एकक्रियाविशेषेण व्यपेक्षा ह्रस्वदीर्घयोः । व्यवस्थिते एव जन्यजनकशक्ती पितृपुत्रशब्दयोरभिधेये, ते तु समानजननव्यापारविषये तावास्कन्दतः, स्वभावभेदात् । अतो येन समानत्वम्, तत्रापेक्षा । एतदुक्तं भवति -- शब्दार्थस्तत्र सापेक्षः, न वस्तु । अपेक्षाहेतुश्च तत्र साधारणी क्रिया विद्यते व्यवस्थितयोरपि वस्तुनोः । भावभेदे त्वयं वस्तुतत्त्वगतो विचारः, न चापेक्षाहेतुः कश्चिदुपलभ्यते । ह्रस्वदीर्घयोरप्येकजातीयायां क्रियायां देशव्याप्तौ न्यूनाधिकभावादेवं द्रष्टव्यम् । यदि तर्हि कार्यभेदादप्यपेक्षा, हन्त! अर्थक्रियाभेदादेव भावानां परस्परापेक्षो भेदः सेत्स्यति । किं चासत्यामपि दर्शनाद्भेदसिद्धौ विधिमात्रव्यापारत्वात्कार्यभेदादेव कारणभेदमनुमिमीमहे । नैकत्वे कार्यभेदः कल्पते, कारणस्वभावापेक्षत्वात्कार्यभेदस्य । तज्जननश्चेदस्य (तज्जननं चेदस्य - एदितिओन्) स्वभावः, नान्यजननः । तस्मात्कार्यान्तरस्यान्यतो जन्मेति । तदिदं भेदेनैव भेदप्रसाधनं नातिचतुरश्रम् । अपि च -- अर्थक्रियाकृते भेदे रूपभेदो न लभ्यते
ekakriyāviśeṣeṇa vyapekṣā hrasvadīrghayoḥ / vyavasthite eva janyajanakaśaktī pitṛputraśabdayorabhidheye, te tu samānajananavyāpāraviṣaye tāvāskandataḥ, svabhāvabhedāt / ato yena samānatvam, tatrāpekṣā / etaduktaṃ bhavati -- śabdārthastatra sāpekṣaḥ, na vastu / apekṣāhetuśca tatra sādhāraṇī kriyā vidyate vyavasthitayorapi vastunoḥ / bhāvabhede tvayaṃ vastutattvagato vicāraḥ, na cāpekṣāhetuḥ kaścidupalabhyate / hrasvadīrghayorapyekajātīyāyāṃ kriyāyāṃ deśavyāptau nyūnādhikabhāvādevaṃ draṣṭavyam / yadi tarhi kāryabhedādapyapekṣā, hanta! arthakriyābhedādeva bhāvānāṃ parasparāpekṣo bhedaḥ setsyati / kiṃ cāsatyāmapi darśanādbhedasiddhau vidhimātravyāpāratvātkāryabhedādeva kāraṇabhedamanumimīmahe / naikatve kāryabhedaḥ kalpate, kāraṇasvabhāvāpekṣatvātkāryabhedasya / tajjananaścedasya (tajjananaṃ cedasya - edition) svabhāvaḥ, nānyajananaḥ / tasmātkāryāntarasyānyato janmeti / tadidaṃ bhedenaiva bhedaprasādhanaṃ nāticaturaśram / api ca -- arthakriyākṛte bhede rūpabhedo na labhyate
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.