------------------ तस्मिन्नेव पात्नीवतग्रहे शेषभक्षणमन्त्रे पत्नीवता सह त्वष्टाप्युपलक्षणीयः । कुतः । त्वष्टुरपि तद्देवत्वात् । तच्च होममन्त्रादवगतम् । ऽअग्नी ३ इ पत्नीबन्त्सजूर्देवेन त्वष्ट्रा सोमं पिब स्वाहाऽ इत्यस्मिन्मन्त्रे पत्नीवन्तमग्निं प्लुतान्तेन संबोध्यऽत्वष्ट्रा देवेन सह पिबऽ इत्यभिधानात्पातृत्वेन पत्नीवत इव त्वष्टुस्तद्देवत्वम् । ततः- ऽपत्नीवत्त्वष्टृपीतस्यऽ इत्युपलक्षणम्-इति प्राप्ते - ब्रूमः- पानकाले सहावस्थानमात्रं त्वष्टुः ऽसजूःऽ इत्यनेन पदेन प्रतीयते, न तु पातृत्वम् । असंबोधितस्य त्वष्टुः ऽपिबऽ इत्यनेन शब्देन सामानाधिकरण्याभावात् । न च पातृसहभावमात्रेण पातृत्वम् - "सहैव दशभिः पुत्रैर्भारं वहति गर्दग्री" । इत्यत्र पुत्राणां वोढृत्वादर्शनात् । आस्तां मन्त्रः । विधिबलात्वष्टुर्देवत्वम् - इति चेत् । न । ऽपात्नीवतमाग्रयणाद्गृह्णाति"इत्यत्र त्वष्टुरप्रतीतेः । तस्मात् - अदेवत्वात्त्वष्टा नोपलक्षणीयः
------------------ tasminneva pātnīvatagrahe śeṣabhakṣaṇamantre patnīvatā saha tvaṣṭāpyupalakṣaṇīyaḥ | kutaḥ | tvaṣṭurapi taddevatvāt | tacca homamantrādavagatam | 'agnī 3 i patnībantsajūrdevena tvaṣṭrā somaṃ piba svāhā' ityasminmantre patnīvantamagniṃ plutāntena saṃbodhya'tvaṣṭrā devena saha piba' ityabhidhānātpātṛtvena patnīvata iva tvaṣṭustaddevatvam | tataḥ- 'patnīvattvaṣṭṛpītasya' ityupalakṣaṇam-iti prāpte - brūmaḥ- pānakāle sahāvasthānamātraṃ tvaṣṭuḥ 'sajūḥ' ityanena padena pratīyate, na tu pātṛtvam | asaṃbodhitasya tvaṣṭuḥ 'piba' ityanena śabdena sāmānādhikaraṇyābhāvāt | na ca pātṛsahabhāvamātreṇa pātṛtvam - "sahaiva daśabhiḥ putrairbhāraṃ vahati gardagrī" | ityatra putrāṇāṃ voḍhṛtvādarśanāt | āstāṃ mantraḥ | vidhibalātvaṣṭurdevatvam - iti cet | na | 'pātnīvatamāgrayaṇādgṛhṇāti"ityatra tvaṣṭurapratīteḥ | tasmāt - adevatvāttvaṣṭā nopalakṣaṇīyaḥ
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.