नाम निश्चये । चेतनं संसारः भवति । चिन्मात्रस्थस्य चेत्यौन्मुख्यस्यैव चेतनत्वात् चेत्यौन्मुख्यस्यैव च संसारत्वात् । संसारो हि संसरणम् उच्यते । संसरणं च स्वस्थानात् उत्थानं । चिन्मात्रस्य च चेत्यौन्मुख्यसमये शुद्धचिन्मात्रतारूपात् स्वस्थानात् उत्थानं भवत्य् एवान्यथा चेत्यौन्मुख्यत्वं नाम किं स्यात् । पण्डितैः एषः चेतनरूपः संसारः । पशुः स्वरूपज्ञानरहितत्वेन पशुतुल्यः । जीवः स्मृतः । जीवनक्रियाकर्ता हि जीवः उच्यते । चेतनं च जीवनम् एव । अतः तद्वति तदुपचारात् चेतनस्यैव जीवत्वम् भवति । तद्वति तदुपचाराश्रयणं त्व् अत्र परमार्थतः शुद्धचिन्मात्ररूपस्य जीवस्य जीवत्वे जीवनक्रियाव्यतिरिक्तसाधनान्तरबुद्धिनिरासार्थं कृतम् । ननु ततो ऽपि किम् इत्य् । अत्राहैतस्माद् एवेति । जरामरणवीचयः शरीरादिगताः जरामरणतरङ्गाः । एतस्माद् एव अस्माच् चेतनात् एव । निर्यान्ति निर्गच्छन्ति । प्रादुर्भवन्तीति यावत् । स्वप्नद्रष्टरि न स्वप्नशरीरगताः जरामरणवीचय इति भावः
nāma niścaye | cetanaṃ saṃsāraḥ bhavati | cinmātrasthasya cetyaunmukhyasyaiva cetanatvāt cetyaunmukhyasyaiva ca saṃsāratvāt | saṃsāro hi saṃsaraṇam ucyate | saṃsaraṇaṃ ca svasthānāt utthānaṃ | cinmātrasya ca cetyaunmukhyasamaye śuddhacinmātratārūpāt svasthānāt utthānaṃ bhavaty evānyathā cetyaunmukhyatvaṃ nāma kiṃ syāt | paṇḍitaiḥ eṣaḥ cetanarūpaḥ saṃsāraḥ | paśuḥ svarūpajñānarahitatvena paśutulyaḥ | jīvaḥ smṛtaḥ | jīvanakriyākartā hi jīvaḥ ucyate | cetanaṃ ca jīvanam eva | ataḥ tadvati tadupacārāt cetanasyaiva jīvatvam bhavati | tadvati tadupacārāśrayaṇaṃ tv atra paramārthataḥ śuddhacinmātrarūpasya jīvasya jīvatve jīvanakriyāvyatiriktasādhanāntarabuddhinirāsārthaṃ kṛtam | nanu tato 'pi kim ity | atrāhaitasmād eveti | jarāmaraṇavīcayaḥ śarīrādigatāḥ jarāmaraṇataraṅgāḥ | etasmād eva asmāc cetanāt eva | niryānti nirgacchanti | prādurbhavantīti yāvat | svapnadraṣṭari na svapnaśarīragatāḥ jarāmaraṇavīcaya iti bhāvaḥ
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.