Library·Mahābhārata (critical edition)·1·1.3
सूत उवाच जनमेजयः पारिक्षितः सह भ्रातृभिः कुरुक्षेत्रे दीर्घसत्रम् उपास्ते तस्य भ्रातरस् त्रयः श्रुतसेन उग्रसेनो भीमसेन इति
sūta uvāca janamejayaḥ pārikṣitaḥ saha bhrātṛbhiḥ kurukṣetre dīrghasatram upāste tasya bhrātaras trayaḥ śrutasena ugraseno bhīmasena iti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेषु तत् सत्रम् उपासीनेषु तत्र श्वाभ्यागच्छत् सारमेयः स जनमेजयस्य भ्रातृभिर् अभिहतो रोरूयमाणो मातुः समीपम् उपागच्छत्
teṣu tat satram upāsīneṣu tatra śvābhyāgacchat sārameyaḥ sa janamejayasya bhrātṛbhir abhihato rorūyamāṇo mātuḥ samīpam upāgacchat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तं माता रोरूयमाणम् उवाच किं रोदिषि केनास्य् अभिहत इति
taṃ mātā rorūyamāṇam uvāca kiṃ rodiṣi kenāsy abhihata iti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स एवम् उक्तो मातरं प्रत्युवाच जनमेजयस्य भ्रातृभिर् अभिहतो ऽस्मीति
sa evam ukto mātaraṃ pratyuvāca janamejayasya bhrātṛbhir abhihato 'smīti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तं माता प्रत्युवाच व्यक्तं त्वया तत्रापराद्धं येनास्य् अभिहत इति
taṃ mātā pratyuvāca vyaktaṃ tvayā tatrāparāddhaṃ yenāsy abhihata iti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स तां पुनर् उवाच नापराध्यामि किं चित् नावेक्षे हवींषि नावलिह इति
sa tāṃ punar uvāca nāparādhyāmi kiṃ cit nāvekṣe havīṃṣi nāvaliha iti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तच् छ्रुत्वा तस्य माता सरमा पुत्रशोकार्ता तत् सत्रम् उपागच्छद् यत्र स जनमेजयः सह भ्रातृभिर् दीर्घसत्रम् उपास्ते
tac chrutvā tasya mātā saramā putraśokārtā tat satram upāgacchad yatra sa janamejayaḥ saha bhrātṛbhir dīrghasatram upāste
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स तया क्रुद्धया तत्रोक्तः अयं मे पुत्रो न किं चिद् अपराध्यति किमर्थम् अभिहत इति यस्माच् चायम् अभिहतो ऽनपकारी तस्माद् अदृष्टं त्वां भयम् आगमिष्यतीति
sa tayā kruddhayā tatroktaḥ ayaṃ me putro na kiṃ cid aparādhyati kimartham abhihata iti yasmāc cāyam abhihato 'napakārī tasmād adṛṣṭaṃ tvāṃ bhayam āgamiṣyatīti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स जनमेजय एवम् उक्तो देवशुन्या सरमया दृढं संभ्रान्तो विषण्णश् चासीत्
sa janamejaya evam ukto devaśunyā saramayā dṛḍhaṃ saṃbhrānto viṣaṇṇaś cāsīt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स तस्मिन् सत्रे समाप्ते हास्तिनपुरं प्रत्येत्य पुरोहितम् अनुरूपम् अन्विच्छमानः परं यत्नम् अकरोद् यो मे पापकृत्यां शमयेद् इति
sa tasmin satre samāpte hāstinapuraṃ pratyetya purohitam anurūpam anvicchamānaḥ paraṃ yatnam akarod yo me pāpakṛtyāṃ śamayed iti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स कदा चिन् मृगयां यातः पारिक्षितो जनमेजयः कस्मिंश् चित् स्वविषयोद्देशे आश्रमम् अपश्यत्
sa kadā cin mṛgayāṃ yātaḥ pārikṣito janamejayaḥ kasmiṃś cit svaviṣayoddeśe āśramam apaśyat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र कश् चिद् ऋषिर् आसां चक्रे श्रुतश्रवा नाम तस्याभिमतः पुत्र आस्ते सोमश्रवा नाम
tatra kaś cid ṛṣir āsāṃ cakre śrutaśravā nāma tasyābhimataḥ putra āste somaśravā nāma
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्य तं पुत्रम् अभिगम्य जनमेजयः पारिक्षितः पौरोहित्याय वव्रे
tasya taṃ putram abhigamya janamejayaḥ pārikṣitaḥ paurohityāya vavre
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स नमस्कृत्य तम् ऋषिम् उवाच भगवन्न् अयं तव पुत्रो मम पुरोहितो ऽस्त्व् इति
sa namaskṛtya tam ṛṣim uvāca bhagavann ayaṃ tava putro mama purohito 'stv iti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स एवम् उक्तः प्रत्युवाच भो जनमेजय पुत्रो ऽयं मम सर्प्यां जातः महातपस्वी स्वाध्यायसंपन्नो मत्तपोवीर्यसंभृतो मच्छुक्रं पीतवत्यास् तस्याः कुक्षौ संवृद्धः समर्थो ऽयं भवतः सर्वाः पापकृत्याः शमयितुम् अन्तरेण महादेवकृत्याम् अस्य त्व् एकम् उपांशुव्रतम् यद् एनं कश् चिद् ब्राह्मणः कं चिद् अर्थम् अभियाचेत् तं तस्मै दद्याद् अयम् यद्य् एतद् उत्सहसे ततो नयस्वैनम् इति
sa evam uktaḥ pratyuvāca bho janamejaya putro 'yaṃ mama sarpyāṃ jātaḥ mahātapasvī svādhyāyasaṃpanno mattapovīryasaṃbhṛto macchukraṃ pītavatyās tasyāḥ kukṣau saṃvṛddhaḥ samartho 'yaṃ bhavataḥ sarvāḥ pāpakṛtyāḥ śamayitum antareṇa mahādevakṛtyām asya tv ekam upāṃśuvratam yad enaṃ kaś cid brāhmaṇaḥ kaṃ cid artham abhiyācet taṃ tasmai dadyād ayam yady etad utsahase tato nayasvainam iti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेनैवम् उत्को जनमेजयस् तं प्रत्युवाच भगवंस् तथा भविष्यतीति
tenaivam utko janamejayas taṃ pratyuvāca bhagavaṃs tathā bhaviṣyatīti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स तं पुरोहितम् उपादायोपावृत्तो भ्रातॄन् उवाच मयायं वृत उपाध्यायः यद् अयं ब्रूयात् तत् कार्यम् अविचारयद्भिर् इति
sa taṃ purohitam upādāyopāvṛtto bhrātṝn uvāca mayāyaṃ vṛta upādhyāyaḥ yad ayaṃ brūyāt tat kāryam avicārayadbhir iti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेनैवम् उक्ता भ्रातरस् तस्य तथा चक्रुः स तथा भ्रातॄन् संदिश्य तक्षशिलां प्रत्यभिप्रतस्थे तं च देशं वशे स्थापयाम् आस
tenaivam uktā bhrātaras tasya tathā cakruḥ sa tathā bhrātṝn saṃdiśya takṣaśilāṃ pratyabhipratasthe taṃ ca deśaṃ vaśe sthāpayām āsa
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतस्मिन्न् अन्तरे कश् चिद् ऋषिर् धौम्यो नामायोदः तस्य शिष्यास् त्रयो बभूवुर् उपमन्युर् आरुणिर् वेदश् चेति
etasminn antare kaś cid ṛṣir dhaumyo nāmāyodaḥ tasya śiṣyās trayo babhūvur upamanyur āruṇir vedaś ceti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स एकं शिष्यम् आरुणिं पाञ्चाल्यं प्रेषयाम् आस गच्छ केदारखण्डं बधानेति
sa ekaṃ śiṣyam āruṇiṃ pāñcālyaṃ preṣayām āsa gaccha kedārakhaṇḍaṃ badhāneti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स उपाध्यायेन संदिष्ट आरुणिः पाञ्चाल्यस् तत्र गत्वा तत् केदारखण्डं बद्धुं नाशक्नोत्
sa upādhyāyena saṃdiṣṭa āruṇiḥ pāñcālyas tatra gatvā tat kedārakhaṇḍaṃ baddhuṃ nāśaknot
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स क्लिश्यमानो ऽपश्यद् उपायम् भवत्व् एवं करिष्यामीति
sa kliśyamāno 'paśyad upāyam bhavatv evaṃ kariṣyāmīti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स तत्र संविवेश केदारखण्डे शयाने तस्मिंस् तद् उदकं तस्थौ
sa tatra saṃviveśa kedārakhaṇḍe śayāne tasmiṃs tad udakaṃ tasthau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः कदा चिद् उपाध्याय आयोदो धौम्यः शिष्यान् अपृच्छत् क्व आरुणिः पाञ्चाल्यो गत इति
tataḥ kadā cid upādhyāya āyodo dhaumyaḥ śiṣyān apṛcchat kva āruṇiḥ pāñcālyo gata iti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ते प्रत्यूचुः भगवतैव प्रेषितो गच्छ केदारखण्डं बधानेति
te pratyūcuḥ bhagavataiva preṣito gaccha kedārakhaṇḍaṃ badhāneti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स एवम् उक्तस् ताञ् शिष्यान् प्रत्युवाच तस्मात् सर्वे तत्र गच्छामो यत्र स इति
sa evam uktas tāñ śiṣyān pratyuvāca tasmāt sarve tatra gacchāmo yatra sa iti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स तत्र गत्वा तस्याह्वानाय शब्दं चकार भो आरुणे पाञ्चाल्य क्वासि वत्सैहीति
sa tatra gatvā tasyāhvānāya śabdaṃ cakāra bho āruṇe pāñcālya kvāsi vatsaihīti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स तच् छ्रुत्वा आरुणिर् उपाध्यायवाक्यं तस्मात् केदारखण्डात् सहसोत्थाय तम् उपाध्यायम् उपतस्थे प्रोवाच चैनम् अयम् अस्म्य् अत्र केदारखण्डे निःसरमाणम् उदकम् अवारणीयं संरोद्धुं संविष्टो भगवच्छब्दं श्रुत्वैव सहसा विदार्य केदारखण्डं भवन्तम् उपस्थितः तद् अभिवादये भगवन्तम् आज्ञापयतु भवान् किं करवाणीति
sa tac chrutvā āruṇir upādhyāyavākyaṃ tasmāt kedārakhaṇḍāt sahasotthāya tam upādhyāyam upatasthe provāca cainam ayam asmy atra kedārakhaṇḍe niḥsaramāṇam udakam avāraṇīyaṃ saṃroddhuṃ saṃviṣṭo bhagavacchabdaṃ śrutvaiva sahasā vidārya kedārakhaṇḍaṃ bhavantam upasthitaḥ tad abhivādaye bhagavantam ājñāpayatu bhavān kiṃ karavāṇīti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तम् उपाध्यायो ऽब्रवीत् यस्माद् भवान् केदारखण्डम् अवदार्योत्थितस् तस्माद् भवान् उद्दालक एव नाम्ना भविष्यतीति
tam upādhyāyo 'bravīt yasmād bhavān kedārakhaṇḍam avadāryotthitas tasmād bhavān uddālaka eva nāmnā bhaviṣyatīti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स उपाध्यायेनानुगृहीतः यस्मात् त्वया मद्वचो ऽनुष्ठितं तस्माच् छ्रेयो ऽवाप्स्यसीति सर्वे च ते वेदाः प्रतिभास्यन्ति सर्वाणि च धर्मशास्त्राणीति
sa upādhyāyenānugṛhītaḥ yasmāt tvayā madvaco 'nuṣṭhitaṃ tasmāc chreyo 'vāpsyasīti sarve ca te vedāḥ pratibhāsyanti sarvāṇi ca dharmaśāstrāṇīti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स एवम् उक्त उपाध्यायेनेष्टं देशं जगाम
sa evam ukta upādhyāyeneṣṭaṃ deśaṃ jagāma
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथापरः शिष्यस् तस्यैवायोदस्य धौम्यस्योपमन्युर् नाम
athāparaḥ śiṣyas tasyaivāyodasya dhaumyasyopamanyur nāma
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तम् उपाध्यायः प्रेषयाम् आस वत्सोपमन्यो गा रक्षस्वेति
tam upādhyāyaḥ preṣayām āsa vatsopamanyo gā rakṣasveti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स उपाध्यायवचनाद् अरक्षद् गाः स चाहनि गा रक्षित्वा दिवसक्षये ऽभ्यागम्योपाध्यायस्याग्रतः स्थित्वा नमश्चक्रे
sa upādhyāyavacanād arakṣad gāḥ sa cāhani gā rakṣitvā divasakṣaye 'bhyāgamyopādhyāyasyāgrataḥ sthitvā namaścakre
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तम् उपाध्यायः पीवानम् अपश्यत् उवाच चैनम् वत्सोपमन्यो केन वृत्तिं कल्पयसि पीवान् असि दृढम् इति
tam upādhyāyaḥ pīvānam apaśyat uvāca cainam vatsopamanyo kena vṛttiṃ kalpayasi pīvān asi dṛḍham iti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स उपाध्यायं प्रत्युवाच भैक्षेण वृत्तिं कल्पयामीति
sa upādhyāyaṃ pratyuvāca bhaikṣeṇa vṛttiṃ kalpayāmīti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तम् उपाध्यायः प्रत्युवाच ममानिवेद्य भैक्षं नोपयोक्तव्यम् इति
tam upādhyāyaḥ pratyuvāca mamānivedya bhaikṣaṃ nopayoktavyam iti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स तथेत्य् उक्त्वा पुनर् अरक्षद् गाः रक्षित्वा चागम्य तथैवोपाध्यायस्याग्रतः स्थित्वा नमश्चक्रे
sa tathety uktvā punar arakṣad gāḥ rakṣitvā cāgamya tathaivopādhyāyasyāgrataḥ sthitvā namaścakre
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तम् उपाध्यायस् तथापि पीवानम् एव दृष्ट्वोवाच वत्सोपमन्यो सर्वम् अशेषतस् ते भैक्षं गृह्णामि केनेदानीं वृत्तिं कल्पयसीति
tam upādhyāyas tathāpi pīvānam eva dṛṣṭvovāca vatsopamanyo sarvam aśeṣatas te bhaikṣaṃ gṛhṇāmi kenedānīṃ vṛttiṃ kalpayasīti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स एवम् उक्त उपाध्यायेन प्रत्युवाच भगवते निवेद्य पूर्वम् अपरं चरामि तेन वृत्तिं कल्पयामीति
sa evam ukta upādhyāyena pratyuvāca bhagavate nivedya pūrvam aparaṃ carāmi tena vṛttiṃ kalpayāmīti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तम् उपाध्यायः प्रत्युवाच नैषा न्याय्या गुरुवृत्तिः अन्येषाम् अपि वृत्त्युपरोधं करोष्य् एवं वर्तमानः लुब्धो ऽसीति
tam upādhyāyaḥ pratyuvāca naiṣā nyāyyā guruvṛttiḥ anyeṣām api vṛttyuparodhaṃ karoṣy evaṃ vartamānaḥ lubdho 'sīti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स तथेत्य् उक्त्वा गा अरक्षत् रक्षित्वा च पुनर् उपाध्यायगृहम् आगम्योपाध्यायस्याग्रतः स्थित्वा नमश्चक्रे
sa tathety uktvā gā arakṣat rakṣitvā ca punar upādhyāyagṛham āgamyopādhyāyasyāgrataḥ sthitvā namaścakre
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तम् उपाध्यायस् तथापि पीवानम् एव दृष्ट्वा पुनर् उवाच अहं ते सर्वं भैक्षं गृह्णामि न चान्यच् चरसि पीवान् असि केन वृत्तिं कल्पयसीति
tam upādhyāyas tathāpi pīvānam eva dṛṣṭvā punar uvāca ahaṃ te sarvaṃ bhaikṣaṃ gṛhṇāmi na cānyac carasi pīvān asi kena vṛttiṃ kalpayasīti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स उपाध्यायं प्रत्युवाच भो एतासां गवां पयसा वृत्तिं कल्पयामीति
sa upādhyāyaṃ pratyuvāca bho etāsāṃ gavāṃ payasā vṛttiṃ kalpayāmīti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तम् उपाध्यायः प्रत्युवाच नैतन् न्याय्यं पय उपयोक्तुं भवतो मयाननुज्ञातम् इति
tam upādhyāyaḥ pratyuvāca naitan nyāyyaṃ paya upayoktuṃ bhavato mayānanujñātam iti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स तथेति प्रतिज्ञाय गा रक्षित्वा पुनर् उपाध्यायगृहान् एत्य गुरोर् अग्रतः स्थित्वा नमश्चक्रे
sa tatheti pratijñāya gā rakṣitvā punar upādhyāyagṛhān etya guror agrataḥ sthitvā namaścakre
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तम् उपाध्यायः पीवानम् एवापश्यत् उवाच चैनम् भैक्षं नाश्नासि न चान्यच् चरसि पयो न पिबसि पीवान् असि केन वृत्तिं कल्पयसीति
tam upādhyāyaḥ pīvānam evāpaśyat uvāca cainam bhaikṣaṃ nāśnāsi na cānyac carasi payo na pibasi pīvān asi kena vṛttiṃ kalpayasīti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स एवम् उक्त उपाध्यायं प्रत्युवाच भोः फेनं पिबामि यम् इमे वत्सा मातॄणां स्तनं पिबन्त उद्गिरन्तीति
sa evam ukta upādhyāyaṃ pratyuvāca bhoḥ phenaṃ pibāmi yam ime vatsā mātṝṇāṃ stanaṃ pibanta udgirantīti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तम् उपाध्यायः प्रत्युवाच एते त्वदनुकम्पया गुणवन्तो वत्साः प्रभूततरं फेनम् उद्गिरन्ति तद् एवम् अपि वत्सानां वृत्त्युपरोधं करोष्य् एवं वर्तमानः फेनम् अपि भवान् न पातुम् अर्हतीति
tam upādhyāyaḥ pratyuvāca ete tvadanukampayā guṇavanto vatsāḥ prabhūtataraṃ phenam udgiranti tad evam api vatsānāṃ vṛttyuparodhaṃ karoṣy evaṃ vartamānaḥ phenam api bhavān na pātum arhatīti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स तथेति प्रतिज्ञाय निराहारस् ता गा अरक्षत् तथा प्रतिषिद्धो भैक्षं नाश्नाति न चान्यच् चरति पयो न पिबति फेनं नोपयुङ्क्ते
sa tatheti pratijñāya nirāhāras tā gā arakṣat tathā pratiṣiddho bhaikṣaṃ nāśnāti na cānyac carati payo na pibati phenaṃ nopayuṅkte
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स कदा चिद् अरण्ये क्षुधार्तो ऽर्कपत्राण्य् अभक्षयत्
sa kadā cid araṇye kṣudhārto 'rkapatrāṇy abhakṣayat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स तैर् अर्कपत्रैर् भक्षितैः क्षारकटूष्णविपाकिभिश् चक्षुष्य् उपहतो ऽन्धो ऽभवत् सो ऽन्धो ऽपि चङ्क्रम्यमाणः कूपे ऽपतत्
sa tair arkapatrair bhakṣitaiḥ kṣārakaṭūṣṇavipākibhiś cakṣuṣy upahato 'ndho 'bhavat so 'ndho 'pi caṅkramyamāṇaḥ kūpe 'patat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ तस्मिन्न् अनागच्छत्य् उपाध्यायः शिष्यान् अवोचत् मयोपमन्युः सर्वतः प्रतिषिद्धः स नियतं कुपितः ततो नागच्छति चिरगतश् चेति
atha tasminn anāgacchaty upādhyāyaḥ śiṣyān avocat mayopamanyuḥ sarvataḥ pratiṣiddhaḥ sa niyataṃ kupitaḥ tato nāgacchati ciragataś ceti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स एवम् उक्त्वा गत्वारण्यम् उपमन्योर् आह्वानं चक्रे भो उपमन्यो क्वासि वत्सैहीति
sa evam uktvā gatvāraṇyam upamanyor āhvānaṃ cakre bho upamanyo kvāsi vatsaihīti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स तदाह्वानम् उपाध्यायाच् छ्रुत्वा प्रत्युवाचोच्चैः अयम् अस्मि भो उपाध्याय कूपे पतित इति
sa tadāhvānam upādhyāyāc chrutvā pratyuvācoccaiḥ ayam asmi bho upādhyāya kūpe patita iti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तम् उपाध्यायः प्रत्युवाच कथम् असि कूपे पतित इति
tam upādhyāyaḥ pratyuvāca katham asi kūpe patita iti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स तं प्रत्युवाच अर्कपत्राणि भक्षयित्वान्धीभूतो ऽस्मि अतः कूपे पतित इति
sa taṃ pratyuvāca arkapatrāṇi bhakṣayitvāndhībhūto 'smi ataḥ kūpe patita iti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तम् उपाध्यायः प्रत्युवाच अश्विनौ स्तुहि तौ त्वां चक्षुष्मन्तं करिष्यतो देवभिषजाव् इति
tam upādhyāyaḥ pratyuvāca aśvinau stuhi tau tvāṃ cakṣuṣmantaṃ kariṣyato devabhiṣajāv iti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स एवम् उक्त उपाध्यायेन स्तोतुं प्रचक्रमे देवाव् अश्विनौ वाग्भिर् ऋग्भिः
sa evam ukta upādhyāyena stotuṃ pracakrame devāv aśvinau vāgbhir ṛgbhiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्र पूर्वगौ पूर्वजौ चित्रभानू; गिरा वा शंसामि तपनाव् अनन्तौ दिव्यौ सुपर्णौ विरजौ विमानाव्; अधिक्षियन्तौ भुवनानि विश्वा
pra pūrvagau pūrvajau citrabhānū; girā vā śaṃsāmi tapanāv anantau divyau suparṇau virajau vimānāv; adhikṣiyantau bhuvanāni viśvā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हिरण्मयौ शकुनी सांपरायौ; नासत्यदस्रौ सुनसौ वैजयन्तौ शुक्रं वयन्तौ तरसा सुवेमाव्; अभि व्ययन्ताव् असितं विवस्वत्
hiraṇmayau śakunī sāṃparāyau; nāsatyadasrau sunasau vaijayantau śukraṃ vayantau tarasā suvemāv; abhi vyayantāv asitaṃ vivasvat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ग्रस्तां सुपर्णस्य बलेन वर्तिकाम्; अमुञ्चताम् अश्विनौ सौभगाय तावत् सुवृत्ताव् अनमन्त मायया; सत्तमा गा अरुणा उदावहन्
grastāṃ suparṇasya balena vartikām; amuñcatām aśvinau saubhagāya tāvat suvṛttāv anamanta māyayā; sattamā gā aruṇā udāvahan
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
षष्टिश् च गावस् त्रिशताश् च धेनव; एकं वत्सं सुवते तं दुहन्ति नानागोष्ठा विहिता एकदोहनास्; ताव् अश्विनौ दुहतो घर्मम् उक्थ्यम्
ṣaṣṭiś ca gāvas triśatāś ca dhenava; ekaṃ vatsaṃ suvate taṃ duhanti nānāgoṣṭhā vihitā ekadohanās; tāv aśvinau duhato gharmam ukthyam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एकां नाभिं सप्तशता अराः श्रिताः; प्रधिष्व् अन्या विंशतिर् अर्पिता अराः अनेमि चक्रं परिवर्तते ऽजरं; मायाश्विनौ समनक्ति चर्षणी
ekāṃ nābhiṃ saptaśatā arāḥ śritāḥ; pradhiṣv anyā viṃśatir arpitā arāḥ anemi cakraṃ parivartate 'jaraṃ; māyāśvinau samanakti carṣaṇī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एकं चक्रं वर्तते द्वादशारं प्रधि;षण्णाभिम् एकाक्षम् अमृतस्य धारणम् यस्मिन् देवा अधि विश्वे विषक्तास्; ताव् अश्विनौ मुञ्चतो मा विषीदतम्
ekaṃ cakraṃ vartate dvādaśāraṃ pradhi;ṣaṇṇābhim ekākṣam amṛtasya dhāraṇam yasmin devā adhi viśve viṣaktās; tāv aśvinau muñcato mā viṣīdatam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अश्विनाव् इन्द्रम् अमृतं वृत्तभूयौ; तिरोधत्ताम् अश्विनौ दासपत्नी भित्त्वा गिरिम् अश्विनौ गाम् उदाचरन्तौ; तद्वृष्टमह्ना प्रथिता वलस्य
aśvināv indram amṛtaṃ vṛttabhūyau; tirodhattām aśvinau dāsapatnī bhittvā girim aśvinau gām udācarantau; tadvṛṣṭamahnā prathitā valasya
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
युवां दिशो जनयथो दशाग्रे; समानं मूर्ध्नि रथया वियन्ति तासां यातम् ऋषयो ऽनुप्रयान्ति; देवा मनुष्याः क्षितिम् आचरन्ति
yuvāṃ diśo janayatho daśāgre; samānaṃ mūrdhni rathayā viyanti tāsāṃ yātam ṛṣayo 'nuprayānti; devā manuṣyāḥ kṣitim ācaranti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
युवां वर्णान् विकुरुथो विश्वरूपांस्; ते ऽधिक्षियन्ति भुवनानि विश्वा ते भानवो ऽप्य् अनुसृताश् चरन्ति; देवा मनुष्याः क्षितिम् आचरन्ति
yuvāṃ varṇān vikurutho viśvarūpāṃs; te 'dhikṣiyanti bhuvanāni viśvā te bhānavo 'py anusṛtāś caranti; devā manuṣyāḥ kṣitim ācaranti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तौ नासत्याव् अश्विनाव् आमहे वां; स्रजं च यां बिभृथः पुष्करस्य तौ नासत्याव् अमृतावृतावृधाव्; ऋते देवास् तत् प्रपदेन सूते
tau nāsatyāv aśvināv āmahe vāṃ; srajaṃ ca yāṃ bibhṛthaḥ puṣkarasya tau nāsatyāv amṛtāvṛtāvṛdhāv; ṛte devās tat prapadena sūte
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मुखेन गर्भं लभतां युवानौ; गतासुर् एतत् प्रपदेन सूते सद्यो जातो मातरम् अत्ति गर्भस्; ताव् अश्विनौ मुञ्चथो जीवसे गाः
mukhena garbhaṃ labhatāṃ yuvānau; gatāsur etat prapadena sūte sadyo jāto mātaram atti garbhas; tāv aśvinau muñcatho jīvase gāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं तेनाभिष्टुताव् अश्विनाव् आजग्मतुः आहतुश् चैनम् प्रीतौ स्वः एष ते ऽपूपः अशानैनम् इति
evaṃ tenābhiṣṭutāv aśvināv ājagmatuḥ āhatuś cainam prītau svaḥ eṣa te 'pūpaḥ aśānainam iti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स एवम् उक्तः प्रत्युवाच नानृतम् ऊचतुर् भवन्तौ न त्व् अहम् एतम् अपूपम् उपयोक्तुम् उत्सहे अनिवेद्य गुरव इति
sa evam uktaḥ pratyuvāca nānṛtam ūcatur bhavantau na tv aham etam apūpam upayoktum utsahe anivedya gurava iti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततस् तम् अश्विनाव् ऊचतुः आवाभ्यां पुरस्ताद् भवत उपाध्यायेनैवम् एवाभिष्टुताभ्याम् अपूपः प्रीताभ्यां दत्तः उपयुक्तश् च स तेनानिवेद्य गुरवे त्वम् अपि तथैव कुरुष्व यथा कृतम् उपाध्यायेनेति
tatas tam aśvināv ūcatuḥ āvābhyāṃ purastād bhavata upādhyāyenaivam evābhiṣṭutābhyām apūpaḥ prītābhyāṃ dattaḥ upayuktaś ca sa tenānivedya gurave tvam api tathaiva kuruṣva yathā kṛtam upādhyāyeneti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स एवम् उक्तः पुनर् एव प्रत्युवाचैतौ प्रत्यनुनये भवन्ताव् अश्विनौ नोत्सहे ऽहम् अनिवेद्योपाध्यायायोपयोक्तुम् इति
sa evam uktaḥ punar eva pratyuvācaitau pratyanunaye bhavantāv aśvinau notsahe 'ham anivedyopādhyāyāyopayoktum iti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तम् अश्विनाव् आहतुः प्रीतौ स्वस् तवानया गुरुवृत्त्या उपाध्यायस्य ते कार्ष्णायसा दन्ताः भवतो हिरण्मया भविष्यन्ति चक्षुष्मांश् च भविष्यसि श्रेयश् चावाप्स्यसीति
tam aśvināv āhatuḥ prītau svas tavānayā guruvṛttyā upādhyāyasya te kārṣṇāyasā dantāḥ bhavato hiraṇmayā bhaviṣyanti cakṣuṣmāṃś ca bhaviṣyasi śreyaś cāvāpsyasīti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स एवम् उक्तो ऽश्विभ्यां लब्धचक्षुर् उपाध्यायसकाशम् आगम्योपाध्यायम् अभिवाद्याचचक्षे स चास्य प्रीतिमान् अभूत्
sa evam ukto 'śvibhyāṃ labdhacakṣur upādhyāyasakāśam āgamyopādhyāyam abhivādyācacakṣe sa cāsya prītimān abhūt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आह चैनम् यथाश्विनाव् आहतुस् तथा त्वं श्रेयो ऽवाप्स्यसीति सर्वे च ते वेदाः प्रतिभास्यन्तीति
āha cainam yathāśvināv āhatus tathā tvaṃ śreyo 'vāpsyasīti sarve ca te vedāḥ pratibhāsyantīti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एषा तस्यापि परीक्षोपमन्योः
eṣā tasyāpi parīkṣopamanyoḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथापरः शिष्यस् तस्यैवायोदस्य धौम्यस्य वेदो नाम
athāparaḥ śiṣyas tasyaivāyodasya dhaumyasya vedo nāma
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तम् उपाध्यायः संदिदेश वत्स वेद इहास्यताम् भवता मद्गृहे कं चित् कालं शुश्रूषमाणेन भवितव्यम् श्रेयस् ते भविष्यतीति
tam upādhyāyaḥ saṃdideśa vatsa veda ihāsyatām bhavatā madgṛhe kaṃ cit kālaṃ śuśrūṣamāṇena bhavitavyam śreyas te bhaviṣyatīti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स तथेत्य् उक्त्वा गुरुकुले दीर्घकालं गुरुशुश्रूषणपरो ऽवसत् गौर् इव नित्यं गुरुषु धूर्षु नियुज्यमानः शीतोष्णक्षुत्तृष्णादुःखसहः सर्वत्राप्रतिकूलः
sa tathety uktvā gurukule dīrghakālaṃ guruśuśrūṣaṇaparo 'vasat gaur iva nityaṃ guruṣu dhūrṣu niyujyamānaḥ śītoṣṇakṣuttṛṣṇāduḥkhasahaḥ sarvatrāpratikūlaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्य महता कालेन गुरुः परितोषं जगाम तत्परितोषाच् च श्रेयः सर्वज्ञतां चावाप एषा तस्यापि परीक्षा वेदस्य
tasya mahatā kālena guruḥ paritoṣaṃ jagāma tatparitoṣāc ca śreyaḥ sarvajñatāṃ cāvāpa eṣā tasyāpi parīkṣā vedasya
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स उपाध्यायेनानुज्ञातः समावृत्तस् तस्माद् गुरुकुलवासाद् गृहाश्रमं प्रत्यपद्यत तस्यापि स्वगृहे वसतस् त्रयः शिष्या बभूवुः
sa upādhyāyenānujñātaḥ samāvṛttas tasmād gurukulavāsād gṛhāśramaṃ pratyapadyata tasyāpi svagṛhe vasatas trayaḥ śiṣyā babhūvuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स शिष्यान् न किं चिद् उवाच कर्म वा क्रियतां गुरुशुश्रूषा वेति दुःखाभिज्ञो हि गुरुकुलवासस्य शिष्यान् परिक्लेशेन योजयितुं नेयेष
sa śiṣyān na kiṃ cid uvāca karma vā kriyatāṃ guruśuśrūṣā veti duḥkhābhijño hi gurukulavāsasya śiṣyān parikleśena yojayituṃ neyeṣa
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ कस्य चित् कालस्य वेदं ब्राह्मणं जनमेजयः पौष्यश् च क्षत्रियाव् उपेत्योपाध्यायं वरयां चक्रतुः
atha kasya cit kālasya vedaṃ brāhmaṇaṃ janamejayaḥ pauṣyaś ca kṣatriyāv upetyopādhyāyaṃ varayāṃ cakratuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स कदा चिद् याज्यकार्येणाभिप्रस्थित उत्तङ्कं नाम शिष्यं नियोजयाम् आस भो उत्तङ्क यत् किं चिद् अस्मद्गृहे परिहीयते तद् इच्छाम्य् अहम् अपरिहीणं भवता क्रियमाणम् इति
sa kadā cid yājyakāryeṇābhiprasthita uttaṅkaṃ nāma śiṣyaṃ niyojayām āsa bho uttaṅka yat kiṃ cid asmadgṛhe parihīyate tad icchāmy aham aparihīṇaṃ bhavatā kriyamāṇam iti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स एवं प्रतिसमादिश्योत्तङ्कं वेदः प्रवासं जगाम
sa evaṃ pratisamādiśyottaṅkaṃ vedaḥ pravāsaṃ jagāma
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथोत्तङ्को गुरुशुश्रूषुर् गुरुनियोगम् अनुतिष्ठमानस् तत्र गुरुकुले वसति स्म
athottaṅko guruśuśrūṣur guruniyogam anutiṣṭhamānas tatra gurukule vasati sma
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स वसंस् तत्रोपाध्यायस्त्रीभिः सहिताभिर् आहूयोक्तः उपाध्यायिनी ते ऋतुमती उपाध्यायश् च प्रोषितः अस्या यथायम् ऋतुर् वन्ध्यो न भवति तथा क्रियताम् एतद् विषीदतीति
sa vasaṃs tatropādhyāyastrībhiḥ sahitābhir āhūyoktaḥ upādhyāyinī te ṛtumatī upādhyāyaś ca proṣitaḥ asyā yathāyam ṛtur vandhyo na bhavati tathā kriyatām etad viṣīdatīti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स एवम् उक्तस् ताः स्त्रियः प्रत्युवाच न मया स्त्रीणां वचनाद् इदम् अकार्यं कार्यम् न ह्य् अहम् उपाध्यायेन संदिष्टः अकार्यम् अपि त्वया कार्यम् इति
sa evam uktas tāḥ striyaḥ pratyuvāca na mayā strīṇāṃ vacanād idam akāryaṃ kāryam na hy aham upādhyāyena saṃdiṣṭaḥ akāryam api tvayā kāryam iti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्य पुनर् उपाध्यायः कालान्तरेण गृहान् उपजगाम तस्मात् प्रवासात् स तद्वृत्तं तस्याशेषम् उपलभ्य प्रीतिमान् अभूत्
tasya punar upādhyāyaḥ kālāntareṇa gṛhān upajagāma tasmāt pravāsāt sa tadvṛttaṃ tasyāśeṣam upalabhya prītimān abhūt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उवाच चैनम् वत्सोत्तङ्क किं ते प्रियं करवाणीति धर्मतो हि शुश्रूषितो ऽस्मि भवता तेन प्रीतिः परस्परेण नौ संवृद्धा तद् अनुजाने भवन्तम् सर्वाम् एव सिद्धिं प्राप्स्यसि गम्यताम् इति
uvāca cainam vatsottaṅka kiṃ te priyaṃ karavāṇīti dharmato hi śuśrūṣito 'smi bhavatā tena prītiḥ paraspareṇa nau saṃvṛddhā tad anujāne bhavantam sarvām eva siddhiṃ prāpsyasi gamyatām iti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स एवम् उक्तः प्रत्युवाच किं ते प्रियं करवाणीति एवं ह्य् आहुः
sa evam uktaḥ pratyuvāca kiṃ te priyaṃ karavāṇīti evaṃ hy āhuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यश् चाधर्मेण विब्रूयाद् यश् चाधर्मेण पृच्छति
yaś cādharmeṇa vibrūyād yaś cādharmeṇa pṛcchati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तयोर् अन्यतरः प्रैति विद्वेषं चाधिगच्छति सो ऽहम् अनुज्ञातो भवता इच्छामीष्टं ते गुर्वर्थम् उपहर्तुम् इति
tayor anyataraḥ praiti vidveṣaṃ cādhigacchati so 'ham anujñāto bhavatā icchāmīṣṭaṃ te gurvartham upahartum iti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेनैवम् उक्त उपाध्यायः प्रत्युवाच वत्सोत्तङ्क उष्यतां तावद् इति
tenaivam ukta upādhyāyaḥ pratyuvāca vatsottaṅka uṣyatāṃ tāvad iti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स कदा चित् तम् उपाध्यायम् आहोत्तङ्कः आज्ञापयतु भवान् किं ते प्रियम् उपहरामि गुर्वर्थम् इति
sa kadā cit tam upādhyāyam āhottaṅkaḥ ājñāpayatu bhavān kiṃ te priyam upaharāmi gurvartham iti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तम् उपाध्यायः प्रत्युवाच वत्सोत्तङ्क बहुशो मां चोदयसि गुर्वर्थम् उपहरेयम् इति तद् गच्छ एनां प्रविश्योपाध्यायिनीं पृच्छ किम् उपहरामीति एषा यद् ब्रवीति तद् उपहरस्वेति
tam upādhyāyaḥ pratyuvāca vatsottaṅka bahuśo māṃ codayasi gurvartham upahareyam iti tad gaccha enāṃ praviśyopādhyāyinīṃ pṛccha kim upaharāmīti eṣā yad bravīti tad upaharasveti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स एवम् उक्त उपाध्यायेनोपाध्यायिनीम् अपृच्छत् भवत्य् उपाध्यायेनास्म्य् अनुज्ञातो गृहं गन्तुम् तद् इच्छामीष्टं ते गुर्वर्थम् उपहृत्यानृणो गन्तुम् तद् आज्ञापयतु भवती किम् उपहरामि गुर्वर्थम् इति
sa evam ukta upādhyāyenopādhyāyinīm apṛcchat bhavaty upādhyāyenāsmy anujñāto gṛhaṃ gantum tad icchāmīṣṭaṃ te gurvartham upahṛtyānṛṇo gantum tad ājñāpayatu bhavatī kim upaharāmi gurvartham iti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सैवम् उक्तोपाध्यायिन्य् उत्तङ्कं प्रत्युवाच गच्छ पौष्यं राजानम् भिक्षस्व तस्य क्षत्रियया पिनद्धे कुण्डले ते आनयस्व इतश् चतुर्थे ऽहनि पुण्यकं भविता ताभ्याम् आबद्धाभ्यां ब्राह्मणान् परिवेष्टुम् इच्छामि शोभमाना यथा ताभ्यां कुण्डलाभ्यां तस्मिन्न् अहनि संपादयस्व श्रेयो हि ते स्यात् क्षणं कुर्वत इति
saivam uktopādhyāyiny uttaṅkaṃ pratyuvāca gaccha pauṣyaṃ rājānam bhikṣasva tasya kṣatriyayā pinaddhe kuṇḍale te ānayasva itaś caturthe 'hani puṇyakaṃ bhavitā tābhyām ābaddhābhyāṃ brāhmaṇān pariveṣṭum icchāmi śobhamānā yathā tābhyāṃ kuṇḍalābhyāṃ tasminn ahani saṃpādayasva śreyo hi te syāt kṣaṇaṃ kurvata iti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स एवम् उक्त उपाध्यायिन्या प्रातिष्ठतोत्तङ्कः स पथि गच्छन्न् अपश्यद् ऋषभम् अतिप्रमाणं तम् अधिरूढं च पुरुषम् अतिप्रमाणम् एव
sa evam ukta upādhyāyinyā prātiṣṭhatottaṅkaḥ sa pathi gacchann apaśyad ṛṣabham atipramāṇaṃ tam adhirūḍhaṃ ca puruṣam atipramāṇam eva
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स पुरुष उत्तङ्कम् अभ्यभाषत उत्तङ्कैतत् पुरीषम् अस्य ऋषभस्य भक्षयस्वेति
sa puruṣa uttaṅkam abhyabhāṣata uttaṅkaitat purīṣam asya ṛṣabhasya bhakṣayasveti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स एवम् उक्तो नैच्छत्
sa evam ukto naicchat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तम् आह पुरुषो भूयः भक्षयस्वोत्तङ्क मा विचारय उपाध्यायेनापि ते भक्षितं पूर्वम् इति
tam āha puruṣo bhūyaḥ bhakṣayasvottaṅka mā vicāraya upādhyāyenāpi te bhakṣitaṃ pūrvam iti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स एवम् उक्तो बाढम् इत्य् उक्त्वा तदा तद् ऋषभस्य पुरीषं मूत्रं च भक्षयित्वोत्तङ्कः प्रतस्थे यत्र स क्षत्रियः पौष्यः
sa evam ukto bāḍham ity uktvā tadā tad ṛṣabhasya purīṣaṃ mūtraṃ ca bhakṣayitvottaṅkaḥ pratasthe yatra sa kṣatriyaḥ pauṣyaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तम् उपेत्यापश्यद् उत्तङ्क आसीनम् स तम् उपेत्याशीर्भिर् अभिनन्द्योवाच अर्थी भवन्तम् उपगतो ऽस्मीति
tam upetyāpaśyad uttaṅka āsīnam sa tam upetyāśīrbhir abhinandyovāca arthī bhavantam upagato 'smīti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स एनम् अभिवाद्योवाच भगवन् पौष्यः खल्व् अहम् किं करवाणीति
sa enam abhivādyovāca bhagavan pauṣyaḥ khalv aham kiṃ karavāṇīti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तम् उवाचोत्तङ्कः गुर्वर्थे कुण्डलाभ्याम् अर्थ्य् आगतो ऽस्मीति ये ते क्षत्रियया पिनद्धे कुण्डले ते भवान् दातुम् अर्हतीति
tam uvācottaṅkaḥ gurvarthe kuṇḍalābhyām arthy āgato 'smīti ye te kṣatriyayā pinaddhe kuṇḍale te bhavān dātum arhatīti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तं पौष्यः प्रत्युवाच प्रविश्यान्तःपुरं क्षत्रिया याच्यताम् इति
taṃ pauṣyaḥ pratyuvāca praviśyāntaḥpuraṃ kṣatriyā yācyatām iti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स तेनैवम् उक्तः प्रविश्यान्तःपुरं क्षत्रियां नापश्यत्
sa tenaivam uktaḥ praviśyāntaḥpuraṃ kṣatriyāṃ nāpaśyat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स पौष्यं पुनर् उवाच न युक्तं भवता वयम् अनृतेनोपचरितुम् न हि ते क्षत्रियान्तःपुरे संनिहिता नैनां पश्यामीति
sa pauṣyaṃ punar uvāca na yuktaṃ bhavatā vayam anṛtenopacaritum na hi te kṣatriyāntaḥpure saṃnihitā naināṃ paśyāmīti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स एवम् उक्तः पौष्यस् तं प्रत्युवाच संप्रति भवान् उच्छिष्टः स्मर तावत् न हि सा क्षत्रिया उच्छिष्टेनाशुचिना वा शक्या द्रष्टुम् पतिव्रतात्वाद् एषा नाशुचेर् दर्शनम् उपैतीति
sa evam uktaḥ pauṣyas taṃ pratyuvāca saṃprati bhavān ucchiṣṭaḥ smara tāvat na hi sā kṣatriyā ucchiṣṭenāśucinā vā śakyā draṣṭum pativratātvād eṣā nāśucer darśanam upaitīti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथैवम् उक्त उत्तङ्कः स्मृत्वोवाच अस्ति खलु मयोच्छिष्टेनोपस्पृष्टं शीघ्रं गच्छता चेति
athaivam ukta uttaṅkaḥ smṛtvovāca asti khalu mayocchiṣṭenopaspṛṣṭaṃ śīghraṃ gacchatā ceti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तं पौष्यः प्रत्युवाच एतत् तद् एवं हि न गच्छतोपस्पृष्टं भवति न स्थितेनेति
taṃ pauṣyaḥ pratyuvāca etat tad evaṃ hi na gacchatopaspṛṣṭaṃ bhavati na sthiteneti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथोत्तङ्कस् तथेत्य् उक्त्वा प्राङ्मुख उपविश्य सुप्रक्षालितपाणिपादवदनो ऽशब्दाभिर् हृदयंगमाभिर् अद्भिर् उपस्पृश्य त्रिः पीत्वा द्विः परिमृज्य खान्य् अद्भिर् उपस्पृश्यान्तःपुरं प्रविश्य तां क्षत्रियाम् अपश्यत्
athottaṅkas tathety uktvā prāṅmukha upaviśya suprakṣālitapāṇipādavadano 'śabdābhir hṛdayaṃgamābhir adbhir upaspṛśya triḥ pītvā dviḥ parimṛjya khāny adbhir upaspṛśyāntaḥpuraṃ praviśya tāṃ kṣatriyām apaśyat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सा च दृष्ट्वैवोत्तङ्कम् अभ्युत्थायाभिवाद्योवाच स्वागतं ते भगवन् आज्ञापय किं करवाणीति
sā ca dṛṣṭvaivottaṅkam abhyutthāyābhivādyovāca svāgataṃ te bhagavan ājñāpaya kiṃ karavāṇīti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स ताम् उवाच एते कुण्डले गुर्वर्थं मे भिक्षिते दातुम् अर्हसीति
sa tām uvāca ete kuṇḍale gurvarthaṃ me bhikṣite dātum arhasīti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सा प्रीता तेन तस्य सद्भावेन पात्रम् अयम् अनतिक्रमणीयश् चेति मत्वा ते कुण्डले अवमुच्यास्मै प्रायच्छत्
sā prītā tena tasya sadbhāvena pātram ayam anatikramaṇīyaś ceti matvā te kuṇḍale avamucyāsmai prāyacchat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आह चैनम् एते कुण्डले तक्षको नागराजः प्रार्थयति अप्रमत्तो नेतुम् अर्हसीति
āha cainam ete kuṇḍale takṣako nāgarājaḥ prārthayati apramatto netum arhasīti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स एवम् उक्तस् तां क्षत्रियां प्रत्युवाच भवति सुनिर्वृता भव न मां शक्तस् तक्षको नागराजो धर्षयितुम् इति
sa evam uktas tāṃ kṣatriyāṃ pratyuvāca bhavati sunirvṛtā bhava na māṃ śaktas takṣako nāgarājo dharṣayitum iti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.