------------------ ऽ यो वृष्टिकामो यो ऽन्नाद्यकामो यः स्वर्गकामः स सौभरेण स्तुवीत, सर्वे वै कामाः सौभरे ऽ इति समाम्नाय पुनः समाम्नातम् - हीषित वृष्टिकामाय निधनं कुर्यात्, ऊर्गित्यन्नाद्यकामाय, ऊ इति स्वर्गकामाय ऽ इति । सौभरं नाम सामविशेषः । निधनं नाम पञ्चभिः सप्तभिर्वा भागैरुपेतस्य साम्नो ऽन्तिमो भागः । तस्मिन्निधने हीषादयो विशेषाः सौभरसामसाध्यस्तोत्रफलेभ्यो वृष्ट्यादिभ्यो ऽन्यानि वृष्ट्र्यादिफलानि जनयितुं विधीयन्ते । कुतः । हीषादिविधिवाक्ये ऽवृष्टिकामाय ऽ इत्यादिना चतुर्थीश्रवणात् । तादर्थ्ये ब्रुवती [चतुर्थी] हीषादीनां वृष्ट्यादिकामपुरुषशेषत्वं गमयति । तच्छेषत्वं च पुरुषाभिलवितफलसाधनत्वे सत्युपपद्यते । ततः सौभरस्य हीषितिनिधनविशेषस्य च फलभूते द्वे वृष्टी भवतः । तदुभयमेलनान्महती वृष्टिः- इति प्राप्ते, ब्रूमः- सौभरविधौ यो वृष्ट्यादिकामः स एव हीषादिविधौ प्रत्यभिज्ञायते । ततः सौभरस्य फलभूता ये वृष्ट्यादयः, त एव हीषादिवाक्येष्वनूद्यन्ते, इति न फलान्तरम् । अथोच्येत - नूतनफलान्तराभावात्, हीषादीनां च नानाशाखाध्ययनादेव सौभरे प्राप्तत्वादनर्थको ऽयं विधिः- इति । तन्न । फलत्रयकामाणां त्रयाणामनियमेनैव हीषादिषु मध्ये यस्य कस्यचिन्निधनस्य प्राप्तौ विधेर्नियमार्थत्वात् । तादर्थ्य तु फलान्तराभावे ऽपि सौभरवाक्योक्तवृष्ट्यादिफलसाधने सौभरे हीषादीनां नियम्यमानत्वादुपपद्यते । तस्मात् - अयं निधनविशेषनियमनाविधिः
------------------ ' yo vṛṣṭikāmo yo 'nnādyakāmo yaḥ svargakāmaḥ sa saubhareṇa stuvīta, sarve vai kāmāḥ saubhare ' iti samāmnāya punaḥ samāmnātam - hīṣita vṛṣṭikāmāya nidhanaṃ kuryāt, ūrgityannādyakāmāya, ū iti svargakāmāya ' iti | saubharaṃ nāma sāmaviśeṣaḥ | nidhanaṃ nāma pañcabhiḥ saptabhirvā bhāgairupetasya sāmno 'ntimo bhāgaḥ | tasminnidhane hīṣādayo viśeṣāḥ saubharasāmasādhyastotraphalebhyo vṛṣṭyādibhyo 'nyāni vṛṣṭryādiphalāni janayituṃ vidhīyante | kutaḥ | hīṣādividhivākye 'vṛṣṭikāmāya ' ityādinā caturthīśravaṇāt | tādarthye bruvatī [caturthī] hīṣādīnāṃ vṛṣṭyādikāmapuruṣaśeṣatvaṃ gamayati | taccheṣatvaṃ ca puruṣābhilavitaphalasādhanatve satyupapadyate | tataḥ saubharasya hīṣitinidhanaviśeṣasya ca phalabhūte dve vṛṣṭī bhavataḥ | tadubhayamelanānmahatī vṛṣṭiḥ- iti prāpte, brūmaḥ- saubharavidhau yo vṛṣṭyādikāmaḥ sa eva hīṣādividhau pratyabhijñāyate | tataḥ saubharasya phalabhūtā ye vṛṣṭyādayaḥ, ta eva hīṣādivākyeṣvanūdyante, iti na phalāntaram | athocyeta - nūtanaphalāntarābhāvāt, hīṣādīnāṃ ca nānāśākhādhyayanādeva saubhare prāptatvādanarthako 'yaṃ vidhiḥ- iti | tanna | phalatrayakāmāṇāṃ trayāṇāmaniyamenaiva hīṣādiṣu madhye yasya kasyacinnidhanasya prāptau vidherniyamārthatvāt | tādarthya tu phalāntarābhāve 'pi saubharavākyoktavṛṣṭyādiphalasādhane saubhare hīṣādīnāṃ niyamyamānatvādupapadyate | tasmāt - ayaṃ nidhanaviśeṣaniyamanāvidhiḥ
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.