ता भवतु । प्राणरोधादिद्वारेण बहिः अप्रसरन्ती चित् दृश्यस्पर्शरहिता भविष्यतीति चेत् । असद् एतत् । अत्यन्ताभावज्ञानं विना दृश्यबीजस्य नाशयितुम् अशक्यत्वात् । अन्यथा निद्रितस्यान्तः स्वप्नप्रपञ्चभानं न स्यात् । ननु तस्य प्राणरोधाद्युपायराहित्यात् स्वप्नप्रतिभानम् अस्तीति चेत् । तर्हि दृश्यात्यन्ताभावज्ञानहीनान् कपटरहितान् प्राणरोधादिकारिणः एव पृच्छ । किं युष्माकं स्वप्नप्रतिभानम् अस्ति न वेति । ननु कपटरहिताः दृश्यात्यन्ताभावज्ञानयुक्ता अपि अस्माभिः पृष्टा एव । तैर् अपि स्वस्य स्वप्नप्रदर्शकत्वम् उक्तम् । उच्यतां नाम का हानिः । यथा जाग्रति भासत एव जगतः अत्यन्ताभावज्ञानं तेषाम् अस्ति तथा स्वप्ने ऽपि । न हि ते भासमानम् एव दृश्यं दृश्यतया पश्यन्ति । किं तु ब्रह्मतयेत्य् अलं प्रपञ्चेन
cit sākṣibhāvena sthitam cittattvam | dṛśyābhāvād ṛte svasākṣibhāvasiddhāt dṛśyābhāvāt ṛte | apratibimbā dṛśyapratibimbarahitā | dṛśyasākṣitām akurvatīti yāvat | kvacin na bhavati | svabhāvatyāgaprasaṅgāt | atra samarthakaṃ dṛṣṭāntaṃ kathayati | kva vineti | na hi bimbasattāyāṃ pratibimbarahitaḥ ādarśaḥ dṛśyate iti bhāvaḥ | nanv anyadeśasthe bimbe sattāṃ bhajaty api ādarśaḥ pratibimbarahitaḥ dṛśyate | tathā bahiḥ dṛśyasattā bhavatu | prāṇarodhādidvāreṇa bahiḥ aprasarantī cit dṛśyasparśarahitā bhaviṣyatīti cet | asad etat | atyantābhāvajñānaṃ vinā dṛśyabījasya nāśayitum aśakyatvāt | anyathā nidritasyāntaḥ svapnaprapañcabhānaṃ na syāt | nanu tasya prāṇarodhādyupāyarāhityāt svapnapratibhānam astīti cet | tarhi dṛśyātyantābhāvajñānahīnān kapaṭarahitān prāṇarodhādikāriṇaḥ eva pṛccha | kiṃ yuṣmākaṃ svapnapratibhānam asti na veti | nanu kapaṭarahitāḥ dṛśyātyantābhāvajñānayuktā api asmābhiḥ pṛṣṭā eva | tair api svasya svapnapradarśakatvam uktam | ucyatāṃ nāma kā hāniḥ | yathā jāgrati bhāsata eva jagataḥ atyantābhāvajñānaṃ teṣām asti tathā svapne 'pi | na hi te bhāsamānam eva dṛśyaṃ dṛśyatayā paśyanti | kiṃ tu brahmatayety alaṃ prapañcena
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.