Library·Madhava: Jaiminiyanyayamalavistara [MJaiNyC]·2·2.1·2.1.13

Madhava: Jaiminiyanyayamalavistara [MJaiNyC] 2.1.13

MJaiNyC 2.1.13

------------------ दर्शपूर्णमासयोः श्रूयते -"व्रीहीनवहन्ति" "तण्डुलान्पिनष्टि"इति । तत्र अक्धातपेषणे अपूर्वजनके, विहितधात्वर्थत्वात्, यजत्यादिघात्वर्थवत् ऽ । विपक्षे - विधिवाक्यवैयर्थ्यरूपो बाधकस्तर्को ऽवगन्तव्यः । तुषविमोकचूर्णत्वयोर्दृष्टप्रयोजनयोर्लोकसिद्धत्वेन तादर्थ्ये ऽवघातपेषणयोर्विधिर्र्व्यथः स्यात् । तस्मात् - अस्त्यपूर्वमिति प्राप्ते, ब्रूमः- दृष्टफले संभवत्यपूर्वे न कल्पनीयम् । यजत्यादिदृष्टान्तस्तु विषमः । तत्र हि क्रियाप्राधान्येन द्रव्यपारतन्त्र्याभावादपूर्वसाधनत्वं क्रियाया युक्तम् । इह तु ऽ व्रीहीन् ऽ इति कर्मकारकविभक्त्या व्रीहीणामीप्सिततमत्वेन प्राधान्यावगमाद्द्रव्यपरतन्त्रो ऽवघातो द्रव्य एवातिशयं कुर्यात्, न त्वपूर्वे जनयति । न च विधिवैयर्थ्यम् । नखनिर्भेदनादिना तुषविमोकसंभवे ऽपि ऽअवघातेनैवासौ कर्तव्यः ऽ इति यो नियमस्तस्य नियमस्यापूर्वहेतुत्वेन विधेयत्वात् । तस्मान्नास्त्यववातादिजन्यमपूर्नम्

------------------ darśapūrṇamāsayoḥ śrūyate -"vrīhīnavahanti" "taṇḍulānpinaṣṭi"iti | tatra akdhātapeṣaṇe apūrvajanake, vihitadhātvarthatvāt, yajatyādighātvarthavat ' | vipakṣe - vidhivākyavaiyarthyarūpo bādhakastarko 'vagantavyaḥ | tuṣavimokacūrṇatvayordṛṣṭaprayojanayorlokasiddhatvena tādarthye 'vaghātapeṣaṇayorvidhirrvyathaḥ syāt | tasmāt - astyapūrvamiti prāpte, brūmaḥ- dṛṣṭaphale saṃbhavatyapūrve na kalpanīyam | yajatyādidṛṣṭāntastu viṣamaḥ | tatra hi kriyāprādhānyena dravyapāratantryābhāvādapūrvasādhanatvaṃ kriyāyā yuktam | iha tu ' vrīhīn ' iti karmakārakavibhaktyā vrīhīṇāmīpsitatamatvena prādhānyāvagamāddravyaparatantro 'vaghāto dravya evātiśayaṃ kuryāt, na tvapūrve janayati | na ca vidhivaiyarthyam | nakhanirbhedanādinā tuṣavimokasaṃbhave 'pi 'avaghātenaivāsau kartavyaḥ ' iti yo niyamastasya niyamasyāpūrvahetutvena vidheyatvāt | tasmānnāstyavavātādijanyamapūrnam

Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

Permanent address: hreem.cc/library/MJaiNyC/2.1.13

Cite as: Madhava: Jaiminiyanyayamalavistara [MJaiNyC] 2.1.13, in HREEM (hreem.cc/library/MJaiNyC/2.1.13), after GRETIL, Madhava: Jaiminiyanyayamalavistara, a metrical exposition of Jaimini's Mimamsasutra, with Madhava's….

Edition, numbering and licence

GRETIL 6_sastra/3_phil/mimamsa/mjnya01u.htm — Madhava: Jaiminiyanyayamalavistara, a metrical exposition of Jaimini's Mimamsasutra, with Madhava's prose commentary Based on the ed. by Pandit Sivadatta: Jaiminiyanyayamala, Poona 1892. (Anandasrama Sanskrit Series, 24) ADHYAYA 1 Input by members of the Sansk

GRETIL (SUB Göttingen), CC BY-NC-SA 4.0 — non-commercial use with attribution; the Companion is kept free while this corpus is held. Devanagari generated mechanically from GRETIL's IAST.

More about this text