एकस्मिन्ननपेक्षे स्थिते तदभावरूपो ऽन्यो व्यवतिष्ठते । सर्वे तु नान्योन्याभावरूपाः कल्पन्ते, परस्पराश्रयस्थितित्वात् । अथ विशेषणमन्योन्याभावः । कामम्, अतदात्मानो ऽपि विशेषणानुरागात्तथावगम्यन्ताम् । न तु स्वभावभेदः [क्क्स् ७२] स्यात् । ननु नान्योन्याभावो नाम कश्चित्, यो भावानां तत्त्वं विशेषणं वा स्यात् अर्थसिद्धिरेवैषा । न चेदन्योन्याभावो कश्चित्, सिद्धस्तर्ह्यभेद इति । अपि च भेदत्वादेव विश्वस्य भेदो ऽभेदोपादान इति शक्यते ऽनुमातुम् । दृष्टो हि मणिकृपाणदर्पणादिष्वभिन्नमुखोपादानस्तद्भेदः । न च तत्र भावान्तरोत्पत्तिः, विरुद्धपरिणामत्वात् । स्यादेतत् -- अभेदो ऽपि शक्यो भेदोपादानो ऽनुमातुम्, वनाभेदस्य तरुभेदोपादानत्वात् । न, भेदाभावप्रसङ्गात् । एवं हि न कश्चिदेको ऽभिन्नः परमाणुरपि । तदभेदो ऽपि हि भेदोपादानः स्याद्वनादिवत् । तथा तदंशाभेदो ऽपीत्यनवस्थायामेकस्याभावात्तत्समुच्चयरूपो ऽभेदो न स्यात् । अथ क्वचिदवतिष्ठते स एकः । तदभेदो न भेदोपादान इति व्यभिचारः । तदिदमुच्यते -- दपर्णादौ मुखस्येव भेदो ऽभेदावलम्बनः । भेदावलम्बनो ऽभेदो न तथा तदभावतः
ekasminnanapekṣe sthite tadabhāvarūpo 'nyo vyavatiṣṭhate / sarve tu nānyonyābhāvarūpāḥ kalpante, parasparāśrayasthititvāt / atha viśeṣaṇamanyonyābhāvaḥ / kāmam, atadātmāno 'pi viśeṣaṇānurāgāttathāvagamyantām / na tu svabhāvabhedaḥ [KKS 72] syāt / nanu nānyonyābhāvo nāma kaścit, yo bhāvānāṃ tattvaṃ viśeṣaṇaṃ vā syāt arthasiddhirevaiṣā / na cedanyonyābhāvo kaścit, siddhastarhyabheda iti / api ca bhedatvādeva viśvasya bhedo 'bhedopādāna iti śakyate 'numātum / dṛṣṭo hi maṇikṛpāṇadarpaṇādiṣvabhinnamukhopādānastadbhedaḥ / na ca tatra bhāvāntarotpattiḥ, viruddhapariṇāmatvāt / syādetat -- abhedo 'pi śakyo bhedopādāno 'numātum, vanābhedasya tarubhedopādānatvāt / na, bhedābhāvaprasaṅgāt / evaṃ hi na kaścideko 'bhinnaḥ paramāṇurapi / tadabhedo 'pi hi bhedopādānaḥ syādvanādivat / tathā tadaṃśābhedo 'pītyanavasthāyāmekasyābhāvāttatsamuccayarūpo 'bhedo na syāt / atha kvacidavatiṣṭhate sa ekaḥ / tadabhedo na bhedopādāna iti vyabhicāraḥ / tadidamucyate -- daparṇādau mukhasyeva bhedo 'bhedāvalambanaḥ / bhedāvalambano 'bhedo na tathā tadabhāvataḥ
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.