Library·Maitrāyaṇī Saṃhitā·4·4.11

Maitrāyaṇī Saṃhitā 4.11

इडायास् त्वा पदे वयं दधिक्राव्णो अकारिषम् ॥ दधिक्रावाणं बुबुधानो अग्निम् उप ब्रुव उषसं सूर्यं गाम् । ब्रध्नं मंश्चतोर् वरुणस्य बभ्रुं ते विश्वास्मद् दुरिता यावयन्तु ॥ अग्निर् होता न्यसीदद् यजीयान् उपस्थे मातुः सुरभा उलोके । युवा कविः पुरुनिष्ठ ऋतावा धर्ता कृष्टीनाम् उत मध्य इद्धः ॥ साध्वीम् अकर् देववीतिं नो अद्य यज्ञस्य जिह्वाम् अविदाम गुह्यम् । स आयुर् आगात् सुरभिर् वसानो भद्राम् अकर् देवहूतिं नो अद्य ॥ यच् चिद् धि ते ॥ महश् चिद् अग्ना एनसो अभीक ऊर्वाद् देवानाम् उत मर्त्यानाम् । मा ते सखायः सदम् इद् रिषाम यछा तोकाय तनयाय शं योः ॥ मही द्यौः पृथिवी च नः ॥ घृतवती भुवनानाम् अभिश्रियोर्वी पृथ्वी मधुदुघे सुपेशसा । द्यावापृथिवी वरुणस्य धर्मणा विष्कभिते अजरे भूरिरेतसा

iḍāyās tvā pade vayaṃ dadhikrāvṇo akāriṣam // dadhikrāvāṇaṃ bubudhāno agnim upa bruva uṣasaṃ sūryaṃ gām / bradhnaṃ maṃścator varuṇasya babhruṃ te viśvāsmad duritā yāvayantu // agnir hotā nyasīdad yajīyān upasthe mātuḥ surabhā uloke / yuvā kaviḥ puruniṣṭha ṛtāvā dhartā kṛṣṭīnām uta madhya iddhaḥ // sādhvīm akar devavītiṃ no adya yajñasya jihvām avidāma guhyam / sa āyur āgāt surabhir vasāno bhadrām akar devahūtiṃ no adya // yac cid dhi te // mahaś cid agnā enaso abhīka ūrvād devānām uta martyānām / mā te sakhāyaḥ sadam id riṣāma yachā tokāya tanayāya śaṃ yoḥ // mahī dyauḥ pṛthivī ca naḥ // ghṛtavatī bhuvanānām abhiśriyorvī pṛthvī madhudughe supeśasā / dyāvāpṛthivī varuṇasya dharmaṇā viṣkabhite ajare bhūriretasā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आ सवं सवितुर् यथा भगस्येव भुजिं हुवे । अग्निं समुद्रवाससम् ॥ हुवे वातस्वनं कविं पर्जन्यक्रद्यं सहः । अग्निं समुद्रवाससम् ॥ वृषा सोम द्युमं असि ॥ आ ये तन्वन्ति रश्मिभिस् तिरः समुद्रम् अर्णवम् । मरुद्भिर् अग्ना आगहि ॥ आ वो यन्तूदवाहासो अद्य वृष्टिं ये विश्वे मरुतो जुनन्ति । अयं यो अग्निर्मरुतः समिद्ध एतं जुषध्वं कवयो युवानः ॥ यं त्वा देवापिः शुशुचानो अग्न आर्ष्टिषेणो मनुष्यः समीधे । विश्वेभिर् देवैर् अनुमद्यमानः प्र पर्जन्यम् ईरया वृष्टिमन्तम् ॥ अग्ने बाधस्व वि मृधो वि दुर्गहापामीवाम् अप रक्षांसि सेध । अस्मात् समुद्राद् बृहतो दिवो नो ऽपां भूमानम् उप नः सृजेह ॥ प्रिया वो नाम हुवे तुराणाम् आ यत् तृपन् मरुतो वावशानः ॥ श्रियसे कं भानुभिः संमिमिक्षिरे ते रश्म्मिभिस् त ऋक्वभिः सुखादयः । ते वाशीमन्त इष्मिणो अभीरवो विद्रे प्रियस्य मारुतस्य धाम्नः ॥ मरुतो यद् ध वो दिवः ॥ प्रैषाम् अज्मेषु विथुरेव रेजते भूमिर् यामेषु यद् ध युञ्जते शुभे । ते क्रीडयो धुनयो भ्राजदृष्ट्यः स्वयं महित्वं पनयन्त धूतयः

ā savaṃ savitur yathā bhagasyeva bhujiṃ huve / agniṃ samudravāsasam // huve vātasvanaṃ kaviṃ parjanyakradyaṃ sahaḥ / agniṃ samudravāsasam // vṛṣā soma dyumaṃ asi // ā ye tanvanti raśmibhis tiraḥ samudram arṇavam / marudbhir agnā āgahi // ā vo yantūdavāhāso adya vṛṣṭiṃ ye viśve maruto junanti / ayaṃ yo agnirmarutaḥ samiddha etaṃ juṣadhvaṃ kavayo yuvānaḥ // yaṃ tvā devāpiḥ śuśucāno agna ārṣṭiṣeṇo manuṣyaḥ samīdhe / viśvebhir devair anumadyamānaḥ pra parjanyam īrayā vṛṣṭimantam // agne bādhasva vi mṛdho vi durgahāpāmīvām apa rakṣāṃsi sedha / asmāt samudrād bṛhato divo no 'pāṃ bhūmānam upa naḥ sṛjeha // priyā vo nāma huve turāṇām ā yat tṛpan maruto vāvaśānaḥ // śriyase kaṃ bhānubhiḥ saṃmimikṣire te raśmmibhis ta ṛkvabhiḥ sukhādayaḥ / te vāśīmanta iṣmiṇo abhīravo vidre priyasya mārutasya dhāmnaḥ // maruto yad dha vo divaḥ // praiṣām ajmeṣu vithureva rejate bhūmir yāmeṣu yad dha yuñjate śubhe / te krīḍayo dhunayo bhrājadṛṣṭyaḥ svayaṃ mahitvaṃ panayanta dhūtayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्व स्या वो मरुतः स्वधासीद् यन् माम् एकं समधत्ताहिहत्ये । अहं ह्य् उग्रस् तविषस् तुविष्मान् विश्वस्य शत्रोर् अनमं वधस्नैः ॥ भूरि चकर्थ युज्येभिर् अस्मे समानेभिर् वृषभ पौंस्येभिः । भूरीणि हि कृणवामा शविष्ठेन्द्रः कृत्वा मरुतो यद् वशाम ॥ वधीं वृत्रं मरुत इन्द्रियेण स्वेन भामेन तविषो बभूवान् । अहम् एता मनवे विश्वश्चन्द्राः सुगा अपश् चकर वज्रबाहुः ॥ अनुत्तम् आ ते मघवन् नकिर् णु न त्वावं अस्ति देवता विदानः । न जायमानो नशते न जातो यानि करिष्या कृणुहि प्रवृद्ध ॥ एकस्य चिन् मे विभ्व् अस्त्व् ओजो या नु दधृष्वान् कृणवै मनीषा ॥ अहं ह्य् उग्रो मरुतो विदानो यानि च्यवम् इन्द्रा इद् ईश एषाम् ॥ अमन्दन् मा मरुतः स्तोमो अत्र यन् मे नरः श्रुत्यं ब्रह्म चक्र । इन्द्राय वृष्णे सुमखाय मह्यं सख्ये सखायस् तन्वे तनूभिः ॥ एवेद् एते प्रति मा रोचमाना अनेद्यः श्रवा एषो दधानाः । संचक्ष्या मरुतश् चन्द्रवर्णा अछान्त मे छदयाथा च नूनम् ॥ को न्व् अत्र मरुतो मामहे वः प्रयातन सखींर् अछा सखायः । मन्मानि चित्रा अपिवातयन्त एषां भूत नवेदा म ऋतानाम् ॥ आ यद् दुवस्याद् दुवसे न कारुर् अस्मांश् चक्रे मान्यस्य मेधा । ओ षू वर्त मरुतो विप्रम् अछेमा ब्रह्माणि जरिता वो अर्चत् ॥ एष वः स्तोमो मरुत इयं गीर् मान्दार्यस्य मान्यस्य कारोः । एषा यासीष्ट तन्वे वयां विद्यामेषं वृजनं जीरदानुम्

kva syā vo marutaḥ svadhāsīd yan mām ekaṃ samadhattāhihatye / ahaṃ hy ugras taviṣas tuviṣmān viśvasya śatror anamaṃ vadhasnaiḥ // bhūri cakartha yujyebhir asme samānebhir vṛṣabha pauṃsyebhiḥ / bhūrīṇi hi kṛṇavāmā śaviṣṭhendraḥ kṛtvā maruto yad vaśāma // vadhīṃ vṛtraṃ maruta indriyeṇa svena bhāmena taviṣo babhūvān / aham etā manave viśvaścandrāḥ sugā apaś cakara vajrabāhuḥ // anuttam ā te maghavan nakir ṇu na tvāvaṃ asti devatā vidānaḥ / na jāyamāno naśate na jāto yāni kariṣyā kṛṇuhi pravṛddha // ekasya cin me vibhv astv ojo yā nu dadhṛṣvān kṛṇavai manīṣā // ahaṃ hy ugro maruto vidāno yāni cyavam indrā id īśa eṣām // amandan mā marutaḥ stomo atra yan me naraḥ śrutyaṃ brahma cakra / indrāya vṛṣṇe sumakhāya mahyaṃ sakhye sakhāyas tanve tanūbhiḥ // eved ete prati mā rocamānā anedyaḥ śravā eṣo dadhānāḥ / saṃcakṣyā marutaś candravarṇā achānta me chadayāthā ca nūnam // ko nv atra maruto māmahe vaḥ prayātana sakhīṃr achā sakhāyaḥ / manmāni citrā apivātayanta eṣāṃ bhūta navedā ma ṛtānām // ā yad duvasyād duvase na kārur asmāṃś cakre mānyasya medhā / o ṣū varta maruto vipram achemā brahmāṇi jaritā vo arcat // eṣa vaḥ stomo maruta iyaṃ gīr māndāryasya mānyasya kāroḥ / eṣā yāsīṣṭa tanve vayāṃ vidyāmeṣaṃ vṛjanaṃ jīradānum

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वातोपधूत इषितो वशं अनु त्रिषु यद् अन्ना वेविषद् वितिष्ठसे । आ ते यतन्ते रथ्यो यथा पृथक् शर्धांस्य् अग्ने अजराणि धक्षतः

vātopadhūta iṣito vaśaṃ anu triṣu yad annā veviṣad vitiṣṭhase / ā te yatante rathyo yathā pṛthak śardhāṃsy agne ajarāṇi dhakṣataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अस्वप्नजस् तरणयः सुशेवा अतन्द्रासो ऽवृका अश्रमिष्ठाः । ते पायवः सध्र्यञ्चो निषद्याग्ने तव नः पान्त्व् अमूर ॥ ये पायवो मामतेयं ते अग्ने पश्यन्तो अन्धं दुरिताद् अरक्षन् । ररक्ष तान्त् सुकृतो विश्ववेदा दिप्सन्ता इद् रिपवो नाह देभुः ॥ त्वया वयं सधन्यस् त्वोतास् तव प्रणीत्य् अश्याम वाजान् । उभा शंसा सूदय सत्यताते ऽनुष्ठुया कृणुह्य् अह्रयाण ॥ अया ते अग्ने समिधा विधेम प्रति स्तोमं शस्यमानं गृभाय । दहाशसो रक्षसः पाह्य् अस्मान् द्रुहो निदो मित्रमहो अवद्यात् ॥ अग्नी रक्षांसि सेधति शुक्रशोचिर् अमर्त्यः । शुचिः पावक ईड्यः ॥ त्वं नः सोम विश्वतः

asvapnajas taraṇayaḥ suśevā atandrāso 'vṛkā aśramiṣṭhāḥ / te pāyavaḥ sadhryañco niṣadyāgne tava naḥ pāntv amūra // ye pāyavo māmateyaṃ te agne paśyanto andhaṃ duritād arakṣan / rarakṣa tānt sukṛto viśvavedā dipsantā id ripavo nāha debhuḥ // tvayā vayaṃ sadhanyas tvotās tava praṇīty aśyāma vājān / ubhā śaṃsā sūdaya satyatāte 'nuṣṭhuyā kṛṇuhy ahrayāṇa // ayā te agne samidhā vidhema prati stomaṃ śasyamānaṃ gṛbhāya / dahāśaso rakṣasaḥ pāhy asmān druho nido mitramaho avadyāt // agnī rakṣāṃsi sedhati śukraśocir amartyaḥ / śuciḥ pāvaka īḍyaḥ // tvaṃ naḥ soma viśvataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अयम् अग्निः सहस्रिणः ॥ तं नेमिम् ऋभवो यथा नमस्व सहूतिभिः । नेदीयो यज्ञम् अङ्गिरः ॥ तस्मै नूनम् अभिद्यवे वाचा विरूप नित्यया । वृष्णे चोदस्व सुष्टुतिम् ॥ कम् उ ष्विद् अस्य सेनयाग्नेर् अपाकचक्षसः । पणिं गोषु स्तरामहे ॥ मा नो देवानां विशः प्रस्नातीर् इवोस्राः । कृशं न हासुर् अघ्न्याः ॥ मा नः समस्य दूढ्यः परिद्वेषसो अंहतिः । ऊर्मिर् न नावम् आवधीत् ॥ नमस् ते अग्ना ओजसे गृणन्ति देव कृष्टयः । अमैर् अमित्रम् अर्दय ॥ इमं यज्ञम् इदं वचो जुजुषाण उपागहि । सोम त्वं नो वृधे भव ॥ कुवित् सु नो गैष्टये ऽग्ने संवेषिषो रयिम् । उरुकृद् उरु णस् कृधि ॥ मा नो अस्मिन् महाधने परा वर्ग् भारभृद् यथा । संवर्गं सं रयिं जय ॥ यस्याजुषन् नमस्विनः शमीम् अदुर्मखस्य वा । तं हेद् अग्निर् विधावति ॥ अन्यम् अस्मद् भिया इयम् अग्ने सिषक्तु दुछुना । वर्धा नो अमवञ् शवः

ayam agniḥ sahasriṇaḥ // taṃ nemim ṛbhavo yathā namasva sahūtibhiḥ / nedīyo yajñam aṅgiraḥ // tasmai nūnam abhidyave vācā virūpa nityayā / vṛṣṇe codasva suṣṭutim // kam u ṣvid asya senayāgner apākacakṣasaḥ / paṇiṃ goṣu starāmahe // mā no devānāṃ viśaḥ prasnātīr ivosrāḥ / kṛśaṃ na hāsur aghnyāḥ // mā naḥ samasya dūḍhyaḥ paridveṣaso aṃhatiḥ / ūrmir na nāvam āvadhīt // namas te agnā ojase gṛṇanti deva kṛṣṭayaḥ / amair amitram ardaya // imaṃ yajñam idaṃ vaco jujuṣāṇa upāgahi / soma tvaṃ no vṛdhe bhava // kuvit su no gaiṣṭaye 'gne saṃveṣiṣo rayim / urukṛd uru ṇas kṛdhi // mā no asmin mahādhane parā varg bhārabhṛd yathā / saṃvargaṃ saṃ rayiṃ jaya // yasyājuṣan namasvinaḥ śamīm adurmakhasya vā / taṃ hed agnir vidhāvati // anyam asmad bhiyā iyam agne siṣaktu duchunā / vardhā no amavañ śavaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.