नमस् ते हरसे शोचिषे चाथो ते अर्चिषे नमः । अन्यांस् ते अस्मत् तपन्तु हेतयः पावको अस्मभ्यं शिवो भव ॥ द्रुषदे वण् नृषदे वड् अप्सुषदे वड् बर्हिषदे वड् वनर्षदे वट् स्वर्विदे वट् ॥ अन्नपते अन्नस्य नो देह्य् अनमीवस्य शुष्मिणः । प्रप्र दातारं तारिषा ऊर्जं नो धेहि द्विपदे चतुष्पदे ॥ ये देवा देवानां यज्ञिया यज्ञियानां संवत्सरीयम् उप भागम् आसते । अहुतादो हविषो यज्ञे अस्मिन्त् स्वयं पिबन्तु मधुनो घृतस्य ॥ ये देवा देवेभ्यो अधि देवत्वम् आयन् ये ब्रह्मणः पुरएतारो अस्य । येभ्यो न ऋते पवते धाम किं चन न ते दिवो न पृथिव्या अधि स्नुषु ॥ प्राणदा अपानदा व्यानदा वर्चोधा वरिवोधाः । अन्यांस् ते अस्मत् तपन्तु हेतयः पावको अस्मभ्यं शिवो भव
namas te harase śociṣe cātho te arciṣe namaḥ / anyāṃs te asmat tapantu hetayaḥ pāvako asmabhyaṃ śivo bhava // druṣade vaṇ nṛṣade vaḍ apsuṣade vaḍ barhiṣade vaḍ vanarṣade vaṭ svarvide vaṭ // annapate annasya no dehy anamīvasya śuṣmiṇaḥ / prapra dātāraṃ tāriṣā ūrjaṃ no dhehi dvipade catuṣpade // ye devā devānāṃ yajñiyā yajñiyānāṃ saṃvatsarīyam upa bhāgam āsate / ahutādo haviṣo yajñe asmint svayaṃ pibantu madhuno ghṛtasya // ye devā devebhyo adhi devatvam āyan ye brahmaṇaḥ puraetāro asya / yebhyo na ṛte pavate dhāma kiṃ cana na te divo na pṛthivyā adhi snuṣu // prāṇadā apānadā vyānadā varcodhā varivodhāḥ / anyāṃs te asmat tapantu hetayaḥ pāvako asmabhyaṃ śivo bhava
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
य इमा विश्वा भुवनानि जुह्वद् ऋषिर् होता न्यसीदत् पिता नः । स आशिषा द्रविणम् इछमानः प्रथमछद् अवरं आविवेश ॥ किं स्विद् वनं क उ स वृक्ष आसीद् यतो द्यावापृथिवी निष्टतक्षुः । मनीषिणो मनसा पृछतेद् उ तद् यद् अध्यतिष्ठद् भुवनानि धारयन् ॥ किं स्विद् आसीद् अधिष्ठानम् आरम्भणं कतमत् स्वित् कथासीत् । यतो भूमिं जनयन् विश्वकर्मा वि द्याम् और्णोन् महिना विश्वचक्षाः । यो विश्वचक्षुर् उत विश्वतोमुखो विश्वतोहस्त उत विश्वतस्पात् । सं बाहुभ्याम् अधमत् सं पतत्रैर् द्यावाभूमी जनयन् देव एकः ॥ या ते धामानि परमाणि यावमा या मध्यमा विश्वकर्मन्न् उतेमा । शिक्षा सखिभ्यो हविषा स्वधावः स्वयं यजस्व तन्वं जुषाणः ॥ विश्वकर्मन् हविषा वर्धनेन त्रातारम् इन्द्रम् अकृणोर् अवध्यम् । तस्मै विशः समनमन्त दैवीर् अयम् उग्रो विहव्यो यथासत् ॥ विश्वकर्मन् हविषा वावृधानः स्वयं यजस्व पृथिवीम् उत द्याम् । मुह्यन्त्व् अन्ये अभितो जनास इहास्माकं मघवा सूरिर् अस्तु ॥ वाचस्पतिं विश्वकर्माणम् ऊतये मनोयुजं वाजे अद्याहुवेम । स नो नेदिष्ठा हवना जुजोष विश्वशंभूर् अवसे साधुकर्मा
ya imā viśvā bhuvanāni juhvad ṛṣir hotā nyasīdat pitā naḥ / sa āśiṣā draviṇam ichamānaḥ prathamachad avaraṃ āviveśa // kiṃ svid vanaṃ ka u sa vṛkṣa āsīd yato dyāvāpṛthivī niṣṭatakṣuḥ / manīṣiṇo manasā pṛchated u tad yad adhyatiṣṭhad bhuvanāni dhārayan // kiṃ svid āsīd adhiṣṭhānam ārambhaṇaṃ katamat svit kathāsīt / yato bhūmiṃ janayan viśvakarmā vi dyām aurṇon mahinā viśvacakṣāḥ / yo viśvacakṣur uta viśvatomukho viśvatohasta uta viśvataspāt / saṃ bāhubhyām adhamat saṃ patatrair dyāvābhūmī janayan deva ekaḥ // yā te dhāmāni paramāṇi yāvamā yā madhyamā viśvakarmann utemā / śikṣā sakhibhyo haviṣā svadhāvaḥ svayaṃ yajasva tanvaṃ juṣāṇaḥ // viśvakarman haviṣā vardhanena trātāram indram akṛṇor avadhyam / tasmai viśaḥ samanamanta daivīr ayam ugro vihavyo yathāsat // viśvakarman haviṣā vāvṛdhānaḥ svayaṃ yajasva pṛthivīm uta dyām / muhyantv anye abhito janāsa ihāsmākaṃ maghavā sūrir astu // vācaspatiṃ viśvakarmāṇam ūtaye manoyujaṃ vāje adyāhuvema / sa no nediṣṭhā havanā jujoṣa viśvaśaṃbhūr avase sādhukarmā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न तं विदाथ य इमा जजानान्यद् युष्माकम् अन्तरं बभूव । नीहारेण प्रावृता जल्प्या चासुतृप उक्थशासश् चरन्ति
na taṃ vidātha ya imā jajānānyad yuṣmākam antaraṃ babhūva / nīhāreṇa prāvṛtā jalpyā cāsutṛpa ukthaśāsaś caranti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उद् एनम् उत्तरं नयाग्ने घृतेनाहुत । सम् एनं वर्चसा सृज प्रजया च बहुं कृधि ॥ इन्द्रेमं प्रतरं नय सजातानाम् असद् वशी ॥ रायस्पोषेण संसृज देवेभ्यो भागदा असत् ॥ यस्य कुर्मो गृहे हविस् तम् अग्ने वर्धया त्वम् । तस्मै देवा अधिब्रुवन्न् अयं च ब्रह्मणस्पतिः ॥ आशुः शिशानो वृषभो न युध्मो घनाघनः क्षोभनश् चर्षणीनाम् । संक्रन्दनो ऽनिमिष एकवीरः शतं सेना अजयत् साकम् इन्द्रः ॥ संक्रन्दनेनानिमिषेण जिष्णुना युत्कारेण दुश्च्यवनेन धृष्णुना । तद् इन्द्रेण जयत तत् सहध्वं युधो नरा इषुहस्तेन वृष्णा ॥ स इषुहस्तैः स निषङ्गिभिर् वशी संसृष्टासु युत्स्व् इन्द्रो गणेषु । संसृष्ठजित् सोमपा बाहुशर्ध्य् ·र्ध्वधन्वा प्रतिहिताभिर् अस्ता ॥ बृहस्पते परिदीया रथेन रक्षोहामित्रं अपबाधमानः । प्रभञ्जन्त् सेनाः प्रमृणो युधा जयन्न् अस्माकम् एध्य् अविता रथानाम् ॥ अभि गोत्राणि सहसा गाहमान आदायो वीरः शतमन्युर् इन्द्रः । दुश्च्यवनः पृतनाषाड् अयोध्यो ऽस्माकं सेना अवतु प्र युत्सु ॥ बलविज्ञायः स्थविरः प्रवीरः सहस्वान् वाजी सहमान उग्रः । अभिवीरो अभिसत्वा सहोजिज् जैत्रम् इन्द्र रथम् आतिष्ठ गोवित् ॥ गोत्रभिदं गोविदं वज्रबाहुं जयन्तम् अज्म प्रमृणन्तम् ओजसा । इमं सजाता अनुवीरयध्वम् इन्द्रं सखायो अनु संरभध्वम् ॥ इन्द्र एषां नेता बृहस्पतिर् दक्षिणा यज्ञः पुर एतु सोमः । देवसेनानाम् अभिभञ्जतीनां जयन्तीनां मरुतो यन्तु मध्ये ॥ इन्द्रस्य वृष्णो वरुणस्य राज्ञ आदित्यानां मरुतां शर्ध उग्रम् । महामनसां भुवनच्यवानां घोषो देवानां जयताम् उदस्थात् ॥ अस्माकम् इन्द्रः समृतेषु ध्वजेष्व् अस्माकं या इषवस् ता जयन्तु । अस्माकं वीरा उत्तरे भवन्त्व् अस्मान् उ देवा अवता भरेष्व् आ
ud enam uttaraṃ nayāgne ghṛtenāhuta / sam enaṃ varcasā sṛja prajayā ca bahuṃ kṛdhi // indremaṃ prataraṃ naya sajātānām asad vaśī // rāyaspoṣeṇa saṃsṛja devebhyo bhāgadā asat // yasya kurmo gṛhe havis tam agne vardhayā tvam / tasmai devā adhibruvann ayaṃ ca brahmaṇaspatiḥ // āśuḥ śiśāno vṛṣabho na yudhmo ghanāghanaḥ kṣobhanaś carṣaṇīnām / saṃkrandano 'nimiṣa ekavīraḥ śataṃ senā ajayat sākam indraḥ // saṃkrandanenānimiṣeṇa jiṣṇunā yutkāreṇa duścyavanena dhṛṣṇunā / tad indreṇa jayata tat sahadhvaṃ yudho narā iṣuhastena vṛṣṇā // sa iṣuhastaiḥ sa niṣaṅgibhir vaśī saṃsṛṣṭāsu yutsv indro gaṇeṣu / saṃsṛṣṭhajit somapā bāhuśardhy ·rdhvadhanvā pratihitābhir astā // bṛhaspate paridīyā rathena rakṣohāmitraṃ apabādhamānaḥ / prabhañjant senāḥ pramṛṇo yudhā jayann asmākam edhy avitā rathānām // abhi gotrāṇi sahasā gāhamāna ādāyo vīraḥ śatamanyur indraḥ / duścyavanaḥ pṛtanāṣāḍ ayodhyo 'smākaṃ senā avatu pra yutsu // balavijñāyaḥ sthaviraḥ pravīraḥ sahasvān vājī sahamāna ugraḥ / abhivīro abhisatvā sahojij jaitram indra ratham ātiṣṭha govit // gotrabhidaṃ govidaṃ vajrabāhuṃ jayantam ajma pramṛṇantam ojasā / imaṃ sajātā anuvīrayadhvam indraṃ sakhāyo anu saṃrabhadhvam // indra eṣāṃ netā bṛhaspatir dakṣiṇā yajñaḥ pura etu somaḥ / devasenānām abhibhañjatīnāṃ jayantīnāṃ maruto yantu madhye // indrasya vṛṣṇo varuṇasya rājña ādityānāṃ marutāṃ śardha ugram / mahāmanasāṃ bhuvanacyavānāṃ ghoṣo devānāṃ jayatām udasthāt // asmākam indraḥ samṛteṣu dhvajeṣv asmākaṃ yā iṣavas tā jayantu / asmākaṃ vīrā uttare bhavantv asmān u devā avatā bhareṣv ā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दैव्याय धात्रे देष्ट्रे देवश्रीः श्रीमनाः शतपात् । परिगृह्य यज्ञम् आयन् ॥ हरिकेशः सूर्यरश्मिः पुरस्तात् सविता ज्योतिर् उदयं अजस्रम् । तस्य पूषा प्रसवे याति विद्वान्त् संपश्यन् विश्वा भुवनानि गोपाः ॥ देवा देवेष्व् अध्वर्यन्तो अस्थुर् वीतं शमित्रा शमितं यजध्यै । तुरीयो यज्ञो यत्र हव्यम् एति ततो वाका आशिषो नो जुषन्ताम् ॥ इन्द्रं विश्वा अवीवृधन्त् समुद्रव्यचसं गिरः । रथीतमं रथीनां वाजानां सत्पतिं पतिम् ॥ विमान एष दिवो मध्य आस्त आपपृवान् रोदसी अन्तरिक्षम् । स विश्वाचीर् अभिचष्टे घृताचीर् अन्तरा पूर्वम् अपरं च केतुम् ॥ उक्षा समुद्रे अरुणः सुपर्णः पूर्वस्य योनिं पितुर् आविवेश । मध्ये दिवो निहितः पृश्निर् अश्मा विचक्रमे रजसस् पात्य् अन्तौ ॥ सुम्नहूर् यज्ञ आ च वक्षद् यक्षद् अग्निर् देवो देवं आ च वक्षत् । देवहूर् यज्ञ आ च वक्षद् यक्षद् अग्निर् देवो देवं आ च वक्षत् ॥ वाजस्य मा प्रसवेनेति द्वे
daivyāya dhātre deṣṭre devaśrīḥ śrīmanāḥ śatapāt / parigṛhya yajñam āyan // harikeśaḥ sūryaraśmiḥ purastāt savitā jyotir udayaṃ ajasram / tasya pūṣā prasave yāti vidvānt saṃpaśyan viśvā bhuvanāni gopāḥ // devā deveṣv adhvaryanto asthur vītaṃ śamitrā śamitaṃ yajadhyai / turīyo yajño yatra havyam eti tato vākā āśiṣo no juṣantām // indraṃ viśvā avīvṛdhant samudravyacasaṃ giraḥ / rathītamaṃ rathīnāṃ vājānāṃ satpatiṃ patim // vimāna eṣa divo madhya āsta āpapṛvān rodasī antarikṣam / sa viśvācīr abhicaṣṭe ghṛtācīr antarā pūrvam aparaṃ ca ketum // ukṣā samudre aruṇaḥ suparṇaḥ pūrvasya yoniṃ pitur āviveśa / madhye divo nihitaḥ pṛśnir aśmā vicakrame rajasas pāty antau // sumnahūr yajña ā ca vakṣad yakṣad agnir devo devaṃ ā ca vakṣat / devahūr yajña ā ca vakṣad yakṣad agnir devo devaṃ ā ca vakṣat // vājasya mā prasaveneti dve
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्रमध्वम् अग्निना नाकम् उख्यं हस्तेषु बिभ्रतः । दिवः पृष्ठं स्वर् गत्वा मिश्रा देवेभिर् आध्वम् ॥ प्राचीम् अनु ॥ अग्ने प्रेहि प्रथमो देवायतां चक्षुर् देवानाम् उत मर्त्यानाम् । इयक्षमाणा भृगुभिः सह स्वर् यन्तु यजमानाः स्वस्ति ॥ स्वर् : फ़्न् एमेन्देद्। एद्।: स्वर्। पृथिव्या अहम् उद् अन्तरिक्षम् आरुहम् अन्तरिक्षाद् दिवम् आरुहम् । दिवो नाकस्य पृष्ठात् स्वर् ज्योतिर् अगाम् अहम् ॥ उद् : फ़्न् एमेन्देद्। एद्।: उद्। स्वर् यन्तो नापेक्षन्ता आ द्यां रोहन्ति रोदसी । यज्ञं ये विश्वतोधारं सुविद्वांसो वितेनिरे ॥ स्वर् : फ़्न् एमेन्देद्। एद्।: स्वर्। नक्तोषासाग्ने सहस्राक्ष ॥ सुपर्णो ऽसि गरुत्मान् पृष्ठे पृथिव्याः सीद । भासान्तरिक्षम् आपृण ज्योतिषा दिवम् उत्तभान तेजसा दिशा उद्दृंह ॥ आजुह्वानः सुप्रतीकः पुरस्ताद् अग्ने स्वं योनिम् आसीद साध्या । अस्मिन्त् सधस्थे अध्य् उत्तरस्मिन् विश्वे देवा यजमानश् च सीदत ॥ तां सवितुर् वरेण्यस्य चित्राम् आहं वृणे सुमतिं विश्वजन्याम् । याम् अस्य कण्वो अदुहत् प्रपीनां सहस्रधारां पयसा महीं गाम् ॥ विधेम ते परमे जन्मन्न् अग्ने विधेम स्तोमैर् अवरे सधस्थे । यस्माद् योनेर् उदारिथा यजा तं प्र त्वे समिद्धे जुहुरे हवींषि ॥ प्रेद्धो अग्ने दीदिहि पुरो नो ऽजस्रया सूर्म्या यविष्ठ । तां शश्वन्ता उपयन्ति वाजाः ॥ अग्ने तम् अद्य सप्त ते अग्ने ॥ चितिं जुहोमि मनसा यथा देवा इहागमन् । वीतिहोत्रा ऋतावृधः ॥ समुद्रस्य वो वयुनस्य पत्मन् जुहोमि विश्वकर्मणे । विश्वाहादाभ्यं हविः
kramadhvam agninā nākam ukhyaṃ hasteṣu bibhrataḥ / divaḥ pṛṣṭhaṃ svar gatvā miśrā devebhir ādhvam // prācīm anu // agne prehi prathamo devāyatāṃ cakṣur devānām uta martyānām / iyakṣamāṇā bhṛgubhiḥ saha svar yantu yajamānāḥ svasti // svar : FN emended. Ed.: svar. pṛthivyā aham ud antarikṣam āruham antarikṣād divam āruham / divo nākasya pṛṣṭhāt svar jyotir agām aham // ud : FN emended. Ed.: ud. svar yanto nāpekṣantā ā dyāṃ rohanti rodasī / yajñaṃ ye viśvatodhāraṃ suvidvāṃso vitenire // svar : FN emended. Ed.: svar. naktoṣāsāgne sahasrākṣa // suparṇo 'si garutmān pṛṣṭhe pṛthivyāḥ sīda / bhāsāntarikṣam āpṛṇa jyotiṣā divam uttabhāna tejasā diśā uddṛṃha // ājuhvānaḥ supratīkaḥ purastād agne svaṃ yonim āsīda sādhyā / asmint sadhasthe adhy uttarasmin viśve devā yajamānaś ca sīdata // tāṃ savitur vareṇyasya citrām āhaṃ vṛṇe sumatiṃ viśvajanyām / yām asya kaṇvo aduhat prapīnāṃ sahasradhārāṃ payasā mahīṃ gām // vidhema te parame janmann agne vidhema stomair avare sadhasthe / yasmād yoner udārithā yajā taṃ pra tve samiddhe juhure havīṃṣi // preddho agne dīdihi puro no 'jasrayā sūrmyā yaviṣṭha / tāṃ śaśvantā upayanti vājāḥ // agne tam adya sapta te agne // citiṃ juhomi manasā yathā devā ihāgaman / vītihotrā ṛtāvṛdhaḥ // samudrasya vo vayunasya patman juhomi viśvakarmaṇe / viśvāhādābhyaṃ haviḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.