Maitrāyaṇī Saṃhitā 4.12

इयं विसृष्टिर् यत आबभूव यदि वा दधे यदि वा न । यो अस्याध्यक्षः परमे व्योमन्त् सो अङ्ग वेद यदि वा न वेद ॥ इदं विष्णुर् विचक्रमे ॥ तद् अस्य प्रियम् अभि पाथो अश्यां नरो यत्र देवयवो मदन्ति । उरुक्रमस्य स हि बन्धुर् इत्था विष्णोः पदे परमे मध्वा उत्सः ॥ विश्वे देवा ऋतावृधः ॥ विश्वे देवाः शृणुतेमं हवं मे ये अन्तरिक्षे य उप द्यवि ष्ठ । ये अग्निजिह्वा उत वा यजत्रा आसद्यास्मिन् बर्हिषि मादयध्वम् ॥ इन्द्राणी पत्या सुजितं जिगाय सेना ह नाम पृथिवी धनंजया विश्वव्यचा अदितिः सूर्यत्वक् । इन्द्राणी प्रासहा संजयन्ती तस्यै त एना हविषा विधेम ॥ उपप्रेहि वाचस्पते देवेन मनसा सह । वसुपते विरमय मय्य् एव तन्वं मम ॥ ये त्रिसप्ताः परियन्ति विश्वा रूपाणि बिभ्रतः । वाचस्पतिर् बला तेषां तन्वो ऽद्य दधातु मे

iyaṃ visṛṣṭir yata ābabhūva yadi vā dadhe yadi vā na / yo asyādhyakṣaḥ parame vyomant so aṅga veda yadi vā na veda // idaṃ viṣṇur vicakrame // tad asya priyam abhi pātho aśyāṃ naro yatra devayavo madanti / urukramasya sa hi bandhur itthā viṣṇoḥ pade parame madhvā utsaḥ // viśve devā ṛtāvṛdhaḥ // viśve devāḥ śṛṇutemaṃ havaṃ me ye antarikṣe ya upa dyavi ṣṭha / ye agnijihvā uta vā yajatrā āsadyāsmin barhiṣi mādayadhvam // indrāṇī patyā sujitaṃ jigāya senā ha nāma pṛthivī dhanaṃjayā viśvavyacā aditiḥ sūryatvak / indrāṇī prāsahā saṃjayantī tasyai ta enā haviṣā vidhema // upaprehi vācaspate devena manasā saha / vasupate viramaya mayy eva tanvaṃ mama // ye trisaptāḥ pariyanti viśvā rūpāṇi bibhrataḥ / vācaspatir balā teṣāṃ tanvo 'dya dadhātu me

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मदो न यः सोम्यो बोधिचक्षा वातश् च नु च्यवन इन्दुविक्षाः । स तप्नुः शुचसे न सूरः स स्वेदयुः शुशुचानो न घर्मः ॥ इन्द्रियाणि शतक्रतो या ते जनेषु पञ्चसु । इन्द्र तानि ता आवृणे ॥ अनु ते दायि मह इन्द्रियाय सत्रा ते विश्वम् अनु वृत्रहत्ये । अनु क्षत्रम् अनु सहो यजत्रेन्द्र देवेभिर् अनु ते नृषह्ये ॥ अनवस् ते रथम् अश्वाय तक्षन् त्वष्टा वज्रं पुरुहूत द्युमन्तम् । ब्रह्माणा इन्द्रं महयन्तो अर्कैर् अवर्धयन्न् अहये हन्तवा उ ॥ वृष्णे यत् ते वृषणो अर्कम् अर्चान् इन्द्र ग्रावाणो अदितिः सजोषाः । अनश्वासो ये पवयो ऽरथा इन्द्रेषिता अभ्यवर्तन्त दस्यून्

mado na yaḥ somyo bodhicakṣā vātaś ca nu cyavana induvikṣāḥ / sa tapnuḥ śucase na sūraḥ sa svedayuḥ śuśucāno na gharmaḥ // indriyāṇi śatakrato yā te janeṣu pañcasu / indra tāni tā āvṛṇe // anu te dāyi maha indriyāya satrā te viśvam anu vṛtrahatye / anu kṣatram anu saho yajatrendra devebhir anu te nṛṣahye // anavas te ratham aśvāya takṣan tvaṣṭā vajraṃ puruhūta dyumantam / brahmāṇā indraṃ mahayanto arkair avardhayann ahaye hantavā u // vṛṣṇe yat te vṛṣaṇo arkam arcān indra grāvāṇo aditiḥ sajoṣāḥ / anaśvāso ye pavayo 'rathā indreṣitā abhyavartanta dasyūn

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अर्वावतो ना आगहि परावतश् च वृत्रहन् । इमा जुषस्व नो गिरः ॥ यद् अन्तरा परावतम् अर्वावतं च हूयसे । इन्द्रेह तता आगहि ॥ एन्द्र सानसिं रयिं सजित्वानं सदासहम् । वर्षिष्ठम् ऊतये भर ॥ प्रससाहिषे पुरुहूत शत्रून् ज्येष्ठस् ते शुष्म इह रातिर् अस्तु । इन्द्राभर दक्षिणेना वसूनि पतिः सिन्धूनाम् असि रेवतीनाम् ॥ इन्द्रं नरो नेमधिता हवन्ते यत् पार्या युनजते धियस् ताः । शूरो नृषाता श्रवसश् चकान आ गोमति व्रजे भजा त्वं नः ॥ हृदं न हि त्वा न्यृषन्त्य् ऊर्मयो ब्रह्माणीन्द्र तव यानि वर्धना । त्वष्टा चित् ते युज्यं वावृधे शवस् ततक्ष वज्रम् अभिभूत्योजसम् ॥ अभि स्ववृष्टिं मदे अस्य युध्यतो रघ्वीर् इव प्रवणे सस्रुर् ऊतयः । इन्द्रो यद् वज्री धृषमाणो अन्धसा भिनद् वलस्य परिधींर् इव त्रितः ॥ तम् इन्द्रं वाजयामसि युजे रथम् ॥ वृत्रतुरं मघवानं शचीपतिम् इन्द्रं गिरो बृहतीर् अभ्यनूषत । वावृधानं पुरुहूतं सुवृक्तिभिर् अमर्त्यं जरमाणं दिवेदिवे ॥ वृत्रतुरं : फ़्न् चोर्रेच्तुरेन् उन्द् चोन्जेच्तुरेन् ज़ु देम् गन्ज़ेन् Wएर्क्। एद् (व्च्): वृत्रतरं। अहन् वृत्रं वृत्रतरं व्यंसम् इन्द्रो वज्रेण महता वधेन । स्कन्धांसीव कुलिशेना विवृक्णाहिः शयत उपपृक् पृथिव्याः ॥ वृत्रतरं : फ़्न् एमेन्देद्। एद्।: वृंत्रतरं। अभितिष्ठ पृतन्यतो ऽधरे सन्तु शत्रवः । इन्द्र इव दस्युहा भवापः क्षेत्राणि संजय ॥ आशीर् ना ऊर्जम् उत सुप्रजास्त्वम् इषं दधातु द्रविणं सवर्चसम् । संजयन् क्षेत्राणि सहसाहम् इन्द्र कृण्वानो अन्यं अधरान्त् सपत्नान् ॥ त्वम् इन्द्रास्य् अधिराजः ॥ इन्द्रो जयति न पराजयते अधिराजो राजसु राजयते । विश्वा अभिष्टिः पृतना जयत्य् उपसद्यो नमस्यो यथासत् ॥ आ ते मह इन्द्रोत्य् उग्र समन्यवो यत् समरन्त सेनाः । पताति दिद्युन् नर्यस्य बाह्वोर् मा ते मनो विष्वद्र्यग् विचारीत् ॥ यो जात एव प्रथमो मनस्वान् देवो देवान् क्रतुना पर्यभूषत् । यस्य शुष्माद् रोदसी अभ्यसेतां नृम्णस्य मह्ना स जनासा इन्द्रः ॥ मन्युर् इन्द्रो मन्युर् एवास देवो मन्युर् होता वरुणो विश्ववेदाः । मन्युं विश ईडते मानुषीर् या अवा नो मन्यो तपसा सजोषाः ॥ त्वं हि मन्यो अभिभूत्योजाः स्वयंजो भामो अभिमातिषाहः । विश्वचर्षणिः सहुरिः सहावान्त् स हूयमानो अमृताय गछत् ॥ इडाम् अग्ने त्वं नो अग्ने किम् इत् ते विष्णो प्र तत् ते अद्य ॥ दीर्घस् ते अस्त्व् अङ्कुशो येना वसु प्रयछसि । यजमानाय सुन्वते ॥ भद्रा ते हस्ता सुकृतोत पाणी प्रयन्तारा स्तुवते राध इन्द्र । का ते निषत्तिः किम् उ नो ममत्सि किं नोद् उद् उ हर्षसे दातवा उ

arvāvato nā āgahi parāvataś ca vṛtrahan / imā juṣasva no giraḥ // yad antarā parāvatam arvāvataṃ ca hūyase / indreha tatā āgahi // endra sānasiṃ rayiṃ sajitvānaṃ sadāsaham / varṣiṣṭham ūtaye bhara // prasasāhiṣe puruhūta śatrūn jyeṣṭhas te śuṣma iha rātir astu / indrābhara dakṣiṇenā vasūni patiḥ sindhūnām asi revatīnām // indraṃ naro nemadhitā havante yat pāryā yunajate dhiyas tāḥ / śūro nṛṣātā śravasaś cakāna ā gomati vraje bhajā tvaṃ naḥ // hṛdaṃ na hi tvā nyṛṣanty ūrmayo brahmāṇīndra tava yāni vardhanā / tvaṣṭā cit te yujyaṃ vāvṛdhe śavas tatakṣa vajram abhibhūtyojasam // abhi svavṛṣṭiṃ made asya yudhyato raghvīr iva pravaṇe sasrur ūtayaḥ / indro yad vajrī dhṛṣamāṇo andhasā bhinad valasya paridhīṃr iva tritaḥ // tam indraṃ vājayāmasi yuje ratham // vṛtraturaṃ maghavānaṃ śacīpatim indraṃ giro bṛhatīr abhyanūṣata / vāvṛdhānaṃ puruhūtaṃ suvṛktibhir amartyaṃ jaramāṇaṃ divedive // vṛtraturaṃ : FN Correcturen und Conjecturen zu dem ganzen Werk. Ed (VC): vṛtrataraṃ. ahan vṛtraṃ vṛtrataraṃ vyaṃsam indro vajreṇa mahatā vadhena / skandhāṃsīva kuliśenā vivṛkṇāhiḥ śayata upapṛk pṛthivyāḥ // vṛtrataraṃ : FN emended. Ed.: vṛṃtrataraṃ. abhitiṣṭha pṛtanyato 'dhare santu śatravaḥ / indra iva dasyuhā bhavāpaḥ kṣetrāṇi saṃjaya // āśīr nā ūrjam uta suprajāstvam iṣaṃ dadhātu draviṇaṃ savarcasam / saṃjayan kṣetrāṇi sahasāham indra kṛṇvāno anyaṃ adharānt sapatnān // tvam indrāsy adhirājaḥ // indro jayati na parājayate adhirājo rājasu rājayate / viśvā abhiṣṭiḥ pṛtanā jayaty upasadyo namasyo yathāsat // ā te maha indroty ugra samanyavo yat samaranta senāḥ / patāti didyun naryasya bāhvor mā te mano viṣvadryag vicārīt // yo jāta eva prathamo manasvān devo devān kratunā paryabhūṣat / yasya śuṣmād rodasī abhyasetāṃ nṛmṇasya mahnā sa janāsā indraḥ // manyur indro manyur evāsa devo manyur hotā varuṇo viśvavedāḥ / manyuṃ viśa īḍate mānuṣīr yā avā no manyo tapasā sajoṣāḥ // tvaṃ hi manyo abhibhūtyojāḥ svayaṃjo bhāmo abhimātiṣāhaḥ / viśvacarṣaṇiḥ sahuriḥ sahāvānt sa hūyamāno amṛtāya gachat // iḍām agne tvaṃ no agne kim it te viṣṇo pra tat te adya // dīrghas te astv aṅkuśo yenā vasu prayachasi / yajamānāya sunvate // bhadrā te hastā sukṛtota pāṇī prayantārā stuvate rādha indra / kā te niṣattiḥ kim u no mamatsi kiṃ nod ud u harṣase dātavā u

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आपप्राथ महिना वृष्ण्या वृषन् विश्वा शविष्ठ शवसा । अस्मं अव मघवन् गोमति व्रजे वज्रिञ् चित्राभिर् ऊतिभिः ॥ बोधा सु मे मघवन् वाचम् एमां यां ते वसिष्ठो अर्चति प्रशस्तिम् । इमा ब्रह्म सधमादे जुषस्व ॥ रेवतीर् नः सधमादा इन्द्रे सन्तु तुविवाजाः । क्षुमन्तो याभिर् मदेम ॥ प्रो ष्व् अस्मै पुरोरथम् इन्द्राय शूषम् अर्चत । अभीके चिद् उलोककृत् सङ्गे समत्सु वृत्रहा । अस्माकं बोधि चोदिता नभन्ताम् अन्यकेषां ज्याका अधि धन्वसु ॥ आ नो अग्ने सुचेतुना ॥ आ नो अग्ने रयिं भर सत्रासाहं वरेण्यम् । विश्वासु पृत्सु दुष्टरम् ॥ इन्द्रो मदाय वावृधे शवसे वृत्रहा नृभिः । तम् इन् महत्स्व् आजिषूतेम् अर्भे हवामहे स वाजेषु प्र नो ऽविषत् ॥ मदेमदे हि नो ददिर् यूथा गवाम् ऋजुक्रतुः । संगृभाय पुरू शतोभयाहस्त्या वसु शिशीहि राय आभर ॥ ता अस्य नमसा सहः सपर्यन्ति प्रचेतसः । व्रतान्य् अस्य सश्चिरे पुरूणि पूर्वचित्तये वस्वीर् अनु स्वराज्यम् ॥ ता अस्य पृशनायुवः सोमं श्रीणन्ति पृश्नयः । प्रिया इन्द्रस्य धेनवो वज्रं हिन्वन्ति सायकं वस्वीर् अनु स्वराज्यम् ॥ घृतं न पूतं तनूर् अरेपाः शुचि हिरण्यम् । तत् ते रुक्मो न रोचत स्वधावः ॥ ओभे सुश्चन्द्र विश्पते ॥ आर्यमा याति वृषभस् तुराषाड् दाता वसूनि विदधे तनूपाः । सहस्राक्षो गोत्रभिद् वज्रबाहुर् अस्मासु देवो द्रविणं दधातु ॥ ये ते ऽर्यमन् बहवो देवयानाः पन्थानो राजन् दिव आचरन्ति । तेभिर् नो देव महि शर्म यछ शं नो भव द्विपदे शं चतुष्पदे ॥ उद् अग्ने शुचयस् तवायम् अग्निर् वीरतमस् तत् सूर्यस्य भद्रा अश्वाः सप्त त्वा हरितो रथे तरणिर् विश्वदर्शतः ॥ चक्षुर् नो धेहि चक्षुषे चक्षुर् विख्यै तनूभ्यः । सं चेदं वि च पश्येम ॥ सुसंदृशं त्वा वयं प्रति पश्येम सूर्य । वि पश्येम नृचक्षसः

āpaprātha mahinā vṛṣṇyā vṛṣan viśvā śaviṣṭha śavasā / asmaṃ ava maghavan gomati vraje vajriñ citrābhir ūtibhiḥ // bodhā su me maghavan vācam emāṃ yāṃ te vasiṣṭho arcati praśastim / imā brahma sadhamāde juṣasva // revatīr naḥ sadhamādā indre santu tuvivājāḥ / kṣumanto yābhir madema // pro ṣv asmai puroratham indrāya śūṣam arcata / abhīke cid ulokakṛt saṅge samatsu vṛtrahā / asmākaṃ bodhi coditā nabhantām anyakeṣāṃ jyākā adhi dhanvasu // ā no agne sucetunā // ā no agne rayiṃ bhara satrāsāhaṃ vareṇyam / viśvāsu pṛtsu duṣṭaram // indro madāya vāvṛdhe śavase vṛtrahā nṛbhiḥ / tam in mahatsv ājiṣūtem arbhe havāmahe sa vājeṣu pra no 'viṣat // mademade hi no dadir yūthā gavām ṛjukratuḥ / saṃgṛbhāya purū śatobhayāhastyā vasu śiśīhi rāya ābhara // tā asya namasā sahaḥ saparyanti pracetasaḥ / vratāny asya saścire purūṇi pūrvacittaye vasvīr anu svarājyam // tā asya pṛśanāyuvaḥ somaṃ śrīṇanti pṛśnayaḥ / priyā indrasya dhenavo vajraṃ hinvanti sāyakaṃ vasvīr anu svarājyam // ghṛtaṃ na pūtaṃ tanūr arepāḥ śuci hiraṇyam / tat te rukmo na rocata svadhāvaḥ // obhe suścandra viśpate // āryamā yāti vṛṣabhas turāṣāḍ dātā vasūni vidadhe tanūpāḥ / sahasrākṣo gotrabhid vajrabāhur asmāsu devo draviṇaṃ dadhātu // ye te 'ryaman bahavo devayānāḥ panthāno rājan diva ācaranti / tebhir no deva mahi śarma yacha śaṃ no bhava dvipade śaṃ catuṣpade // ud agne śucayas tavāyam agnir vīratamas tat sūryasya bhadrā aśvāḥ sapta tvā harito rathe taraṇir viśvadarśataḥ // cakṣur no dhehi cakṣuṣe cakṣur vikhyai tanūbhyaḥ / saṃ cedaṃ vi ca paśyema // susaṃdṛśaṃ tvā vayaṃ prati paśyema sūrya / vi paśyema nṛcakṣasaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बहिष्ठेभिर् विहरन् यासि तन्तुम् अवव्ययन्न् असितं देव वस्म । दविध्वतो रश्मयः सूर्यस्य चर्मेवावाधुस् तमो अप्स्व् अन्तः ॥ सूर्यो अपो विगाहते रश्मिभिर् वाजसातमः । बोधात् स्तोमैर् वयो दधत्

bahiṣṭhebhir viharan yāsi tantum avavyayann asitaṃ deva vasma / davidhvato raśmayaḥ sūryasya carmevāvādhus tamo apsv antaḥ // sūryo apo vigāhate raśmibhir vājasātamaḥ / bodhāt stomair vayo dadhat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

य इमा विश्वा जातान्य् आश्रावयति श्लोकेन । प्र च सुवाति सविता ॥ विश्वा रूपाणि ॥ अश्विना यज्ञम् आगतं दाशुषः पुरुदंससा । पूषा रक्षतु नो रयिम् ॥ इमं यज्ञम् अश्विना वर्धयन्तेमौ वीर्यं यजमानाय धत्ताम् । इमौ पशून् रक्षतां विश्वतो नः पूषा नः पातु सदम् अप्रयुछन् ॥ प्र ते महे सरस्वति सुभगे वाजिनीवति । सत्यवाचे भरे मतिम् ॥ इदं ते हव्यं घृतवत् सरस्वति सत्यवाचे प्रयतेमा हवींषि । इमानि त उदिता शंतमानि तेभिर् वयं सुभगासः स्याम

ya imā viśvā jātāny āśrāvayati ślokena / pra ca suvāti savitā // viśvā rūpāṇi // aśvinā yajñam āgataṃ dāśuṣaḥ purudaṃsasā / pūṣā rakṣatu no rayim // imaṃ yajñam aśvinā vardhayantemau vīryaṃ yajamānāya dhattām / imau paśūn rakṣatāṃ viśvato naḥ pūṣā naḥ pātu sadam aprayuchan // pra te mahe sarasvati subhage vājinīvati / satyavāce bhare matim // idaṃ te havyaṃ ghṛtavat sarasvati satyavāce prayatemā havīṃṣi / imāni ta uditā śaṃtamāni tebhir vayaṃ subhagāsaḥ syāma

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.