------------------ ये सप्तदश संख्याताः, ते ब्रह्मादिषु चमसाध्वर्युषु च ये केचिदिच्छया ग्रहीतव्याः । विशेषस्याश्रवणात्- इति चेत् । मैवम् । दक्षिणावाक्ये दीक्षावाक्ये च विशेषश्रवणात् । ऽऋत्विग्भ्यो दक्षिणां ददातिऽ इत्युक्त्वा तद्विशेषः श्रूयते- ऽअग्नीधे ददातिऽ ऽ ब्रह्मणे ददातिऽ इत्यादिना । दीक्षावाक्यं च तत्र प्रकरणे ऽये यजमानास्त ऋत्विजःऽ इत्युक्त्वानन्तरमेव माम्नाद्यते- ऽअध्वर्युर्गृहपतिं दीक्षयित्वा ब्रह्माणं दीक्षयति, तत उद्वातारम्, ततो होतारम्, ततस्तं प्रतिप्रस्थाता दीक्षयित्वार्धिनो दीक्षयति ब्राह्मणाच्छंसिनं ब्रह्मणः, प्रस्तोतारमुद्गातुः, मैत्रावरुणं होतुः । ततस्तं नेष्टा दीक्षयित्वा तृतीयिनो दीक्षयति- अग्नीधं ब्रह्मणः, प्रतिहर्तारमुद्गातुः, अच्छावाकं होतुः । ततस्तमुन्नेता दीक्षयित्वा पादिनो दीक्षयति- पोतारं ब्रह्मणः, सुब्रह्मण्यमुद्गातुः, ग्रावस्तुतं होतुः । ततस्तमन्यो ब्राह्मणो दीक्षयतिऽ इति अस्यायमर्थः- ऽअध्वर्युर्यजुर्वेदप्रोक्तं करोति, तस्य पुरुषास्त्रयः-ब्राह्मणाच्छंसी, अग्नीत्, पोता चेति । उद्गातोद्गानं करोति, तस्य पुरुषास्त्रयः - प्रस्तोता, प्रतिहर्ता, सुब्रह्मण्यश्चेति । होता शंसनं करोति, तस्य पुरुषास्त्रयः- मैत्रावरुणः अच्छावाकः, ग्रावस्तुदिति । चतुर्षु वर्गेषु ये प्रथमास्ते दक्षिणां संपूर्णा प्राप्नुवन्ति । ये द्वितीयास्ते तदर्ध प्राप्नुवन्ति- इत्यर्धिनः । ये तृतीयास्ते तृतीयांशं प्राप्नुवन्ति- इति तृतीयिनः । ये चतुर्थास्ते चतुर्थमंशं प्राप्नुवन्ति- इति पादिनः । तामेतानुक्तक्रमेण स स पुरुषः संस्करोतिऽ इति । अत्र - दीक्षावाक्ये निर्दिष्टा अध्वर्युप्रभृतय ऋत्विजः षोडश, न तु चमसाध्वर्यवः- इति नियमो द्रष्टव्यः
------------------ ye saptadaśa saṃkhyātāḥ, te brahmādiṣu camasādhvaryuṣu ca ye kecidicchayā grahītavyāḥ | viśeṣasyāśravaṇāt- iti cet | maivam | dakṣiṇāvākye dīkṣāvākye ca viśeṣaśravaṇāt | 'ṛtvigbhyo dakṣiṇāṃ dadāti' ityuktvā tadviśeṣaḥ śrūyate- 'agnīdhe dadāti' ' brahmaṇe dadāti' ityādinā | dīkṣāvākyaṃ ca tatra prakaraṇe 'ye yajamānāsta ṛtvijaḥ' ityuktvānantarameva māmnādyate- 'adhvaryurgṛhapatiṃ dīkṣayitvā brahmāṇaṃ dīkṣayati, tata udvātāram, tato hotāram, tatastaṃ pratiprasthātā dīkṣayitvārdhino dīkṣayati brāhmaṇācchaṃsinaṃ brahmaṇaḥ, prastotāramudgātuḥ, maitrāvaruṇaṃ hotuḥ | tatastaṃ neṣṭā dīkṣayitvā tṛtīyino dīkṣayati- agnīdhaṃ brahmaṇaḥ, pratihartāramudgātuḥ, acchāvākaṃ hotuḥ | tatastamunnetā dīkṣayitvā pādino dīkṣayati- potāraṃ brahmaṇaḥ, subrahmaṇyamudgātuḥ, grāvastutaṃ hotuḥ | tatastamanyo brāhmaṇo dīkṣayati' iti asyāyamarthaḥ- 'adhvaryuryajurvedaproktaṃ karoti, tasya puruṣāstrayaḥ-brāhmaṇācchaṃsī, agnīt, potā ceti | udgātodgānaṃ karoti, tasya puruṣāstrayaḥ - prastotā, pratihartā, subrahmaṇyaśceti | hotā śaṃsanaṃ karoti, tasya puruṣāstrayaḥ- maitrāvaruṇaḥ acchāvākaḥ, grāvastuditi | caturṣu vargeṣu ye prathamāste dakṣiṇāṃ saṃpūrṇā prāpnuvanti | ye dvitīyāste tadardha prāpnuvanti- ityardhinaḥ | ye tṛtīyāste tṛtīyāṃśaṃ prāpnuvanti- iti tṛtīyinaḥ | ye caturthāste caturthamaṃśaṃ prāpnuvanti- iti pādinaḥ | tāmetānuktakrameṇa sa sa puruṣaḥ saṃskaroti' iti | atra - dīkṣāvākye nirdiṣṭā adhvaryuprabhṛtaya ṛtvijaḥ ṣoḍaśa, na tu camasādhvaryavaḥ- iti niyamo draṣṭavyaḥ
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.