Library·M·1·1.3

M 1.3

Madhy 1.3

यथा बाह्यधान्यादिसम्पत्तये आदौ मध्ये ऽन्ते च बीजजलपाकानां मुख्यतया एव भूतत्वाद् उपयोगिताभावः, तथा करुणाया एव त्रिकाले ऽपि जिनशस्यसम्पदे उपयोगितां एवं देशिता वर्तते । एवं दयालुस्तु परदुःखदुःखित एव अशेषदुःखीभूतसत्त्वानां परित्राणाय "अवश्यम् अहम् समस्तममुं लोकं दुःखतः समुद्धृत्य बुद्धत्व एव संनियोक्ष्येति" निश्चितं चित्तोत्पादं करोति । अस्या अपि प्रतिज्ञाया अद्वयज्ञानप्रहाणे साधयितुमशक्यत्वाद्, अद्वयज्ञाने ऽपि आवश्यक एव अवतारः, अतः सर्वबुद्धधर्माणां बीजं करुणा एव अस्ति । यथा रत्नावल्याम् उक्तम्- करुणापूर्वकाः सर्वे निष्यन्दा ज्ञाननिर्मलाः । उक्ता यत्र महायाने कस्तन्निन्देत् सचेतनः ॥ बोधिचित्तोत्पादे ऽपि यदि उत्तरकाले करुणाजलेन पुनः पुनः न सिञ्चितः असञ्चितविपुलफलसंभारो ऽयम् अवश्यं श्रावकप्रत्येकबुद्धयोः परिनिर्वाणे परिनिर्वृत्तो भविष्यति । अनन्तफलावस्थायां प्राप्तायामपि यदि परकाले करुणा परिपाकरहिता स्याद् अस्याः दीर्घकालोपभोगो न भविष्यति, आर्यफलमहासम्भारफलक्रमपरम्परास्वभावो ऽपि निरन्तरं दीर्घं नाभिवर्धेत । सम्प्रति आलम्बनविशेषप्रवेशद्वारेणपि करुणायाः स्वभावविशेषम् अभिव्यज्य तस्यै एव प्रणामचिकीर्षया- आत्माभिसक्तौ त्वहमेति पूर्वं रागोद्भवे भाव इदं ममेति । अर्हट्टचर्यावदधीनलोके कारुण्यवान् यो ऽस्ति नमो ऽस्तु तस्मै

yathā bāhyadhānyādisampattaye ādau madhye 'nte ca bījajalapākānāṃ mukhyatayā eva bhūtatvād upayogitābhāvaḥ, tathā karuṇāyā eva trikāle 'pi jinaśasyasampade upayogitāṃ evaṃ deśitā vartate / evaṃ dayālustu paraduḥkhaduḥkhita eva aśeṣaduḥkhībhūtasattvānāṃ paritrāṇāya "avaśyam aham samastamamuṃ lokaṃ duḥkhataḥ samuddhṛtya buddhatva eva saṃniyokṣyeti" niścitaṃ cittotpādaṃ karoti / asyā api pratijñāyā advayajñānaprahāṇe sādhayitumaśakyatvād, advayajñāne 'pi āvaśyaka eva avatāraḥ, ataḥ sarvabuddhadharmāṇāṃ bījaṃ karuṇā eva asti / yathā ratnāvalyām uktam- karuṇāpūrvakāḥ sarve niṣyandā jñānanirmalāḥ / uktā yatra mahāyāne kastannindet sacetanaḥ // bodhicittotpāde 'pi yadi uttarakāle karuṇājalena punaḥ punaḥ na siñcitaḥ asañcitavipulaphalasaṃbhāro 'yam avaśyaṃ śrāvakapratyekabuddhayoḥ parinirvāṇe parinirvṛtto bhaviṣyati / anantaphalāvasthāyāṃ prāptāyāmapi yadi parakāle karuṇā paripākarahitā syād asyāḥ dīrghakālopabhogo na bhaviṣyati, āryaphalamahāsambhāraphalakramaparamparāsvabhāvo 'pi nirantaraṃ dīrghaṃ nābhivardheta / samprati ālambanaviśeṣapraveśadvāreṇapi karuṇāyāḥ svabhāvaviśeṣam abhivyajya tasyai eva praṇāmacikīrṣayā- ātmābhisaktau tvahameti pūrvaṃ rāgodbhave bhāva idaṃ mameti / arhaṭṭacaryāvadadhīnaloke kāruṇyavān yo 'sti namo 'stu tasmai

Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

Permanent address: hreem.cc/library/Madhy/1.3

Cite as: M 1.3, in HREEM (hreem.cc/library/Madhy/1.3), after GRETIL, Madhyamakavatara [Chapter 6 not available at present!] Input by members of the Sanskrit Buddhist….

Edition, numbering and licence

GRETIL 6_sastra/3_phil/buddh/bsa053_u.htm — Madhyamakavatara [Chapter 6 not available at present!] Input by members of the Sanskrit Buddhist Input Project. With kind permission of the Digital Sanskrit Buddhist Canon Project of Nagarjuna Institute, Nepal and University of the West, Rosemead, California,

GRETIL (SUB Göttingen), CC BY-NC-SA 4.0 — non-commercial use with attribution; the Companion is kept free while this corpus is held. Devanagari generated mechanically from GRETIL's IAST.

More about this text