भूमौ निखातमविद्यमानेन्द्रियसंबन्धमदृश्यमानाविनाभूतमसंवेद्यमानान्यथानवकल्पमानं वस्तु प्रलीनद्रष्टृकं यत्तस्य न प्रत्यक्षानुमानार्थापत्त्यागमहेतवः सन्ति । सादृश्यविषयं ह्युपमानम्, तस्य हेतुर्दूरापेत एव । सर्वप्रमाणयोग्यतामतिक्रामति, न च तदसत् । ननु सत्त्वमप्यस्य कथम्? एवमपि संशयः । तत्र प्रमाणहेतुभावलक्षणयोग्यतारूपे सत्त्वे प्रमाणहेत्वभावस्य निश्चयात्संशयो न स्यात् । अथ स्वभावविशेषः कश्चित्प्रमाणं प्रति योग्यः सत्त्वम्, प्रकृतहानादसुन्दरमित्युक्तम् । अथ वा प्रमाणविशिष्टः सच्छब्दार्थ इत्येतदनेन निराक्रियते । न निश्चिते विशेषणाभावे विशिष्टाभिधायिशब्दानुविद्धः संशयो युक्त इति । अपि चाभावस्यापि प्रमेयत्वान्न प्रमाणयोग्यता सत्तालक्षणम् । तथा हि -- असत्प्रमेयं च तथा यथैव स्थापयत्ययम् । अमितं हि तथा कस्मात्तथा न पुनरन्यथा
bhūmau nikhātamavidyamānendriyasaṃbandhamadṛśyamānāvinābhūtamasaṃvedyamānānyathānavakalpamānaṃ vastu pralīnadraṣṭṛkaṃ yattasya na pratyakṣānumānārthāpattyāgamahetavaḥ santi / sādṛśyaviṣayaṃ hyupamānam, tasya heturdūrāpeta eva / sarvapramāṇayogyatāmatikrāmati, na ca tadasat / nanu sattvamapyasya katham? evamapi saṃśayaḥ / tatra pramāṇahetubhāvalakṣaṇayogyatārūpe sattve pramāṇahetvabhāvasya niścayātsaṃśayo na syāt / atha svabhāvaviśeṣaḥ kaścitpramāṇaṃ prati yogyaḥ sattvam, prakṛtahānādasundaramityuktam / atha vā pramāṇaviśiṣṭaḥ sacchabdārtha ityetadanena nirākriyate / na niścite viśeṣaṇābhāve viśiṣṭābhidhāyiśabdānuviddhaḥ saṃśayo yukta iti / api cābhāvasyāpi prameyatvānna pramāṇayogyatā sattālakṣaṇam / tathā hi -- asatprameyaṃ ca tathā yathaiva sthāpayatyayam / amitaṃ hi tathā kasmāttathā na punaranyathā
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.