एककर्मत्वे ऽपि रूपभेदो भवति वचनात्, न च, वाचनिके रूपभेदे, असत्याम् अपि भेदबुद्धौ कर्मणो भेदो ऽभ्यवसीयेत। विद्यायां धर्मशास्त्रम्
ekakarmatve 'pi rūpabhedo bhavati vacanāt, na ca, vācanike rūpabhede, asatyām api bhedabuddhau karmaṇo bhedo 'bhyavasīyeta. vidyāyāṃ dharmaśāstram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ यो धर्मविशेष उक्तः, विद्याग्रहणार्थः सः, न कर्मण उपकारकः। कथं गम्यते? श्रुत्यादीनाम् अभावात्, विद्यासंयोगाच् च न कर्मप्रयुक्त इति। आग्नेयवत् पुनर्वचनम्
atha yo dharmaviśeṣa uktaḥ, vidyāgrahaṇārthaḥ saḥ, na karmaṇa upakārakaḥ. kathaṃ gamyate? śrutyādīnām abhāvāt, vidyāsaṃyogāc ca na karmaprayukta iti. āgneyavat punarvacanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
* २।३९१: व्ग्ल्। म्स् २।३।२७-२९ * * २।३९२: इन् ए१ गेक्लम्मेर्त् * * २।३९३: ए२: ३,२२६; ए४: ३,४९७; ए५: २,६१९; ए६: १,१३९ * अद्विर्वचनं वा श्रुतिसंयोगाविशेषात्
* 2/391: Vgl. MS 2.3.27-29 * * 2/392: In E1 geklammert * * 2/393: E2: 3,226; E4: 3,497; E5: 2,619; E6: 1,139 * advirvacanaṃ vā śrutisaṃyogāviśeṣāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
* २।३९४: दिएसेस् सूत्र wउर्दे वोन् शबर निछ्त् कोम्मेन्तिएर्त्, एस् फ़िन्देत् सिछ् जेदोछ् बेइ कुमारिल। इन् ए२,४,५ इस्त् एस् औफ़्गेनोम्मेन् wओर्देन्। दिएस् बेदिन्ग्त् एइने वोन् ए१,६ अब्wएइछेन्दे ज़्äह्लुन्ग् देर् फ़ोल्गेन्देन् सूत्रस् * अर्थासन्निधेश् च
* 2/394: Dieses Sūtra wurde von Śabara nicht kommentiert, es findet sich jedoch bei Kumārila. In E2,4,5 ist es aufgenommen worden. Dies bedingt eine von E1,6 abweichende Zählung der folgenden Sūtras * arthāsannidheś ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अर्थासन्निधेश् च शाखाशब्द उपपन्नो भविष्यति, शाखा इव होमाः शाखाः, तद् यथा वृक्षस्य शाखाः, एवम् इहापि वृक्षस्थानीयस्य वेदस्य शाखाः। किं शाखासारूप्यम्? यथा नानावस्थानम्, न चैकैकस्यां कृत्स्नं पुष्पं फलं सन्निहितम्, एवम् इहापि, नैकैकस्यां कृत्सं गुणकाण्डं सन्निहितम्, इत्य् अर्थासन्निधेः शाखाशब्दोपपत्तिः। तस्माद् अप्य् एकं कर्मेति। न चैकं प्रति शिष्यते
arthāsannidheś ca śākhāśabda upapanno bhaviṣyati, śākhā iva homāḥ śākhāḥ, tad yathā vṛkṣasya śākhāḥ, evam ihāpi vṛkṣasthānīyasya vedasya śākhāḥ. kiṃ śākhāsārūpyam? yathā nānāvasthānam, na caikaikasyāṃ kṛtsnaṃ puṣpaṃ phalaṃ sannihitam, evam ihāpi, naikaikasyāṃ kṛtsaṃ guṇakāṇḍaṃ sannihitam, ity arthāsannidheḥ śākhāśabdopapattiḥ. tasmād apy ekaṃ karmeti. na caikaṃ prati śiṣyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
* २।३९५: ए२: ३,२२९; ए४: ३,५०५; ए५: २,६२०; ए६: १,१३९ * समाप्तिवच् च संप्रेक्षा
* 2/395: E2: 3,229; E4: 3,505; E5: 2,620; E6: 1,139 * samāptivac ca saṃprekṣā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अत्रास्माकम् अग्निः परिसमाप्यत इत्य् उत्प्रेक्षितारो भवन्ति, अन्वारोहेषु मैत्रायणीयानाम् अग्निः परिसमाप्यते, अस्माकं तेषु न परिसमाप्यत इति, यद्य् अन्यद् एव मैत्रायणीयानाम्, अन्यच् च तेषाम्, कथं ते ब्रूयुर् एष्व् अस्माकं न परिसमाप्यत इति, एकत्वम् उपपन्नम्, तेषाम् अपि हि ते सन्ति। एकत्वे ऽपि पराणि निन्दाशक्तिसमाप्तिवचनानि
atrāsmākam agniḥ parisamāpyata ity utprekṣitāro bhavanti, anvāroheṣu maitrāyaṇīyānām agniḥ parisamāpyate, asmākaṃ teṣu na parisamāpyata iti, yady anyad eva maitrāyaṇīyānām, anyac ca teṣām, kathaṃ te brūyur eṣv asmākaṃ na parisamāpyata iti, ekatvam upapannam, teṣām api hi te santi. ekatve 'pi parāṇi nindāśaktisamāptivacanāni
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
* २।३९६: ए२,४: विहितं कृत्स्नम् * प्रायश्चित्तं निमित्तेन
* 2/396: E2,4: vihitaṃ kṛtsnam * prāyaścittaṃ nimittena
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
* २।३९७: ए२: प्रायश्चिन्नानाद्; ए४: प्रायश्चिताम्नानाद्; ए५: प्रायश्चित्ताम्नानाद् * * २।३९८: ए२,४,५: व्यृद्धता * * २।३९९: ए२: ३,२३१; ए४: ३,५०९; ए५: २,६२१; ए६: १,१४० * * २।४००: इन् ए१ गेक्लम्मेर्त् * प्रक्रमाद् वा नियोगेन
* 2/397: E2: prāyaścinnānād; E4: prāyaścitāmnānād; E5: prāyaścittāmnānād * * 2/398: E2,4,5: vyṛddhatā * * 2/399: E2: 3,231; E4: 3,509; E5: 2,621; E6: 1,140 * * 2/400: In E1 geklammert * prakramād vā niyogena
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वाशब्दः पक्षं व्यावर्तयति। नैष दोषः, उदिते होष्यामीति प्रकान्ते ऽन्यथा क्रियमाणे भवति दोषः, तत्र प्रायश्चित्तस्य विषयो भविष्यतीति कर्मैकत्वे ऽपि न दोषः। समाप्तिः पूर्वत्त्वाद् यथाज्ञाते प्रतीयेत
vāśabdaḥ pakṣaṃ vyāvartayati. naiṣa doṣaḥ, udite hoṣyāmīti prakānte 'nyathā kriyamāṇe bhavati doṣaḥ, tatra prāyaścittasya viṣayo bhaviṣyatīti karmaikatve 'pi na doṣaḥ. samāptiḥ pūrvattvād yathājñāte pratīyeta
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
* २।४०१: ए२,४,५,६: परिसमाप्यते। प्रारब्धश् चेत्य् अभिप्रायः * लिङ्गम् अविशिष्टं सर्वशेषत्वान् न हि तत्र कर्मचोदना तस्माद् द्वादशाहस्याहारव्यपदेशः स्यात्
* 2/401: E2,4,5,6: parisamāpyate. prārabdhaś cety abhiprāyaḥ * liṅgam aviśiṣṭaṃ sarvaśeṣatvān na hi tatra karmacodanā tasmād dvādaśāhasyāhāravyapadeśaḥ syāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
* २।४०२: ए२: ३,२३२; ए४: ३,५१४; ए५: २,६२२; ए६: १,१४० * द्रव्ये चाचोदितत्वाद् विधीनाम् अव्यवस्था स्यान् निर्देशाद् व्यवतिष्ठेत तस्मान् नित्यानुवादः स्यात्
* 2/402: E2: 3,232; E4: 3,514; E5: 2,622; E6: 1,140 * dravye cācoditatvād vidhīnām avyavasthā syān nirdeśād vyavatiṣṭheta tasmān nityānuvādaḥ syāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
* २।४०३: ए१,६; ए२,४,५: सङ्कटमध्यवसातुम् * विहितप्रतिषेधात् पक्षे ऽतिरेकः स्यात्
* 2/403: E1,6; E2,4,5: saṅkaṭamadhyavasātum * vihitapratiṣedhāt pakṣe 'tirekaḥ syāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
* २।४०४: ए२: ३,२३४; ए४: ३,५१७; ए५: २,६२३; ए६: १,२४१ * * २।४०५: ए२,४: स्तोत्रीया * * २।४०६: ए२,४: दशकाख्या * सारस्वते विप्रतिषेधाद् यदेति स्यात्
* 2/404: E2: 3,234; E4: 3,517; E5: 2,623; E6: 1,241 * * 2/405: E2,4: stotrīyā * * 2/406: E2,4: daśakākhyā * sārasvate vipratiṣedhād yadeti syāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
* २।४०७: ए१,५; ए२,४,६ ओम्। पुरोडाशिन * उपहव्ये ऽप्रतिप्रसवः
* 2/407: E1,5; E2,4,6 om. puroḍāśina * upahavye 'pratiprasavaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
* २।४०८: ए२: ३,२३५; ए४: ३,५२१; ए५: २,६२४; ए६: १,१४२ * गुणार्था वा पुनःश्रुतिः
* 2/408: E2: 3,235; E4: 3,521; E5: 2,624; E6: 1,142 * guṇārthā vā punaḥśrutiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यदा रथन्तरसामा, तदाश्वः श्वेतो दक्षिणा, यदा बृहत्सामा तदा रुक्मललाट इति। प्रत्ययं चापि दर्शयति
yadā rathantarasāmā, tadāśvaḥ śveto dakṣiṇā, yadā bṛhatsāmā tadā rukmalalāṭa iti. pratyayaṃ cāpi darśayati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
* २।४०९: मैत्स्। १।४।१२, व्ग्ल्। श्प्ब्र्। १।५।३१ * * २।४१०: मैत्स्। १।१।६ * अपि वा क्रमसंयोगाद् विधिपृथक्त्वम् एकस्यां व्यवतिष्ठेत
* 2/409: Mait.S. 1.4.12, vgl. ŚPBr. 1.5.31 * * 2/410: Mait.S. 1.1.6 * api vā kramasaṃyogād vidhipṛthaktvam ekasyāṃ vyavatiṣṭheta
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यो ह्य् अन्यशाखावस्थितान् विधीन् उपसंहरति, स स्वशाखाविहितं क्रमम् उपरुणद्धीति, तेन शाखान्तरेषु कर्मभेद इति। विरोधिना *२।४११* त्व् असंयोगाद् ऐककर्म्ये तत्संयोगाद् विधीनां सर्वकर्मप्रत्ययः स्यात्
yo hy anyaśākhāvasthitān vidhīn upasaṃharati, sa svaśākhāvihitaṃ kramam uparuṇaddhīti, tena śākhāntareṣu karmabheda iti. virodhinā *2/411* tv asaṃyogād aikakarmye tatsaṃyogād vidhīnāṃ sarvakarmapratyayaḥ syāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
A library of Sanskrit texts, held as their editions give them, with a search and a study companion that quote only what is held.
532 texts, 7,62,517 verses.
© 2026 HREEM. Sanskrit from GRETIL (CC BY-NC-SA 4.0, or the terms of the individual file), Sanskrit Wikisource (public-domain texts; page markup CC BY-SA 4.0) and the Digital Corpus of Sanskrit (CC BY 4.0). Translations are public domain unless a verse says otherwise.