------------------ ऽअग्नीषोमीयं पशुमालभेतऽ इत्यत्र पशोरेकत्वं यजनाङ्गं न भवति । तस्य श्रुत्या पशुसंबन्धावगमात् । ऽपशुम्ऽ इत्येतस्मिन्नेव पदे पशुतदेकत्वयोः श्रवणात्पदान्तरनैरपेक्ष्येण परस्परसंबन्धो ऽवगम्यते । यागस्तु ऽआलभेतऽ इत्यनेन पदान्तरेणोपात्तः । तत्र वाक्येन संबन्धावगतिः । वाक्याच्च श्रुतिर्बलीयसी । तत एकत्वस्य यागाङ्गत्वाभावाद्द्वाभ्यां बहुभिर्वा यागो ऽनुष्ठातुं शक्यते- इति प्राप्ते, ब्रूमः- ऽपशुम्ऽ इति पदं यद्यप्येकम्, तथापि प्रकृत्या पशुर्मिर्दिष्टः । प्रत्ययेन कारकत्वम्, एकत्वं च, इत्युभयं निर्दिष्टम् । तत एकत्वस्याऽसन्नतरे कारके प्रथमं संबन्धो भवति । कारकत्वं नाम क्रियाहेतुत्वम् । तथा सति कारकद्वारा क्रियायामपि संबन्धः प्रत्ययेनैवावगतः । क्रियाविशेषश्च संनिहितपदान्तरोपात्तो याग इति यजनाङ्गत्वमेकत्वस्य सिध्यति । तच्चैकत्वं स्वयममूर्ततया यागक्रियां निष्पादयितुमसमर्थ सत्तत्र समर्थे पशुद्रव्यं पश्चादवच्छिनत्ति । तत एकत्वस्य यागाङ्गत्वान्न द्वाभ्यां त्रिभिर्वा यागसिद्धिः । एवम्- ऽअनड्वाहौ युनक्तिऽ ऽवसन्ताय कपिञ्जलानालभतेऽ इत्यत्र द्वित्वबहुत्वयोर्विवक्षितत्वं द्रष्टव्यम्
------------------ 'agnīṣomīyaṃ paśumālabheta' ityatra paśorekatvaṃ yajanāṅgaṃ na bhavati | tasya śrutyā paśusaṃbandhāvagamāt | 'paśum' ityetasminneva pade paśutadekatvayoḥ śravaṇātpadāntaranairapekṣyeṇa parasparasaṃbandho 'vagamyate | yāgastu 'ālabheta' ityanena padāntareṇopāttaḥ | tatra vākyena saṃbandhāvagatiḥ | vākyācca śrutirbalīyasī | tata ekatvasya yāgāṅgatvābhāvāddvābhyāṃ bahubhirvā yāgo 'nuṣṭhātuṃ śakyate- iti prāpte, brūmaḥ- 'paśum' iti padaṃ yadyapyekam, tathāpi prakṛtyā paśurmirdiṣṭaḥ | pratyayena kārakatvam, ekatvaṃ ca, ityubhayaṃ nirdiṣṭam | tata ekatvasyā'sannatare kārake prathamaṃ saṃbandho bhavati | kārakatvaṃ nāma kriyāhetutvam | tathā sati kārakadvārā kriyāyāmapi saṃbandhaḥ pratyayenaivāvagataḥ | kriyāviśeṣaśca saṃnihitapadāntaropātto yāga iti yajanāṅgatvamekatvasya sidhyati | taccaikatvaṃ svayamamūrtatayā yāgakriyāṃ niṣpādayitumasamartha sattatra samarthe paśudravyaṃ paścādavacchinatti | tata ekatvasya yāgāṅgatvānna dvābhyāṃ tribhirvā yāgasiddhiḥ | evam- 'anaḍvāhau yunakti' 'vasantāya kapiñjalānālabhate' ityatra dvitvabahutvayorvivakṣitatvaṃ draṣṭavyam
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.