Moksopaya with Bhaskarakantha's Tika 3.116

राजसूयफलं प्राप्तं लवणेन खिल प्रभो । प्रमाणं किम् इवात्र स्यात् कल्पनाजालशम्बरे

rājasūyaphalaṃ prāptaṃ lavaṇena khila prabho / pramāṇaṃ kim ivātra syāt kalpanājālaśambare

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यदा शाम्बरिकः काले सम्प्राप्तो लावणीं सभाम् । तदाहम् अवसं तत्र तत् प्रत्यक्षेण दृष्टवान्

yadā śāmbarikaḥ kāle samprāpto lāvaṇīṃ sabhām / tadāham avasaṃ tatra tat pratyakṣeṇa dṛṣṭavān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अहं सभ्यैस् ततस् तत्र गते शम्बरकारिणि । किम् एतद् इति यत्नेन पृष्टश् च लवणेन च

ahaṃ sabhyais tatas tatra gate śambarakāriṇi / kim etad iti yatnena pṛṣṭaś ca lavaṇena ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चिन्तयित्वा मया दृष्ट्वा तत्र यत् कथितं ततः । शृणु तत् ते प्रवक्ष्यामि राम शाम्बरिकेहितम्

cintayitvā mayā dṛṣṭvā tatra yat kathitaṃ tataḥ / śṛṇu tat te pravakṣyāmi rāma śāmbarikehitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

राजसूयस्य कर्तारो ये हि ते द्वादशाब्दिकम् । आपद्दुःखं प्राप्नुवन्ति नानाकारदशामयम्

rājasūyasya kartāro ye hi te dvādaśābdikam / āpadduḥkhaṃ prāpnuvanti nānākāradaśāmayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अतश् शक्रेण गगनाद् दुःखाय लवणस्य सः । प्रहितो देवदूतो हि राम शाम्बरिकाकृतिः

ataś śakreṇa gaganād duḥkhāya lavaṇasya saḥ / prahito devadūto hi rāma śāmbarikākṛtiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

राजसूयक्रियाकर्तुस् तस्य दत्त्वा महापदम् । अगच्छत् स्वनभोमार्गं सुरसिद्धनिषेवितम्

rājasūyakriyākartus tasya dattvā mahāpadam / agacchat svanabhomārgaṃ surasiddhaniṣevitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्मात् प्रत्यक्षम् एवैतद् राम नात्र सन्देहो ऽस्ति । मनो हि विलक्षणानां क्रियाणां कर्तृ भोक्तृ च । तद् एव निघृष्य संशोध्य चित्तरत्नम् इह हिमकणम् इवातपेन विलीनतां विवेकेन नीत्वा परं श्रेयः प्राप्स्यसि । चित्तम् एव सकलभुवनजगदाडम्बरकारिणीम् अविद्यां विद्धि । सा विचित्रविकल्पजालवशाद् इदम् उत्पादयति । अविद्याचित्तजीवबुद्धिशब्दानां भेदो नास्ति वृक्षतरुशब्दयोर् इवेति ज्ञात्वा चित्तम् एव विलीनं कुरु

tasmāt pratyakṣam evaitad rāma nātra sandeho 'sti | mano hi vilakṣaṇānāṃ kriyāṇāṃ kartṛ bhoktṛ ca | tad eva nighṛṣya saṃśodhya cittaratnam iha himakaṇam ivātapena vilīnatāṃ vivekena nītvā paraṃ śreyaḥ prāpsyasi | cittam eva sakalabhuvanajagadāḍambarakāriṇīm avidyāṃ viddhi | sā vicitravikalpajālavaśād idam utpādayati | avidyācittajīvabuddhiśabdānāṃ bhedo nāsti vṛkṣataruśabdayor iveti jñātvā cittam eva vilīnaṃ kuru

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अभ्युदिते तु चित्तविमलार्कबिम्बे सकलविकल्पोद्दामतिमिरहारिणि न तद् अस्ति राघव यन् न दृश्यते यन् नासाद्यते यन् नात्मीक्रियते यन् न परित्यज्यते यन् न श्रीयते नात्मीयं यन् न परकीयं । सर्वं सर्वदा सर्वो भवतीति परमार्थः

abhyudite tu cittavimalārkabimbe sakalavikalpoddāmatimirahāriṇi na tad asti rāghava yan na dṛśyate yan nāsādyate yan nātmīkriyate yan na parityajyate yan na śrīyate nātmīyaṃ yan na parakīyaṃ | sarvaṃ sarvadā sarvo bhavatīti paramārthaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भावराशिस् तथा बोधे सर्वो यात्य् एकपिण्डताम् । विचित्रमृद्भाण्डगणो यथापक्वो जले स्थितः

bhāvarāśis tathā bodhe sarvo yāty ekapiṇḍatām / vicitramṛdbhāṇḍagaṇo yathāpakvo jale sthitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं मनोवृत्तिपरिक्षये सकलसुखदुःखानाम् अन्तः प्राप्यत इति भगवता प्रोक्तम् । तत् कथं महात्मन्न् अतिचपलवृत्तेस् स्वरूपस्यास्य मनसस् सत्ता भवति

evaṃ manovṛttiparikṣaye sakalasukhaduḥkhānām antaḥ prāpyata iti bhagavatā proktam | tat kathaṃ mahātmann aticapalavṛttes svarūpasyāsya manasas sattā bhavati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रघुकुलेन्दो शृणु मनःप्रशमने युक्तिम् । ज्ञात्वा स्वश्ववार इव दुरश्वं मनस् संयमयिष्यसि । इह हि तावद् ब्रह्मणस् सर्वभूतानां त्रिविधोत्पत्तिर् इति पूर्वम् उक्तम् । तत्रेदम्प्रथम तया मनःकलनोदेति । सा ब्रह्मा भवति । ब्रह्मरूपिणी सङ्कल्पमयी भूत्वा यद् एव सङ्कल्पयति तद् एव पश्यति । तेनेदं भुवनाडम्बरं कल्पयति । तत्र जननमरणसुखदुःखमोहादिकं संसरणं कल्पयन्ती कल्पान् बहून् आरम्भमन्थरं स्थित्वा स्वयं विलीयते हिमकणिकेवातपगता

raghukulendo śṛṇu manaḥpraśamane yuktim | jñātvā svaśvavāra iva duraśvaṃ manas saṃyamayiṣyasi | iha hi tāvad brahmaṇas sarvabhūtānāṃ trividhotpattir iti pūrvam uktam | tatredamprathama tayā manaḥkalanodeti | sā brahmā bhavati | brahmarūpiṇī saṅkalpamayī bhūtvā yad eva saṅkalpayati tad eva paśyati | tenedaṃ bhuvanāḍambaraṃ kalpayati | tatra jananamaraṇasukhaduḥkhamohādikaṃ saṃsaraṇaṃ kalpayantī kalpān bahūn ārambhamantharaṃ sthitvā svayaṃ vilīyate himakaṇikevātapagatā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कालोदितसङ्कल्पवशात् पुनर् अन्यतया जायते । सापि पुनर् विलीयते । पुनर् अन्योदेति सैव वेति भूयो भूयो ऽनुसरन्ती संसारवृत्तीस् । स्वयम् उपशमय्य शाम्यति । इत्थम् अनन्ता ब्रह्मकोटयो ऽस्मिन् ब्रह्माण्डे ऽन्येषु च समतीता भविष्यन्ति । सन्ति चेतरा अनन्ता यासां सङ्ख्या न विद्यत एव

kāloditasaṅkalpavaśāt punar anyatayā jāyate | sāpi punar vilīyate | punar anyodeti saiva veti bhūyo bhūyo 'nusarantī saṃsāravṛttīs | svayam upaśamayya śāmyati | ittham anantā brahmakoṭayo 'smin brahmāṇḍe 'nyeṣu ca samatītā bhaviṣyanti | santi cetarā anantā yāsāṃ saṅkhyā na vidyata eva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्रास्यां दृष्टौ वर्तमानायाम् ईश्वराद् आगत्य जीवो यथा जायते यया च मुच्यते तच् छृणु । ब्रह्मणो मनश्शक्तिर् उत्थिता पुरस्स्थिताम् आकाशशक्तिम् अवलम्ब्य तत्रस्थपवनानुपातिनी घनसङ्कल्पत्वं गच्छति । ततः पुनःप्राप्तभूततन्मात्रपञ्चकताम् एत्यान्तःकरणनाम्नी सती सूक्ष्मा प्रकृतिर् भूत्वा गगनपवनसम्पर्कात् प्रालेयरूपताम् उपेत्य शाल्योषधिषु विशति । प्राणिनो गर्भतां वा गच्छति । जायते तस्मात् । ततः पुरुषस् सम्पद्यते । तेन तु पुरुषेण जातमात्रेणैव बाल्यात् प्रभृति विद्याग्रहणं कर्तव्यं । गुरवो ऽनुगन्तव्याः । ततः क्रमात् पुंसस् तवेव चमत्कृतिर् जायते । त्वत्सदृशचित्तवृत्तेः पुरुषस्य हेयोपादेयविचार उत्पद्यते

tatrāsyāṃ dṛṣṭau vartamānāyām īśvarād āgatya jīvo yathā jāyate yayā ca mucyate tac chṛṇu | brahmaṇo manaśśaktir utthitā purassthitām ākāśaśaktim avalambya tatrasthapavanānupātinī ghanasaṅkalpatvaṃ gacchati | tataḥ punaḥprāptabhūtatanmātrapañcakatām etyāntaḥkaraṇanāmnī satī sūkṣmā prakṛtir bhūtvā gaganapavanasamparkāt prāleyarūpatām upetya śālyoṣadhiṣu viśati | prāṇino garbhatāṃ vā gacchati | jāyate tasmāt | tataḥ puruṣas sampadyate | tena tu puruṣeṇa jātamātreṇaiva bālyāt prabhṛti vidyāgrahaṇaṃ kartavyaṃ | guravo 'nugantavyāḥ | tataḥ kramāt puṃsas taveva camatkṛtir jāyate | tvatsadṛśacittavṛtteḥ puruṣasya heyopādeyavicāra utpadyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तादृग्विवेकवति सङ्कलिताभिमाने पुंसि स्थिते विमलसत्त्वमयाग्र्यजातौ सप्तात्मिकावतरति क्रमशश् शिवाय चेतःप्रकाशनकरी ननु योगभूमिः

tādṛgvivekavati saṅkalitābhimāne puṃsi sthite vimalasattvamayāgryajātau saptātmikāvatarati kramaśaś śivāya cetaḥprakāśanakarī nanu yogabhūmiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.