Library·Madhava: Jaiminiyanyayamalavistara [MJaiNyC]·2·2.3·2.3.30

Madhava: Jaiminiyanyayamalavistara [MJaiNyC] 2.3.30

MJaiNyC 2.3.30

------------------ दर्शपूर्णमासप्रकरणे देशकालनिमित्तान्याम्नायन्ते- ऽसमे यजेतऽ पौर्णमास्यां यजेतऽ ऽयावज्जीवं दर्शपूर्णमासाभ्यां यजेतऽ इति । अवेष्टिप्रकरणे फलमाम्नातम्-ऽएतयान्नाद्यकामं याजयंत्ऽ इति । आदिशब्देन संस्कारो गृहीतः । स च दर्शपूर्णमासप्रकरणे समाम्नातः-ऽशेषं स्विष्टकृते समवद्यतिऽ इति । तत्र-देशकालनिमित्तफलसंस्कारा अननुष्ठेयत्वादनुपादेयाः । अत एव न विधेयाः । उपादानविधिशब्दयोः पर्यायत्वात् । ततः-कर्मविधिः - इत्यवश्यमभ्युपेयम् । तत्र-प्रकरणिनो दर्शादेः पूर्वविहितस्यैवैभिर्वाक्यैः पुनर्विधाने ऽसमिधो यजतिऽ इत्यादिवदभ्यासादेव कर्मभेदः - इति प्राप्ते, ब्रूमः- देशादीनामविधेयत्वे ऽपि विहितकर्मणा सह तेषां संबन्धो विधीयताम् । स च कर्मवत्पूर्वे न विहित इत्यप्राप्तत्वाद्विधिमर्हति । यदुक्तम- उपादानविधिशब्दौ पर्यायौ - इति । तदसत् । ऽअप्रवृत्तप्रवर्तनं विधानम, तच्च पुरुषविषयः शब्दव्यापारः । अननुष्ठितस्यानुष्ठानमुपादानम, तच्च कर्माविषयः पुरुषव्यापारःऽ इति महान्भेदः । यो ऽपि-दर्शादीनां पुनर्विधिः सो ऽपि देशादिसंबन्धं विधातुं कर्मानुवादः - इति न कर्मभेदमावहति । समिधो ऽयजतिऽ इत्यादौ विधेयगुणान्तराभावेनानुवादांसभवात्पुनर्विधानं भेदहोतुः- इति वैषम्यम्

------------------ darśapūrṇamāsaprakaraṇe deśakālanimittānyāmnāyante- 'same yajeta' paurṇamāsyāṃ yajeta' 'yāvajjīvaṃ darśapūrṇamāsābhyāṃ yajeta' iti | aveṣṭiprakaraṇe phalamāmnātam-'etayānnādyakāmaṃ yājayaṃt' iti | ādiśabdena saṃskāro gṛhītaḥ | sa ca darśapūrṇamāsaprakaraṇe samāmnātaḥ-'śeṣaṃ sviṣṭakṛte samavadyati' iti | tatra-deśakālanimittaphalasaṃskārā ananuṣṭheyatvādanupādeyāḥ | ata eva na vidheyāḥ | upādānavidhiśabdayoḥ paryāyatvāt | tataḥ-karmavidhiḥ - ityavaśyamabhyupeyam | tatra-prakaraṇino darśādeḥ pūrvavihitasyaivaibhirvākyaiḥ punarvidhāne 'samidho yajati' ityādivadabhyāsādeva karmabhedaḥ - iti prāpte, brūmaḥ- deśādīnāmavidheyatve 'pi vihitakarmaṇā saha teṣāṃ saṃbandho vidhīyatām | sa ca karmavatpūrve na vihita ityaprāptatvādvidhimarhati | yaduktama- upādānavidhiśabdau paryāyau - iti | tadasat | 'apravṛttapravartanaṃ vidhānama, tacca puruṣaviṣayaḥ śabdavyāpāraḥ | ananuṣṭhitasyānuṣṭhānamupādānama, tacca karmāviṣayaḥ puruṣavyāpāraḥ' iti mahānbhedaḥ | yo 'pi-darśādīnāṃ punarvidhiḥ so 'pi deśādisaṃbandhaṃ vidhātuṃ karmānuvādaḥ - iti na karmabhedamāvahati | samidho 'yajati' ityādau vidheyaguṇāntarābhāvenānuvādāṃsabhavātpunarvidhānaṃ bhedahotuḥ- iti vaiṣamyam

Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

Permanent address: hreem.cc/library/MJaiNyC/2.3.30

Cite as: Madhava: Jaiminiyanyayamalavistara [MJaiNyC] 2.3.30, in HREEM (hreem.cc/library/MJaiNyC/2.3.30), after GRETIL, Madhava: Jaiminiyanyayamalavistara, a metrical exposition of Jaimini's Mimamsasutra, with Madhava's….

Edition, numbering and licence

GRETIL 6_sastra/3_phil/mimamsa/mjnya01u.htm — Madhava: Jaiminiyanyayamalavistara, a metrical exposition of Jaimini's Mimamsasutra, with Madhava's prose commentary Based on the ed. by Pandit Sivadatta: Jaiminiyanyayamala, Poona 1892. (Anandasrama Sanskrit Series, 24) ADHYAYA 1 Input by members of the Sansk

GRETIL (SUB Göttingen), CC BY-NC-SA 4.0 — non-commercial use with attribution; the Companion is kept free while this corpus is held. Devanagari generated mechanically from GRETIL's IAST.

More about this text