अंशानुवृत्त्या वा वस्त्वनुगमे ऽद्वैतवादः । तथा हि -- गौः स्वतस्तावद्गौः, सद्द्रव्यादिरूपानुगमादश्ववस्तुनो ऽनुगमादश्वः । तदेवं गौर्गौश्चाश्वश्च । अश्वो ऽपि तावदश्वः सद्द्रव्यादिरूपानुगमेन गोवस्तुनो ऽन्वयाद्गौः । तदेवमश्वो ऽप्यश्वो गौश्च । तदेवं सर्वभावानां तद्भावान्यभावाभ्यामभेद इत्यद्वैतं जगदित्युक्तमन्यप्रकारया वाचा । सत्यम्, द्वैतमप्यस्ति । यतस्तद्भावान्यभावाभ्यामभेदः । नैतत्सारम् । गौरपि चेदश्वो गौश्चाश्वश्च । तत्कुतो ऽन्यत्वम्? गौरश्व इत्यपि (गौश्चाश्वश्चेत्यपि - एदितिओन्) भेदाभिधानमनिबन्धनमेव । सिद्धे हि गवाश्वभेदे एतदुपपद्यते । गवाश्वस्य तु प्रत्येकं गवाश्वत्वे भेदाभावादनिबन्धनमेव तत् । ननु विशेषांशानां व्यावृत्तेरन्यत्वसिद्धिः । तथा च द्वैताद्वैतात्मकं जगदिति । अथ विशेषव्यावृत्तेरन्यत्वसिद्धिः । किमुभयरूपत्वाद्वस्तुनो वस्त्वन्तरे ऽनुगमो नास्ति? अश्ववस्तु गोवस्तु न भवति । अथास्त्यनुगमः, अश्वो ऽपि गौर्भवति? तत्र पूर्वस्मिन्कल्पे वस्तुनो ऽनन्वयादनुयतश्चावस्तुत्वाद्भेदवाद इत्युक्तम् । अथ विशेषव्यावृत्तावपि तद्वस्त्वनुगतम्, भवत्यश्वो गौः (भवत्यश्वो ऽपि - एदितिओन्) । कुतो ऽन्यत्वसिद्धिः? यदि मतम् -- अनुगतं चाननुगतं चाश्वे गोवस्तु । भवति चाश्वो गौः । गौस्तु गौरेव । भवत्येव हि तत्र गोवस्तु । ततो ऽन्यत्वसिद्धिरिति । अथ गोवस्तु कथं वक्तव्यम्? किं यद्गौर्भवत्येव, अथ यन्न भवत्यपि? तत्र पूर्वस्यां कल्पनायां न वस्तुनो ऽनुगम इत्यनन्वितानि वस्तूनि । द्वितीयस्यां [क्क्स् ६८] वस्तुनो वस्त्वन्तरे ऽन्वयादद्वैतम् । सर्वथा येन विशेषेणायमश्वाद्गोवस्तु व्यवस्थापयत्यन्यत् तद्विशेषयुजस्तु तस्यानन्वयाद्भेदवादः । अथानन्वयदोषान्न विशेषमाश्रयति अभेदवाद इति न द्वैताद्वैतकल्पनोपपद्यत इति । द्रव्यपर्यायार्थकानां नय एतेन वारितः । तेषामपि द्रव्यनयः पर्यायनय एव वा
aṃśānuvṛttyā vā vastvanugame 'dvaitavādaḥ / tathā hi -- gauḥ svatastāvadgauḥ, saddravyādirūpānugamādaśvavastuno 'nugamādaśvaḥ / tadevaṃ gaurgauścāśvaśca / aśvo 'pi tāvadaśvaḥ saddravyādirūpānugamena govastuno 'nvayādgauḥ / tadevamaśvo 'pyaśvo gauśca / tadevaṃ sarvabhāvānāṃ tadbhāvānyabhāvābhyāmabheda ityadvaitaṃ jagadityuktamanyaprakārayā vācā / satyam, dvaitamapyasti / yatastadbhāvānyabhāvābhyāmabhedaḥ / naitatsāram / gaurapi cedaśvo gauścāśvaśca / tatkuto 'nyatvam? gauraśva ityapi (gauścāśvaścetyapi - edition) bhedābhidhānamanibandhanameva / siddhe hi gavāśvabhede etadupapadyate / gavāśvasya tu pratyekaṃ gavāśvatve bhedābhāvādanibandhanameva tat / nanu viśeṣāṃśānāṃ vyāvṛtteranyatvasiddhiḥ / tathā ca dvaitādvaitātmakaṃ jagaditi / atha viśeṣavyāvṛtteranyatvasiddhiḥ / kimubhayarūpatvādvastuno vastvantare 'nugamo nāsti? aśvavastu govastu na bhavati / athāstyanugamaḥ, aśvo 'pi gaurbhavati? tatra pūrvasminkalpe vastuno 'nanvayādanuyataścāvastutvādbhedavāda ityuktam / atha viśeṣavyāvṛttāvapi tadvastvanugatam, bhavatyaśvo gauḥ (bhavatyaśvo 'pi - edition) / kuto 'nyatvasiddhiḥ? yadi matam -- anugataṃ cānanugataṃ cāśve govastu / bhavati cāśvo gauḥ / gaustu gaureva / bhavatyeva hi tatra govastu / tato 'nyatvasiddhiriti / atha govastu kathaṃ vaktavyam? kiṃ yadgaurbhavatyeva, atha yanna bhavatyapi? tatra pūrvasyāṃ kalpanāyāṃ na vastuno 'nugama ityananvitāni vastūni / dvitīyasyāṃ [KKS 68] vastuno vastvantare 'nvayādadvaitam / sarvathā yena viśeṣeṇāyamaśvādgovastu vyavasthāpayatyanyat tadviśeṣayujastu tasyānanvayādbhedavādaḥ / athānanvayadoṣānna viśeṣamāśrayati abhedavāda iti na dvaitādvaitakalpanopapadyata iti / dravyaparyāyārthakānāṃ naya etena vāritaḥ / teṣāmapi dravyanayaḥ paryāyanaya eva vā
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.