Jaimini: Mimamsasutra, with Sabara's Bhasya 2.3

* २।२८६: ए१,६; ए२,४,५: सर्वस्य वोक्तकामत्वात् * * २।२८७: ए२: ३,१३५; ए४: ३,२९६; ए५: २,५४६; ए६: १,११४ * * २।२८८: ए१,५: ए२,४,६: गम्यते * * २।२८९: इन् ए१ गेक्लम्मेर्त्; ए६ ओह्ने क्लम्मेर्न्; ए२,४: निधनप्राप्तिर्; ए५: नियतप्राप्तिः * * २।२९०: इन् ए१ गेक्लम्मेर्त् * * २।२९१: ए२: ३,१४१; ए४: ३,३०९; ए५: २,५४८; ए६: १,११५ * गुणस् तु क्रतुसंयोगात् कर्मान्तरं प्रयोजयेत् संयोगस्याशेषभूत्वात्

* 2/286: E1,6; E2,4,5: sarvasya voktakāmatvāt * * 2/287: E2: 3,135; E4: 3,296; E5: 2,546; E6: 1,114 * * 2/288: E1,5: E2,4,6: gamyate * * 2/289: In E1 geklammert; E6 ohne Klammern; E2,4: nidhanaprāptir; E5: niyataprāptiḥ * * 2/290: In E1 geklammert * * 2/291: E2: 3,141; E4: 3,309; E5: 2,548; E6: 1,115 * guṇas tu kratusaṃyogāt karmāntaraṃ prayojayet saṃyogasyāśeṣabhūtvāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* २।२९२: ए२,४,५,६ (रिछ्तिग्): जगत्सामा * * २।२९३: ए२: ३,१४३; ए४: ३,३०९; ए५: २,५४९; ए६: १,११५ * * २।२९४: ए२: ३,१४५; ए४: ३,३१०; ए५: २,५५१; ए६: १,११६ * * २।२९५: ए२: ३,१४७; ए४: ३,३२१; ए५: २,५५३; ए६: १,११७ * एकस्य तु लिङ्गभेदात् प्रयोजनार्थम् उच्येतैकत्वं गुणवाक्यत्वात्

* 2/292: E2,4,5,6 (richtig): jagatsāmā * * 2/293: E2: 3,143; E4: 3,309; E5: 2,549; E6: 1,115 * * 2/294: E2: 3,145; E4: 3,310; E5: 2,551; E6: 1,116 * * 2/295: E2: 3,147; E4: 3,321; E5: 2,553; E6: 1,117 * ekasya tu liṅgabhedāt prayojanārtham ucyetaikatvaṃ guṇavākyatvāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* २।२९६: ए२: ३,१५१; ए४: ३,३२९; ए५: २,५५५, ए६: १,११८ * अवेष्टाव् यज्ञसंयोगात् क्रतुप्रधानम् उच्यते

* 2/296: E2: 3,151; E4: 3,329; E5: 2,555, E6: 1,118 * aveṣṭāv yajñasaṃyogāt kratupradhānam ucyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* २।२९७: ए२: ३,१५४; ए४: ३,३३०; ए५: २,५५८; ए६: १,११८ * * २।२९८: ए२: ३,१५७; ए४: ३,३३०; ए५: २,५६१; ए६: १,११९ * * २।२९९: ए२,४,५,६: तदयोगाद् * * २।३००: ए२: ३,१६०; ए४: ३,३३१; ए५: २,५६३; ए६: १,१२० * * २।३०१: ए२,४,५,६: स्पन्दितं * आधाने सर्वशेषत्वात् *२।३०२*

* 2/297: E2: 3,154; E4: 3,330; E5: 2,558; E6: 1,118 * * 2/298: E2: 3,157; E4: 3,330; E5: 2,561; E6: 1,119 * * 2/299: E2,4,5,6: tadayogād * * 2/300: E2: 3,160; E4: 3,331; E5: 2,563; E6: 1,120 * * 2/301: E2,4,5,6: spanditaṃ * ādhāne sarvaśeṣatvāt *2/302*

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* २।३०२: ए१,६; ए२,४,५: ऽसर्वशेषत्वात् * * २।३०३: तैत्ब्र्। १।१।२।६-७ * * २।३०४: ए२: ३,१६४; ए४: ३,३५३; ए५: २,५६४; ए६: १,१२० * * २।३०५: ए१,५; ए२,४,६: बाढम् * * २।३०६: तैत्ब्र्। १।१।१०।५-६ * * २।३०७: ए२,४,५,६: ऽसर्वशेषत्वात् * * २।३०८: ए२: ३,१६६; ए४: ३,३५४; ए५: २,५६९; ए६: १,१२१ * * २।३०९: ए१,६; ए२,४,५: अपरिगृह्णन्त्यः * * २।३१०: ए२,४: संपन्नं * * २।३११: ए२: ३,१६८; ए४: ३,३५५; ए५: २,५७०; ए६: १,१२२ * * २।३१२: ए२,४,५,६: उच्येत * * २।३१३: ए२,४: संपन्नं * * २।३१४: म्स् १।४।९ * * २।३१५: ए१,६; ए२,४,५: गुणवाधानविशिष्टौ * * २।३१६: ए२: ३,१७०; ए४: ३,३५५; ए५: २,५७१; ए६: १,१२३ * अयनेषु चोदनान्तरं संज्ञोपबन्धात्

* 2/302: E1,6; E2,4,5: 'sarvaśeṣatvāt * * 2/303: Tait.Br. 1.1.2.6-7 * * 2/304: E2: 3,164; E4: 3,353; E5: 2,564; E6: 1,120 * * 2/305: E1,5; E2,4,6: bāḍham * * 2/306: Tait.Br. 1.1.10.5-6 * * 2/307: E2,4,5,6: 'sarvaśeṣatvāt * * 2/308: E2: 3,166; E4: 3,354; E5: 2,569; E6: 1,121 * * 2/309: E1,6; E2,4,5: aparigṛhṇantyaḥ * * 2/310: E2,4: saṃpannaṃ * * 2/311: E2: 3,168; E4: 3,355; E5: 2,570; E6: 1,122 * * 2/312: E2,4,5,6: ucyeta * * 2/313: E2,4: saṃpannaṃ * * 2/314: MS 1.4.9 * * 2/315: E1,6; E2,4,5: guṇavādhānaviśiṣṭau * * 2/316: E2: 3,170; E4: 3,355; E5: 2,571; E6: 1,123 * ayaneṣu codanāntaraṃ saṃjñopabandhāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* २।३१७: ए२,४,५,६, ए१ (व्ल्।,फ़्न्।): साकंप्रस्थायीयेन * * २।३१८: व्ग्ल्। तैत्। स्। २।५।४।३ * अगुणाच् च कर्मचोदना

* 2/317: E2,4,5,6, E1 (v.l.,Fn.): sākaṃprasthāyīyena * * 2/318: Vgl. Tait. S. 2.5.4.3 * aguṇāc ca karmacodanā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* २।३१९: ए२,४,५,६: अनुपबध्यमाने * समाप्तं च फले वाक्यम्

* 2/319: E2,4,5,6: anupabadhyamāne * samāptaṃ ca phale vākyam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* २।३२०: ए२: ३,१७२; ए४: ३,३६९; ए५: २,५७२; ए६: १,१२३ * विकारो वा प्रकरणात्

* 2/320: E2: 3,172; E4: 3,369; E5: 2,572; E6: 1,123 * vikāro vā prakaraṇāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दर्शपूर्णमासयोर् एवाधिकार एवंजातीयकः स्याद् दाक्षायणयज्ञादिः, एवं प्रकरणम् अनुगृहीतं भवति। लिङ्गदर्शनाच् च

darśapūrṇamāsayor evādhikāra evaṃjātīyakaḥ syād dākṣāyaṇayajñādiḥ, evaṃ prakaraṇam anugṛhītaṃ bhavati. liṅgadarśanāc ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

लिङ्गम् अप्य् एतम् अर्थं दर्शयति, त्रिंशतं वर्षाणि दर्शपूर्णमासाभ्यां यजेत, यदि दाक्षायणयाजी स्यात्, अथो अपि पञ्चदशैव वर्षाणि यजेत, अत्र ह्य् एव सा संपद्यते, द्वे हि पौर्णमास्यौ यजेत द्वे अमावस्ये, अत्र हि एव खलु सा संपद् भवतीति। यदि दाक्षायणयज्ञो दर्शपूर्णमासाव् एव, एवं तर्हि त्रिंशत्संपदा प्रयोजनम्, ततस् तस्य त्रिंशत्संपदनुग्रहो युज्यते, तस्माद् अपि न कर्मान्तरम्। गुणात् संज्ञोपबन्धः

liṅgam apy etam arthaṃ darśayati, triṃśataṃ varṣāṇi darśapūrṇamāsābhyāṃ yajeta, yadi dākṣāyaṇayājī syāt, atho api pañcadaśaiva varṣāṇi yajeta, atra hy eva sā saṃpadyate, dve hi paurṇamāsyau yajeta dve amāvasye, atra hi eva khalu sā saṃpad bhavatīti. yadi dākṣāyaṇayajño darśapūrṇamāsāv eva, evaṃ tarhi triṃśatsaṃpadā prayojanam, tatas tasya triṃśatsaṃpadanugraho yujyate, tasmād api na karmāntaram. guṇāt saṃjñopabandhaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* २।३२१: ए१,६; ए२,४: साकंप्रस्थायीये, ए५: साकंप्रस्थाय्ये * समाप्तिर् अविशिष्टा

* 2/321: E1,6; E2,4: sākaṃprasthāyīye, E5: sākaṃprasthāyye * samāptir aviśiṣṭā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* २।३२२: व्ग्ल्। म्स् २।३।७ * * २।३२३: ए२: ३,१७५; ए४: ३,३७४; ए५: २,५७५; ए६: १,१२४ * * २।३२४: इन् ए१ गेक्लम्मेर्त् * * २।३२५: व्ग्ल्। तैत्ब्र्। २।१।५।६ * * २।३२६: ए१,६; ए२,४: साकंप्रस्थायीये, ए५: साकंप्रस्थाय्ये * संस्कारश् चाप्रकरणे ऽकर्मशब्दत्वात्

* 2/322: Vgl. MS 2.3.7 * * 2/323: E2: 3,175; E4: 3,374; E5: 2,575; E6: 1,124 * * 2/324: In E1 geklammert * * 2/325: Vgl. Tait.Br. 2.1.5.6 * * 2/326: E1,6; E2,4: sākaṃprasthāyīye, E5: sākaṃprasthāyye * saṃskāraś cāprakaraṇe 'karmaśabdatvāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* २।३२७: तैत्स्। २।१।१।१ * * २।३२८: तैत्स्। २।३।२।३ * * २।३२९: ए१,६; ए२,४,५: दार्शपूर्णमासिके * * २।३३०: ए१,६; ए२,४,५: दार्शपूर्णमासिके * * २।३३१: ए२: ३,१७५; ए४: ३,३७५; ए२: २,५७७; ए६: १,१२५ * यावद् उक्तं वा, कर्मणः श्रुतिमूलत्वात्

* 2/327: Tait.S. 2.1.1.1 * * 2/328: Tait.S. 2.3.2.3 * * 2/329: E1,6; E2,4,5: dārśapūrṇamāsike * * 2/330: E1,6; E2,4,5: dārśapūrṇamāsike * * 2/331: E2: 3,175; E4: 3,375; E2: 2,577; E6: 1,125 * yāvad uktaṃ vā, karmaṇaḥ śrutimūlatvāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* २।३३२: ए२,४ ओम्। निर्वापमात्रं * * २।३३३: म्स् १।१।२ * * २।३३४: ए२: ३,१७८; ए४: ३,३८३; ए५: २,५७९; ए६: १,१२५ * यजतिस् तु द्रव्यफलभोक्तृसंयोगाद् एतेषां कर्मसंबन्धात्

* 2/332: E2,4 om. nirvāpamātraṃ * * 2/333: MS 1.1.2 * * 2/334: E2: 3,178; E4: 3,383; E5: 2,579; E6: 1,125 * yajatis tu dravyaphalabhoktṛsaṃyogād eteṣāṃ karmasaṃbandhāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* २।३३५: इन् ए१ गेक्लम्मेर्त् * * २।३३६: ए२,४ (व्ल्।): पटवानसंबन्धो * * २।३३७: ए२: ३,१७९; ए४: ३,३८४; ए५: २,५८२; ए६: १,१२६ * लिङ्गादर्शनाच् च

* 2/335: In E1 geklammert * * 2/336: E2,4 (v.l.): paṭavānasaṃbandho * * 2/337: E2: 3,179; E4: 3,384; E5: 2,582; E6: 1,126 * liṅgādarśanāc ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* २।३३८: तैत्स्। २।२।१०।१ * * २।३३९: तैत्स्। २।२।१०।२ * विशये प्रायदर्शनात्

* 2/338: Tait.S. 2.2.10.1 * * 2/339: Tait.S. 2.2.10.2 * viśaye prāyadarśanāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* २।३४०: म्स् २।३।३ * * २।३४१: ए२,४,६ ओम् इति * * २।३४२: म्स् २।३।५ * * २।३४३: व्ग्ल्। म्स् २।३।१४ * * २।३४४: ए२: गमकं * * २।३४५: व्ग्ल्। तैत्स्। २।१।४।८ * * २।३४६: ए२: ३,१८१; ए४: ३,३८८; ए४: २,५८३; ए६: १,१२७ * * २।३४७: ए२,४: अत्रान्यान्य् * अर्थवादोपपत्तेश् च

* 2/340: MS 2.3.3 * * 2/341: E2,4,6 om iti * * 2/342: MS 2.3.5 * * 2/343: Vgl. MS 2.3.14 * * 2/344: E2: gamakaṃ * * 2/345: Vgl. Tait.S. 2.1.4.8 * * 2/346: E2: 3,181; E4: 3,388; E4: 2,583; E6: 1,127 * * 2/347: E2,4: atrānyāny * arthavādopapatteś ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* २।३४८: व्ग्ल्। तैत्स्। २।१।४।८ * * २।३४९: ए२: ३,१८३; ए४: ३,३९३; ए५: २,५८५; ए६: १,१२८ * * २।३५०: ए१,६; ए२,४,५: प्रस्नावयितुम् * संयुक्तस् त्व् अर्थशब्देन तदर्थः श्रुतिसंयोगात्

* 2/348: Vgl. Tait.S. 2.1.4.8 * * 2/349: E2: 3,183; E4: 3,393; E5: 2,585; E6: 1,128 * * 2/350: E1,6; E2,4,5: prasnāvayitum * saṃyuktas tv arthaśabdena tadarthaḥ śrutisaṃyogāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* २।३५१: ए२: ३,१८६; ए४: ३,३९८; ए५: २,५८७; ए६: १,१२८ * पात्नीवते तु पूर्वत्वाद् अवच्छेदः

* 2/351: E2: 3,186; E4: 3,398; E5: 2,587; E6: 1,128 * pātnīvate tu pūrvatvād avacchedaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* २।३५२: व्ग्ल्। काठस्। ३०।१ * * २।३५३: ए२: ३,१८९; ए४: ३,४०६; ए५: २,५९१; ए६: १,१२९ * अद्रव्यत्वात् केवले कर्मशेषः स्यात्

* 2/352: Vgl. Kāṭha.S. 30.1 * * 2/353: E2: 3,189; E4: 3,406; E5: 2,591; E6: 1,129 * adravyatvāt kevale karmaśeṣaḥ syāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* २।३५४: तैत्स्। ३।३।४।१ * * २।३५५: ए२: ३,१९१; ए४: ३,४११; ए५: २,५९४; ए६: १,१३० * अग्निस् तु लिङ्गदर्शनात् क्रतुशब्दः प्रतीयेत

* 2/354: Tait.S. 3.3.4.1 * * 2/355: E2: 3,191; E4: 3,411; E5: 2,594; E6: 1,130 * agnis tu liṅgadarśanāt kratuśabdaḥ pratīyeta

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* २।३५६: तैत्स्। ५।५।२।१ * द्रव्यं वा स्याच् चोदनायास् तदर्थत्वात्

* 2/356: Tait.S. 5.5.2.1 * dravyaṃ vā syāc codanāyās tadarthatvāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* २।३५७: ए२: ३,१९३; ए४: ३,४१७; ए५: २,५९७; ए६: १,१३० * तत्संयोगात् क्रतुस् तदाख्यः स्यात् तेन धर्मविधानानि

* 2/357: E2: 3,193; E4: 3,417; E5: 2,597; E6: 1,130 * tatsaṃyogāt kratus tadākhyaḥ syāt tena dharmavidhānāni

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यत् तु लिङ्गदर्शनम् उक्तम्, यागवचनो ऽग्निशब्द इति, तत् तेष्व् एव लिङ्गसंयुक्तेषु वचनेषु, न सर्वत्र, तेषु चित्याग्निसंयोगात्, यागे लक्षणशब्दः, तेन क्रतुवचनानि तद्धर्मविधानानीत्य् अदोषः। प्रकरणान्तरे प्रयोजनान्यत्वम्

yat tu liṅgadarśanam uktam, yāgavacano 'gniśabda iti, tat teṣv eva liṅgasaṃyukteṣu vacaneṣu, na sarvatra, teṣu cityāgnisaṃyogāt, yāge lakṣaṇaśabdaḥ, tena kratuvacanāni taddharmavidhānānīty adoṣaḥ. prakaraṇāntare prayojanānyatvam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* २।३५८: ए२: ३,१९५; ए४: ३,४१९; ए५: २,५९९; ए६: १,१३१ * फलं चाकर्मसन्निधौ

* 2/358: E2: 3,195; E4: 3,419; E5: 2,599; E6: 1,131 * phalaṃ cākarmasannidhau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* २।३५९: व्ग्ल्। तैत्स्। २।२।३।३ * * २।३६०: तैत्स्। २।३।३।३ * * २।३६१: तैत्स्। २।२।१।१ * * २।३६२: ए२: ३,२०१; ए४: ३,४३०; ए५: ६०२; ए६: १,१३१ * सन्निधौ त्व् अविभागात् फलार्थेन पुनःश्रुतिः

* 2/359: Vgl. Tait.S. 2.2.3.3 * * 2/360: Tait.S. 2.3.3.3 * * 2/361: Tait.S. 2.2.1.1 * * 2/362: E2: 3,201; E4: 3,430; E5: 602; E6: 1,131 * sannidhau tv avibhāgāt phalārthena punaḥśrutiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अस्त्य् अवेष्टिः, आग्नेयो ऽष्टाकपालः पुरोडाशो भवतीत्येवमादिः, तां प्रकृत्योच्यते, एतयान्नाद्यकामं याजयेतेति। तत्र सन्देहः - किं कर्मान्तरम् अवेष्टेर् उतावेष्टिर् एवेति? किं प्राप्तम्, कर्मान्तरम् इति, उक्तेन न्यायेन। एवं प्राप्ते ब्रूमः - सन्निधौ फलार्थेन पुनःश्रुतिर् अवेष्टेर् एव, न कर्मान्तरम् इति। कुतः? अविभागात्, एतयेत्य् एष शब्दो न शक्नोत्य् अवेष्ट्या विभक्तं यागम् अन्यं वक्तुम्, सन्निहितस्य प्रतिनिर्देशक एष शब्दः। तस्माद् अवेष्टिर् एवान्नाद्यकामस्य विधीयत इति। किं प्रयोजनम्? यद्य् अवेष्टिः, आग्नेयादीनि हवींषि। अथ कर्मान्तरम्, अन्यहविष्को याग इति। आग्नेयसूक्तहेतुत्वाद् अभ्यासेन प्रतीयेत

asty aveṣṭiḥ, āgneyo 'ṣṭākapālaḥ puroḍāśo bhavatītyevamādiḥ, tāṃ prakṛtyocyate, etayānnādyakāmaṃ yājayeteti. tatra sandehaḥ - kiṃ karmāntaram aveṣṭer utāveṣṭir eveti? kiṃ prāptam, karmāntaram iti, uktena nyāyena. evaṃ prāpte brūmaḥ - sannidhau phalārthena punaḥśrutir aveṣṭer eva, na karmāntaram iti. kutaḥ? avibhāgāt, etayety eṣa śabdo na śaknoty aveṣṭyā vibhaktaṃ yāgam anyaṃ vaktum, sannihitasya pratinirdeśaka eṣa śabdaḥ. tasmād aveṣṭir evānnādyakāmasya vidhīyata iti. kiṃ prayojanam? yady aveṣṭiḥ, āgneyādīni havīṃṣi. atha karmāntaram, anyahaviṣko yāga iti. āgneyasūktahetutvād abhyāsena pratīyeta

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* २।३६३: म्स् २।२।२ * * २।३६४: ए२: ३,२०४; ए४: ३,४४१; ए५: २,६०५; ए६: १,१३२ * अविभागात् तु कर्मणा *२।३६५* द्विर् उक्तेर् न विधीयते

* 2/363: MS 2.2.2 * * 2/364: E2: 3,204; E4: 3,441; E5: 2,605; E6: 1,132 * avibhāgāt tu karmaṇā *2/365* dvir ukter na vidhīyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

* २।३६५: ए१,६; ए२,४,५: कर्मणो * * २।३६६: ए२,४: पुनरुच्चारितो * अन्यार्था वा पुनःश्रुतिः

* 2/365: E1,6; E2,4,5: karmaṇo * * 2/366: E2,4: punaruccārito * anyārthā vā punaḥśrutiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.