यथा -- ‘ईदृशात्तरोरिदं फलमजनिऽ; इति तद्विधतरुसद्भावः । तथा च श्रुतयः काश्चिदेवमेव ब्रह्म प्रतिपादयन्ति -- ‘सर्वाणि ह वा इमानि भूतान्याकाशादेव समुत्पद्यन्तेऽ; ‘यथाग्नेः क्षुद्रा विष्फुलिङ्गा व्युच्चरन्ति एवमेवास्मादात्मनः सर्वे देवाःऽ; इत्यादि । तथा यथोर्णनाभिः सृजते गृह्णते च यथा पृथिव्यामोषधयः संभवन्ति । यथा सतः पुरुषात्केशलोमानि तथाक्षरात्संभवतीह विश्वम्ऽ; ॥ तदेतत्सत्यम् -- ऽयथा सुदीप्तात्पावकाद्विष्फुलिङ्गाः सहस्रशः संभवन्ते सरूपाः । तथाक्षराद्विविधाः सोम्य भावाः प्रजायन्ते तत्र चैवापियन्तिऽ; ॥ तथा ऽदिव्यो ह्यमूर्तः पुरुषः स बाह्याभन्तरो ह्यजः । अप्राणो ह्यमनाः शुभ्रो ऽक्षरात्परतः परः ॥ एतस्माज्जायते प्राणो मनः सर्वेन्द्रियाणि च । खं वायुर्ज्योतिरापः पृथिवी विश्वस्य धारिणिऽ; ॥ इति । इदानीं पदार्थसंसर्गायैव विधिराश्रयितव्य इति प्रत्यवतिष्ठते -- [क्क्स् १०१] ननु प्रमान्तराधीनसंसर्गाः पुरुषोक्तिषु
yathā -- ‘īdṛśāttaroridaṃ phalamajani'; iti tadvidhatarusadbhāvaḥ / tathā ca śrutayaḥ kāścidevameva brahma pratipādayanti -- ‘sarvāṇi ha vā imāni bhūtānyākāśādeva samutpadyante'; ‘yathāgneḥ kṣudrā viṣphuliṅgā vyuccaranti evamevāsmādātmanaḥ sarve devāḥ'; ityādi / tathā yathorṇanābhiḥ sṛjate gṛhṇate ca yathā pṛthivyāmoṣadhayaḥ saṃbhavanti / yathā sataḥ puruṣātkeśalomāni tathākṣarātsaṃbhavatīha viśvam'; // tadetatsatyam -- 'yathā sudīptātpāvakādviṣphuliṅgāḥ sahasraśaḥ saṃbhavante sarūpāḥ / tathākṣarādvividhāḥ somya bhāvāḥ prajāyante tatra caivāpiyanti'; // tathā 'divyo hyamūrtaḥ puruṣaḥ sa bāhyābhantaro hyajaḥ / aprāṇo hyamanāḥ śubhro 'kṣarātparataḥ paraḥ // etasmājjāyate prāṇo manaḥ sarvendriyāṇi ca / khaṃ vāyurjyotirāpaḥ pṛthivī viśvasya dhāriṇi'; // iti / idānīṃ padārthasaṃsargāyaiva vidhirāśrayitavya iti pratyavatiṣṭhate -- [KKS 101] nanu pramāntarādhīnasaṃsargāḥ puruṣoktiṣu
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.